حمید رضا حسینی فرد
منتقد سینما

سال ۱۴۰۴ به خاطر وقوع دو جنگ تحمیلی احتمالاً برای سال‌های طولانی به‌عنوان یکی از پرتنش‌ترین دوران تاریخ معاصر ایران در روایت‌ها مورد اشاره قرار خواهد گرفت. بهاری که با جنگ ۱۲ روزه آغاز شد، تابستانی آکنده از چالش‌های مختلف و زمستانی که با شعله‌ور شدن دوباره آتش جنگ همراه شد و زخم‌های آن تازه است، اما آنچه این تجربه را از جنگ ۱۲ روزه متمایز کرد، سرعت قابل‌توجه واکنش هنرمندان و روایتگران به این رویدادهای ملی بود.
در این میان، سینماگران نیز مانند عکاسان، نقاشان و گرافیست‌ها، سریع‌تر از همیشه وارد میدان شدند تا روایتگر زخم‌ها و همزمان، جلوه‌های ایستادگی و مقاومت باشند. محمدحسین مهدویان که پیش‌تر در روایت جنگ ۱۲ روزه نیز پیشگام بود و فیلم سینمایی «نیم‌شب» را با فیلمنامه مهدی یزدانی‌خرم تولید کرد، این‌بار با تجربه بیشتر و رویکردی جدی‌تر، پروژه «اهل ایران» را اجرایی کرد. پروژه «اهل ایران» با روایت ۱۴ داستان مستقل اما مرتبط با روزهای جنگ تحمیلی سوم، تحت سرپرستی مشترک محمدحسین مهدویان و مهدی یزدانی‌خرم شکل گرفت و اکنون با پخش هفتگی از پلتفرم پخش‌کننده، مخاطبان قابل‌توجهی را جذب کرده است. این تولید در این مقطع حساس پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را می‌توان یک رویکرد ملی نادر در پلتفرم‌های داخلی ایران تلقی کرد؛ رویکردی که  با تمرکز بر ثبت و روایت وقایع ملی، مسئولیت اجتماعی خود را نشان داد.
یکی از نقاط قوت برجسته این پروژه، مدیریت حرفه‌ای و دقیق فرآیند تولید آن است. مهدویان به‌عنوان طراح و مدیر اصلی پروژه، موفق شد سازندگان را با خود همراه کند و گروه فنی متمرکزی را با مدیریت واحد تشکیل دهد. فعالیت همزمان حداقل پنج گروه تولیدی مختلف در شرایط جنگی، پدیده‌ای قابل‌توجه است که بدون شک به‌عنوان یکی از تجربیات مهم سینمای ایران ثبت خواهد شد. نتیجه این تلاش جمعی، تولید سریالی با کیفیت است که زودتر از انتظار، امکان مواجهه مخاطبان شبکه خانگی با بازتاب هنری تجربه‌های زیسته‌شان در جنگی سخت و پر از لحظات دراماتیک را فراهم آورده است. مهدی یزدانی‌خرم، سرپرست تیم نویسندگان نیز با بهره‌گیری از تجربه خود در داستان‌نویسی، انسجام روایی مناسبی میان اپیزودهای مختلف ایجاد کرده است. سریال «اهل ایران» با شخصیت‌های متنوع و چندبعدی، تصویری جامع از «ایرانی بودن در سایه جنگ» ارائه می‌دهد. داستان‌ها از زوایای مختلف به زندگی مردم عادی، نیروهای نظامی، خانواده‌ها و نسل جوان در شرایط جنگی می‌پردازند و تلاش می‌کنند تا بدون اغراق، واقعیت‌های اجتماعی و انسانی این دوران را بازنمایی کنند.
این پروژه نه تنها فرصتی برای ثبت تاریخی لحظات حساس فراهم کرده، بلکه الگویی از همکاری میان نسل‌های مختلف سینماگران ایجاد کرده است. حضور کارگردانان جوان و باتجربه در کنار مهدویان، نشان‌دهنده انتقال تجربه و پویایی در سینمای ایران حتی در شرایط دشوار است. پخش منظم اپیزودها نیز به گسترش مخاطبان کمک کرده و بحث‌های متعددی را در فضای عمومی درباره چگونگی روایت جنگ و تأثیر آن بر جامعه ایرانی ایجاد کرده است. «اهل ایران» در مجموع، بیش از یک سریال تلویزیونی، تلاشی جدی برای مستندسازی هنری یک مقطع تاریخی مهم است. سریالی که در بستر واقعی‌ترین بحران‌های اخیر کشور تولید شده و تلاش دارد تا روایت رسمی و مردمی را در کنار هم قرار دهد.
بدون شک، ارزیابی نهایی این اثر پس از پخش کامل و گذشت زمان ممکن خواهد بود، اما همین اکنون می‌توان گفت که «اهل ایران» گامی مهم در جهت پاسخگویی هنر سینما به نیازهای روایی جامعه ایرانی در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ معاصر به شمار می‌رود.