سعیده احسانی‌راد
گروه فرهنگی

با توجه به اینکه توسعه آموزش‌های مهارتی، یک الزام راهبردی برای تحقق عدالت آموزشی، ارتقای اشتغال‌پذیری جوانان و تقویت بنیان‌های تولید ملی است و هنرستان‌ها به عنوان گرانیگاه این اهداف باید به کانون تربیت نیروی کار ماهر، خلاق و کارآفرین تبدیل شوند، 20رشته جدید و بازطراحی‌شده بخش فرهنگ و هنر در شاخه فنی و حرفه‌ای و کاردانش از سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ در هنرستان‌های هنرهای زیبا و مراکز مهارتی اجرایی خواهند شد.

ارتباط معنادار بین دنیای آموزش
و دنیای کار
«محمدحسین اسماعیلی» مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره افزایش رشته‌های هنری در هنرستان‌ها گفت: «دنیای امروز دنیای مهارت و کارآفرینی است و یک جهش بزرگ از آموزش به سمت مهارت‌افزایی اتفاق افتاده است. امروزه دانشی دارای ارزش است که منجر به مهارت و کارکردهای عملی شود و از این روی علوم کاربردی از جایگاه ارزشمندی برخوردار شده است.»
او ادامه داد: «در این راستا ارتباط معنادار بین دنیای آموزش و دنیای کار از مهم‌ترین رویکردهای آموزشی در این زمانه است و دیگر آموزش در خلأ معنا و مفهومی ندارد، یعنی باید به زنجیره ارزش شامل آموزش، تولید، عرضه و فروش محصولات توجه جدی کرد. بنابراین رویکردهای آموزشی در حوزه فرهنگ و هنر نیز باید معطوف به هنرهای کاربردی، تولید و در نهایت فروش آثار و محصولات هنری باشد تا هم تأثیر فرهنگی در جامعه داشته باشد و هم بتواند اقتصاد فرهنگ را پوشش دهد.»

ضرورت  اقتصاد فرهنگ
اسماعیلی افزود: «با این تعابیر می‌توان گفت آموزش‌هایی که با این رویکرد انجام نمی‌گیرد در واقع «آموزش هنر در خلأ» بوده و کارایی لازم و مطلوب را در دنیای اقتصاد فرهنگ نخواهد داشت و صرفاً ممکن است برای ذوق هنری یا التذاذ هنری افراد کارایی داشته باشد که البته در جای خود محترم است. در جمع‌بندی این بخش ذکر این نکته ضروری است که مقوله اقتصاد فرهنگ و شناخت ابزارها و تکنیک‌های مورد نیاز برای سنجش نسبت بین فرهنگ و اقتصاد نیازمند تلاشی مستمر، آگاهانه و علمی است تا بتوان با شناخت تعاملات بین آموزش، تولید و مصرف در حوزه فرهنگی و هنری نسبت به سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مدون و آینده پژوهانه در این راستا اقدام کرد.»
به اعتقاد اسماعیلی: «توسعه آموزش‌های مهارتی، یک الزام راهبردی برای تحقق عدالت آموزشی، ارتقای اشتغال‌پذیری جوانان و تقویت بنیان‌های تولید ملی است و هنرستان‌ها به عنوان گرانیگاه تحقق این اهداف باید به کانون تربیت نیروی کار ماهر، خلاق و کارآفرین تبدیل شوند.»
او افزود: «جلسات تدوین و به‌روزرسانی استانداردها نیز با حضور کارشناسان و متخصصین هر رشته و نمایندگان آموزش و پرورش در دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری تشکیل و با بررسی وضعیت جاری هر رشته، نسبت به بازبینی و اعمال اصلاحات و تدوین استانداردهای جدید بر اساس ضوابط مصوب و چهارچوب صلاحیت حرفه‌ای و فرمت‌های اعلامی از سوی وزارت آموزش و پرورش اقدام شد.»

