رئیس کل سازمان نظام پزشکی در گفتوگو با «ایران» اعلام کرد
نامهنگاری بینالمللی برای آشکار شدن جنایات جنگی
محدثه جعفری
گروه اجتماعی
بیمارستانها و مراکز درمانی در هر جنگی، باید امنترین نقاط شهر باشند؛ مکانهایی که حتی در شدیدترین درگیریها پناهگاه مجروحان، بیماران و کادر درمان محسوب میشوند. هفتههای اول اسفندماه بود که جنگ تحمیلی و همراه آن حملات موشکی دشمن و موجی از نگرانی در سراسر کشور شکل گرفت؛ حملاتی که به گفته نهادهای مختلف، نهتنها اهداف نظامی بلکه به سرعت دامنه آن به مناطق غیرنظامی، زیرساختهای حیاتی و حتی مراکز درمانی هم کشیده شد؛ موضوعی که مصداق بارز جنایت جنگی است. در همه درگیریها، یک اصل قانونی آنهم از نوع بینالمللیاش وجود دارد؛ بیمارستانها، مراکز درمانی و امدادی باید از تیررس درگیریها و پرتابههای جنگی دور بمانند. اما از همان اولین روزهای جنگ رمضان تا 20 فروردینماه یعنی قبل از اعلام آتشبس، 55 پایگاه اورژانس کشور آسیب دیدهاند، 9 بیمارستان مورد اصابت پرتابههای دشمن قرار گرفته و تخلیه شدهاند، همچنین 226 مرکز بهداشتی و 49 مرکزدرمانی هم دچار خسارت از خفیف تا شدید شدهاند. البته این آمارها جدای از آسیب به وسایل امدادی مثل آمبولانسهاست. به گفته مسئولان سازمان نظام پزشکی کشور، مجموعهای از قوانین با هدف محدود کردن آثار انسانی جنگ تدوین شده است که متأسفانه در جنگ 40 روزه نقض شدهاند. در این زمینه، کنوانسیونهای چهارگانه ژنو 1949 مهمترین اسناد حقوقی به شمار میروند. این قوانین پس از جنگ جهانی دوم تدوین شدند تا از تکرار فجایع انسانی جنگ جلوگیری کنند. در ماده 18 کنوانسیون چهارم ژنو تأکید شده است، بیمارستانها باید در هر زمان مورد احترام و حمایت قرار گیرند و نباید هدف حمله باشند. در ماده 19 همین کنوانسیون هم آمده است، در شرایطی که درگیریها شدت میگیرد، حمایت از بیمارستانها نباید متوقف شود. البته بعدها دو پروتکل الحاقی به کنوانسیونهای ژنو اضافه شد که دامنه این حمایتها را گسترش داد. این پروتکلها علاوه بر بیمارستانها، از مجموعهای از اماکن غیرنظامی از جمله مدارس، دانشگاهها، عبادتگاهها و مراکز امدادی نیز حمایت میکنند. با این اوصاف در 40 روز حملات جنایتکارانه به خاک ایران، حداقل 339 مرکز درمانی، بهداشتی و پایگاههای اورژانس کشور مورد اصابت قرار گرفته و از تیم ملی سلامت نیز 118 نفر مصدوم شدهاند و 26 نفر هم در حین خدمترسانی به مردم و مجروحان به شهادت رسیدهاند. این درحالی است که هدف مشترک همه این اسناد یک چیز است؛ کاهش رنج غیرنظامیان در زمان جنگ و ایجاد امنیت برای مراکز درمانی.
نامهنگاری به مجامع جهانی
دکتر محمد رئیسزاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی کشور با بیان اینکه طی جنگ تحمیلی اخیر بارها با مسئولان مجامع بینالمللی در حوزه سلامت مکاتبات داشته به «ایران» میگوید:«هیچ تمدنی به اندازه ایران در طول تاریخ به علم پزشکی و سلامت بشر خدمت نکرده و این پیشینه پرافتخار نشاندهنده نقش مهم دانشمندان ایرانی در توسعه علم پزشکی در جهان است. با توجه به جایگاه پزشکی ایران در مجامع بینالمللی سلامت، در سه مرحله نامهنگاریهایی داشتیم. در مرحله اول نامههایی جداگانه به دبیرکل سازمان جهانی بهداشت (WHO)، صلیب سرخ جهانی و رئیس انجمن جهانی پزشکی (WMA) که مجمع همه نظام پزشکیهای دنیاست، ارسال کردیم و با بیان حملات دشمن صهیونیستی-آمریکایی به مراکز درمانی و کادر درمان، تقاضای برخورد با عوامل این جنایت جنگی را داشتیم.»
