تیغ دولبه هوش مصنوعی برای آموزش کودکان

رها منفرد
گروه علم و فناوری

مرکز آموزش جهانی مؤسسه بروکینگز با انجام تحقیق روی 505 دانش‌آموز در 50 کشور جهان و والدین، معلمان و رهبران آموزشی و متخصصان فناوری در قالب یک پروژه مطالعاتی، میزان تأثیر هوش مصنوعی بر آموزش دانش‌آموزان را نگران کننده دانستند.
در این گزارش آمده است: در حالی که معلمان در مدارس آمریکا استفاده از هوش مصنوعی را برای دانش‌آموزان از 34 درصد به ۶۱ درصد افزایش داده‌اند، خطرات استفاده از هوش مصنوعی مولد برای آموزش کودکان، مزایای آن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. طبق این گزارش، استفاده بی‌رویه دانش‌آموزان از هوش مصنوعی، آنها را نسبت به آموزش منفعل کرده زیرا برای حل مسائل درسی، به درستی از ذهن و فکر خود استفاده نمی‌کنند و حل مسأله را به عهده هوش مصنوعی می‌گذارند. گواه این امر نیز گفته یکی از دانش‌آموزان حاضر در این مطالعه است که دلیل ذوق‌زدگی خود در استفاده از هوش مصنوعی را آسان بودن استفاده از آن و عدم نیاز به فکر کردن می‌داند. به اعتقاد پژوهشگران، این موضوع حتی می‌تواند در آینده منجر به بروز زوال شناختی در آنها شود. کارشناسان نگرانند که وقتی کودکان تفکر و خواسته‌های خود را با یک مدل هوش مصنوعی مطرح می‌کنند به یادگیرندگانی بی‌تفاوت تبدیل می‌شوند و منفعلانه، خروجی‌های مدل‌های هوش مصنوعی را می‌پذیرند. حتی ممکن است دانش‌آموزان آموخته‌های خود در کلاس را فراموش کنند، زیرا مدل‌های هوش مصنوعی خاطرات و اطلاعات را برای آنها حفظ می‌کنند.
یکی از معلمان دراین باره گفت: «از آنجا که مدل‌های مختلف هوش مصنوعی همیشه در دسترس هستند و حتی گاه چاپلوسی می‌کنند، دانش‌آموزان نمی‌توانند از این چت‌بات‌ها مهارت‌های اجتماعی مناسب را در برخورد با موقعیت‌های دشوار یاد بگیرند. در واقع این مدل‌ها نه تنها روابط بین معلمان و دانش‌آموزان، بلکه بین بچه‌ها و والدین را نیز تضعیف می‌کنند. کودکان احساس می‌کنند می‌توانند هر چیزی را برای چت‌بات‌ها فاش کنند که البته گاهی نیز خطرناک است و علاوه بر نقض حریم خصوصی، گاه این موضوع در اثر وسواس درباره روابط هوش مصنوعی، منجر به خودکشی آنها شده است.» یکی از محققان هم در این باره گفت: «گاه هوش مصنوعی توهمی از ارتباط ایجاد می‌کند که تشخیص آن، از رابطه واقعی دشوار است. جوانان ممکن است به دلیل در دسترس بودن همیشگی هوش مصنوعی، رفتار دوستانه دائمی این مدل‌ها و مخالفت کمتر با ایده‌ها و نظرات کاربران، به سمت هوش مصنوعی جذب شوند. اما واقعیت این است که روابط انسانی کاملاً متفاوت است و کودکان باید برای حضور در جامعه، مهارت‌هایی در زمینه صبر و توانایی کنار آمدن با ناراحتی‌ها را پیدا کنند.»