بازطراحی رشته‌های هنری
مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: «مسیر بازطراحی و فرآیند به‌روزرسانی این رشته‌ها و آموزش‌های مهارتی به صورت شایسته‌محور، بر مبنای تقویت مهارت‌آموزی و آماده‌سازی هنرجویان برای ورود آگاهانه، توانمند و مسئولانه به عرصه کار و تولید و تقویت ارتباط آموزش با نیازهای واقعی جامعه و بازار و در راستای تقویت پیوند ساختاری میان آموزش و اقتصاد مبتنی بر استانداردهای حرفه‌آموزی، تحلیل نیاز بازار کار و قابلیت اجرا در سطح استان‌ها انجام گرفت.»
اسماعیلی در پاسخ به این سؤال که هنرجوها از رشته‌های هنری در هنرستان‌های تخصصی فرهنگ و هنر چقدر استقبال کردند، گفت: «استقبال از این رشته‌ها توسط هنرجویان در هنرستان‌های هنرهای زیبا، کانون اصلی تربیت و پرورش نیروی انسانی کارآمد در حوزه فرهنگ و هنر با سابقه‌ای طولانی و درخشان است که هم‌اینک ۷۰ هنرستان با بیش از ۹۰۰۰ هنرجو در رشته‌های مختلف هنری در سراسر کشور فعالیت می‌کنند. بر این مبنا و با توجه به اینکه بیش از ۲۰ سال از تدوین و طراحی سرفصل‌ها و منابع آموزشی در رشته‌های فرهنگی و هنری می‌گذرد و بسیاری از این سرفصل‌ها منسوخ و بی‌اعتبار شده است، بازطراحی و به‌روزرسانی این رشته‌ها و همچنین طراحی رشته‌های جدید در حوزه فرهنگ و هنر با توجه به نیازهای روز جامعه و رویکردهای نوین آموزشی در دستور کار دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرارگرفت.»
مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره ضرورت افزایش رشته‌های هنری اظهار کرد: «بعد از دو سال کار مداوم و مستمر و برگزاری جلسات متعدد کارشناسی و تخصصی و با همراهی خبرگان و هنرمندان و کارشناسان و انجمن‌های تخصصی و صنفی، ۲۰ رشته فرهنگی و هنری در شورای عالی آموزش و پرورش مورد تصویب نهایی قرار گرفت که از سال تحصیلی پیش رو در تمامی هنرستان‌های هنرهای زیبای سراسر کشور اجرایی خواهد شد. در این بسته جامع آموزشی سعی شده است تا رشته‌های هنری بر اساس شایسته‌محوری و استانداردهای شایستگی به‌روزرسانی و بازطراحی شود. همچنین نگاه تخصصی و فنی به این رشته‌ها بر مبنای نظام طبقه‌بندی مشاغل موجب شد تا گرایش‌های متعددی در این رشته‌ها ایجاد شود؛ به عنوان مثال در رشته گرافیک گرایش‌های نشر و مطبوعات، تبلیغات و بسته‌بندی، در رشته موسیقی گرایش‌های نوازندگی ساز ایرانی، نوازندگی ساز کلاسیک و آهنگسازی، در رشته نقاشی، گرایش‌های نقاشی و نگارگری، در رشته سینما گرایش‌های کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی و همچنین تدوین و فیلمبرداری، در رشته نمایش گرایش‌های بازیگری و کارگردانی و همچنین دستیاری صحنه و چهره‌پردازی برای اولین‌بار در هنرستان‌ها اجرا خواهد شد. از دیگر رشته‌هایی که برای اولین‌بار مورد تصویب قرار گرفت رشته چاپ است که در سه گرایش نشر و مطبوعات، تبلیغات و بسته‌بندی تصویب شد و با توجه به گسترش روزافزون این رشته و نیاز جامعه و بازار کار می‌تواند در تربیت نیروی ماهر تأثیر بسزایی داشته باشد. همچنین رشته عکاسی نیز در این بسته جامع آموزشی از سال تحصیلی آینده در هنرستان‌ها تدریس خواهد شد.»

بــــرش

ارتقای آموزشی مراکز هنری

مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اینکه قرار است در آینده چه رشته‌های هنری در هنرستان‌ها اضافه شود نیز توضیح داد: «در نظر داریم رشته‌های دیگری نیز در حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر و رسانه به تدریج در نظام جامع آموزش‌های فرهنگی و هنری بگنجانیم که در فازهای بعدی به آن خواهیم پرداخت.»
اسماعیلی درباره وضعیت خروجی هنرستان‌هایی که رشته‌های هنری فرهنگ و هنر دارند، مثل هنرستان موسیقی، گفت: «هنرستان‌های هنرهای زیبا همواره خاستگاه بزرگان هنری و هنرمندان این کشور بوده و هست و خواهد بود و امروزه نیز شاهد آن هستیم که خروجی‌های این هنرستان‌ها هم در رتبه‌های برتر کنکور و هم در جامعه فرهنگی و هنری نقش‌آفرینی می‌کنند و امیدواریم با این تحولاتی که در رشته‌های تحصیلی هنری ایجاد شده است، شاهد ارتقای بیش از پیش این مراکز آموزشی و هنری در آینده‌ای نه چندان دور باشیم.»