او با اشاره به واکنش دبیرکل سازمان جهانی بهداشت در مورد اتفاقاتی که در جنگ اخیر افتاده است، توضیح میدهد:«در پی نامهنگاریهای انجام شده، آقای «تدروس آدهانوم گبریسوس» دبیرکل سازمان جهانی بهداشت، در نامهای این حملات را جنایت جنگی خواند و نوشت:«در روزهای اخیر و همزمان با تشدید درگیریها در خاورمیانه، گزارشهای متعددی از حملات به مراکز بهداشتی و درمانی در پایتخت ایران، تهران منتشر شده است. حملات به مراکز درمانی تنها به تهران محدود نبوده و در خارج از پایتخت نیز گزارش شده است؛ از جمله در 21 مارس، انفجاری در نزدیکی بیمارستان امام علی(ع) در اندیمشک (استان خوزستان) موجب تخلیه این مرکز و توقف خدمات آن شد. درگیریها در ایران و منطقه، ارائه خدمات درمانی و همچنین امنیت کارکنان حوزه سلامت، بیماران و غیرنظامیان حاضر در مراکز درمانی را تحت تأثیر قرار داده است.»
رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران با اشاره به گام دوم نامهنگاریها برای هویدا کردن جنایات دشمن صهیونیستی-آمریکایی میگوید:«در مرحله دوم، دوباره نامهنگاریهایی به همین نهادهای گفته شده، انجام دادیم و اعلام کردیم جنایت جنگی خواندن این حملات به مراکز درمانی، غیرنظامی و آسیب به کادر درمان کافی نیست و باید اقدامات عملی برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی انجام شود. همچنین درخواست کردیم عضویت کشورهای متخاصم در نهادهای بینالمللی لغو شود و پیگیر پرداخت خسارت به حوزه بهداشت و درمان ایران باشند. در گام سوم هم انجمنهای علمی حوزههای مختلف پزشکی را تشویق کردیم تا با انجمنهای علمی متناظر خودشان در اروپا، آمریکا و بهطورکلی سطح جهانی، نامهنگاریهایی داشته باشند که این کار هم انجام شده است تا هم این جنایات را محکوم کنند و هم خواستار محکوم کردن این حملات از طرف آنها شوند. با این اقدامات میتوانیم صدای حملات به مراکز درمانی و کادر سلامت را به گوش جهانیان برسانیم.»
دکتر رئیسزاده درباره رسانهای شدن آسیب به مراکز درمانی از طرف دشمن متخاصم میگوید:«وقتی بیمارستان گاندی تهران مورد حمله دشمن کودککش اسرائیلی قرار گرفت، در کمترین زمان ممکن خود را به محل بیمارستان رساندم و بازدیدی از این مرکز درمانی داشتم. دو روز بعد تجمعاتی برای محکوم کردن این حمله جلوی بیمارستان برگزار کردیم که بازتاب داخلی و بینالمللی خوبی داشت. در شرایط فعلی، جنگ اصلی جنگ ارادهها و روحیههاست و باید مراقب بود تا تحتتأثیر فضاسازیهای رسانهای دشمن قرار نگیریم، چرا که این موضوع میتواند به تضعیف روحیه منجر شود. کادر بهداشت و درمان همچون گذشته با رشادت، شهامت و روحیه ایثار در کنار مردم خواهند ماند و به خدمترسانی ادامه خواهند داد. جامعه پزشکی کشور در این ایام، هم در درمان مجروحان و مصدومان جنگی فداکارانه عمل کرده و هم به ارائه خدمات درمانی معمول به مردم ادامه داده است؛ البته کادر بهداشت و درمان علاوه بر وظایف حرفهای، در تجمعات هم کنار مردم حضوری فعال داشته و دارند.»
برش
حضور داوطلبانه پزشکان در جزایر جنوبی کشور
رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران در مورد حضور فعال جامعه پزشکی در بحرانها میگوید:«مثل همیشه در بحرانهای مختلف مشکلی برای حضور پزشکان در عرصه خطر نداشتیم. حتی بعضی از پزشکان با سازمان نظام پزشکی کشور تماس گرفتند و اعلام کردند حتی در جزایر جنوبی خلیج فارس و مناطقی که زیر حمله دشمن است، حضور پیدا کنند. این نیروهای داوطلب ساماندهی شدند، البته نیازی هم به حضور این افراد داوطلب نشد، چون در همه استانها و مراکز درمانی نیروهای مستقر داریم و افراد محلی کار را مدیریت میکنند. موارد متعددی هم داشتیم که جراحان و پزشکان ما در جزیره جنوبی مثل خارک، سیری و بوموسی حضور پیدا کردند و زیر آتش شدید دشمن به درمان بیماران و مجروحان پرداختند و کماکان هنوز هم برخی از پزشکان در این مناطق حضور دارند. در میدان بودن نیروهای پزشکی فارغ از حضور وظیفهای و برنامهریزی شده، قهرمانانه و فداکارانه است. نمونههای این خدمت در دل جنگ هم با شهادت 26 نفر از کادر بهداشت و درمان کشور ثابت شد. تیم ملی سلامت با اینکه میداند حضور در این مراکز با خطر شهادت همراه است اما هیچ وقت صحنه را خالی نکردند. جامعه پزشکی در این مورد واقعاً عملکرد ممتازی داشت و باید قدر تکتک نیروهای سلامت را بدانیم، چون در همه جوامع و کشورها اینطور نیست. روحیه کادر پزشکی و درمانی کشورمان در شرایط بحرانی واقعاً مثالزدنی است.»
