میرمهنای دوغابی سلحشور بیباک و پاسدار غیرت خلیج فارس
(با گرامیداشت یاد همه برنو به دوشان لر)
نورالله مرادی
پژوهشگر ارشد مطالعات فرهنگی
هویت و خاستگاه
«میرمهنا»، فرزند میرناصر (حاکم بندر ریگ)، یکی از جسورترین قهرمانان ملی ایران در اواخر دوران زندیه است. او در روزگاری قد علم کرد که خلیج فارس در اشغال قدرتهای استعماری چون هلند و انگلیس بود. میرمهنا، نه بهعنوان یک سردار کلاسیک، بلکه بهعنوان یک مبارز اصیل و وطنپرست بومی، پرچم استقلال ایران را در سواحل جنوب برافراشت و با حمیت و غیرت لری حماسهها آفرید.
اقدامات و افتخارات ملی
آزادسازی جزیره خارگ (۱۱۴۴ خورشیدی): درخشانترین برگ زندگی میرمهنا، پایان دادن به سلطه استعماری هلندیها بر جزیره خارگ است. او با فتح قلعه نفوذناپذیر «موسلاشتاین»، هلندیها را پس از یک قرن حضور غاصبانه، برای همیشه از خاک ایران بیرون راند.
ایستادگی در برابر بریتانیا: او سد محکمی در برابر زیادهخواهی انگلیسیها بود. میرمهنا با حملات حساب شده، دقیق و با اتخاذ تاکتیکهای بومی، ابهت نیروی دریایی بریتانیا را درهم شکست و اجازه نداد آنها بر تجارت بنادر ایران مسلط شوند.
نبوغ نظامی و تاکتیکهای جنگی
میرمهنا با دانش عمیق از جغرافیا، ابهت فناورانه اروپاییها در قرون گذشته را خنثی میکرد. مهمترین روشهای مبارزه او عبارت بودند از: پدر جنگهای نامتقارن دریایی: او با استفاده از قایقهای تندروی بومی، به قلب ناوگانِ سنگین دشمن میزد و پیش از نشانهگیری توپخانههای آنها، در شاخابکها، خورها و شکافهای ساحلی پنهان میشد.
بهرهگیری از جزر و مد: میرمهنا با استفاده از دانش بومی دریانوردی، کشتیهای بزرگ دشمن را به مناطق کمعمق میکشاند تا با فروکش کردن آب (جزر)، آنها را زمینگیر کند، سپس در حالی که توپهای دشمن به دلیل کج شدن بدنه کشتی کارایی نداشتند، با یارانش به آنها یورش میبرد و کشتیها را تصرف یا سرنگون میکرد.
شبیخونهای شبانه: او در فتح خارگ با استفاده از تاریکی مطلق و نفوذ پنهانی از نقاط کوری که دیده نمیشدند، دژ محکم هلندیها را از درون فرو ریخت.
شهادت میرمهنا
میرمهنا پس از سالها نبرد نابرابر راهی بصره شد اما والی بصره که از قدرت او در هراس بود، در سال ۱۱۴۸ خورشیدی این دلاور وطنپرست را ناجوانمردانه به شهادت رساند تا نام او برای همیشه بهعنوان شهید خلیج فارس ثبت شود.
میرمهنا نماد «غیرت ساحلنشینان» و خودباوری ملی است. او ثابت کرد امنیت خلیج فارس تنها با اتکا به اراده ایرانی و نیروی بومی تأمین میشود. نام او در تاریخ ایران، یادآور این حقیقت است که در برابر متجاوز، راهی جز ایستادگی وجود ندارد؛ قهرمانی که دریا هنوز شکوه نامش را در گوش صدفهای جنوب زمزمه میکند.
