ورودی آب افزایش یافت، اما تصویر کشور یکدست نیست
نفس تازه سدها با بارشهای بهاری
بارشهای ماههای اخیر اگرچه جان تازهای به برخی سدهای کشور داده، اما تصویر کلی منابع آبی همچنان ترکیبی از بهبودهای موضعی و نگرانیهای منطقهای است. تازهترین گزارش هفتگی شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان میدهد ورودی آب به سدهای کشور در سال آبی جاری نسبت به سال گذشته افزایش محسوسی داشته و همزمان میزان خروجی سدها نیز کاهش یافته است؛ روندی که به رشد ذخایر آبی در مخازن منجر شده، هرچند این رشد در همه استانها یکسان نیست.
ورودی بیشتر، خروجی کمتر
بر اساس این گزارش، از ابتدای سال آبی جاری (مهر ۱۴۰۴) تا نیمه فروردین، حجم آبی که وارد سدهای کشور شده به حدود ۲۳.۶ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش قابلتوجهی را نشان میدهد. در مقابل، میزان آبی که در همین مدت از سدها برای مصارف مختلف خارج شده، اندکی کاهش یافته و به حدود ۱۳.۷ میلیارد مترمکعب رسیده است.همین دو روند همزمان -افزایش ورودی و کاهش خروجی- باعث شده است ذخایر آب پشت سدها وضعیت بهتری نسبت به سال گذشته پیدا کند. در حال حاضر مخازن سدهای کشور بهطور متوسط بیش از نیمی از ظرفیت خود را در اختیار دارند و حجم آب ذخیره شده به حدود ۲۸.۵ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با سال آبی گذشته رشد محسوسی دارد.
با این حال، کارشناسان منابع آب تأکید میکنند این ارقام به معنای عبور کامل از تنش آبی نیست و توزیع این بهبود در سطح کشور نامتوازن است.
سدهایی که بیشترین
جهش را تجربه کردند
نگاهی دقیقتر به آمارها نشان میدهد برخی سدها نسبت به سال گذشته جهشی کمسابقه در ذخایر خود داشتهاند. در این میان، سد رودبال داراب در استان فارس بیشترین اختلاف را با سال قبل ثبت کرده؛ سدی که ذخایر آن بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و نسبت به مدت مشابه سال گذشته چندین برابر شده است.
پس از آن، سد شمیل و نیان در استان هرمزگان قرار دارد که افزایش ذخایر آن نیز چشمگیر بوده و اکنون بیش از نیمی از ظرفیت خود را در اختیار دارد. سدهای استقلال و سرنی در هرمزگان هم در رتبههای بعدی این فهرست قرار میگیرند؛ سدهایی که رشد قابلتوجه ذخایرشان نشان میدهد بارندگیهای اخیر در جنوب کشور اثر ملموسی بر منابع سطحی گذاشته است.
سدهای لبریز
در شمال و غرب کشور
در کنار سدهایی که رشد بالایی نسبت به سال گذشته داشتهاند، برخی سدها اکنون به آستانه ظرفیت کامل رسیدهاند. بیشترین میزان پرشدگی به سد شهر بیجار در استان گیلان و سد آزاد در استان کردستان مربوط میشود که هر دو تقریباً پر هستند.
پس از آن، سدهای قشلاق کردستان و ارس در آذربایجان شرقی قرار دارند که بخش عمدهای از ظرفیت خود را پر کردهاند. سدهای زیردان در سیستان و بلوچستان و بوکان در آذربایجان غربی نیز با وجود فاصله جغرافیایی، در میان سدهایی قرار گرفتهاند که وضعیت ذخایرشان نسبتاً مطلوب ارزیابی
میشود.
در حوضه دریاچه ارومیه نیز مجموعه سدهای این حوضه نسبت به سال گذشته شرایط بهتری دارند و ذخایر آبی آنها افزایش یافته است؛ موضوعی که میتواند در صورت مدیریت صحیح به بهبود وضعیت این دریاچه کمک کند.
همه جا خبر خوب نیست
با وجود تصویر کلی مثبتتر نسبت به سال گذشته، همه سدهای کشور از این روند منتفع نشدهاند. برخی سدها همچنان در مسیر کاهش ذخایر قرار دارند. در صدر این فهرست، سد دوستی در استان خراسان رضوی قرار دارد که افت قابلتوجهی را نسبت به سال گذشته تجربه
کرده است.
سد طالقان که نقش مهمی در تأمین آب استانهای تهران و البرز دارد نیز با کاهش محسوس ذخایر روبهرو شده و همچنان یکی از نقاط حساس نقشه منابع آبی کشور به شمار میرود. این آمارها نشان میدهد حتی در سالهایی با بارندگی بهتر، برخی مناطق همچنان آسیبپذیر باقی میمانند.
بارشها؛ بهتر از پارسال، نه بهتر از همیشه
در بخش بارشهای جوی، آمارها نشان میدهد میانگین بارندگی کشور از ابتدای سال آبی تا نیمه فروردین، بیشتر از سال گذشته بوده، اما در مقایسه با متوسط بلندمدت، تصویر یکدست نیست.
در برخی استانها میزان بارش همچنان پایینتر از حد نرمال بلندمدت است. استانهای مرکزی و قم بیشترین فاصله منفی را با متوسط درازمدت خود دارند و پس از آن استانهایی مانند تهران، مازندران و قزوین نیز با کاهش بارش نسبت به میانگینهای تاریخی روبهرو هستند.
این اختلافها نشان میدهد اگرچه بارندگیهای امسال بخشی از عقبماندگی سال گذشته را جبران کرده، اما هنوز نمیتوان از بازگشت کامل به شرایط نرمال سخن گفت؛ بویژه در استانهایی که جمعیت بالا و مصرف آب
قابلتوجهی دارند.
بهبود شکننده، نیازمند مدیریت
تصویر کلی منابع آبی کشور در سال آبی جاری، تصویری امیدوارکننده اما شکننده است. افزایش ورودی سدها و رشد ذخایر آبی، نتیجه مستقیم بارشهای بهتر نسبت به سال گذشته است؛ اما کاهش بارش در برخی استانها، افت ذخایر در سدهای کلیدی و فاصله با متوسط بلندمدت، نشان میدهد عبور از تابستان همچنان به مدیریت مصرف، کنترل برداشت و تصمیمگیری دقیق وابسته است.
به بیان ساده، سدها کمی نفس کشیدهاند، اما هنوز راه درازی تا امنیت آبی پایدار باقی مانده است.
