در حافظه موقت ذخیره شد...
امروز و فردا در چشم آوینی
توسعه و مبانی تمدن غرب: شهید آوینی در این کتاب «پیشرفت اقتصادی یا تکامل فرهنگی» را مورد بررسی دقیق قرار میدهد. این اثر که در واقع مقالات گردآوری شده از سیدمرتضی آوینی طی سالهای ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶، با عنوان کلی«تحقیقی مکتبی در باب توسعه و مبانی تمدن غرب» در ماهنامه جهاد منتشر شده بود. اغلب این مقالهها در آن زمان با اسم مستعار چاپ شده بودند. آوینی در این کتاب، خواننده را با تشریح ساده و دقیق مباحث مدنظر همراهی میکند و او را به سمت نگاهی جدید نسبت به مسائل مذکور راهنمایی میکند. از اشارات شهید آوینی در مقالات مختلف این مجموعه چنین برمیآید که ایشان طرح مبسوطی در ذهن داشته، اما تحقق این طرح در ماهنامه «جهاد» ناتمام مانده است.
حلزونهای خانهبهدوش: کتابی است که در آن شهید آوینی رابطه جریان روشنفکری با انقلاب اسلامی را از نگاه خاص خود بررسی کرده است. این کتاب در زمره پرمخاطبترین آثار شهید آوینی قرار دارد. مجموعه مقالاتی که برای «حلزونهای خانهبهدوش» انتخاب شده در سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰ نگارش یافته و در ماهنامه «سوره» منتشر شده بودند. اولین مقاله کتاب، با عنوان «کدام عرفان؟» به تفاوتهای میان عرفای حقیقی و عارفنمایانکاذب میپردازد و مقاله بعد که «روشنفکران و معاصر بودن» نام دارد، در پاسخ به پرسش مقالهای که از مخاطبان سؤال کرده بود: تلقی شما از معاصر بودن چیست؟، به نگارش در آمده است. «آفات غرضورزی» جوابیه دیگری است که به شبهات مطرحشده در مجله «هنرهای زیبا» پاسخ داده و مقاله «وقتی روشنفکران وارث انقلاب اسلامی میشوند»، به صحبتهایی از تقی مدرسی پیرامون یک حکم اعدام جواب میدهد. «انقلاب اسلامی و اتوپیای غربزدگان» مقاله دیگری است که آنهم در جواب به مقاله «بحران دموکراسی» ماهنامه «نشر دانش» نوشته شده و در مقاله «از مایکل جکسون تا شهرنوش پارسیپور»، نقدی است بر کتاب «زنان بدون مردان». از دیگر مقالات این کتاب میتوان به «ژورنالیسم حرفهای»، «کانون کدام نویسندگان؟»، «تجدد یا تحجر؟» و «تحلیل آسان» اشاره کرد.
عالم هیچکاک: این کتاب یکی از جامعترین مقالات سینمایی سیدمرتضی آوینی در باب ماهیت سینماست که اواسط سال ۱۳۷۱ نوشته شده است. او در این مقاله به اهمیت قصه و قصهگویی در سینما، تفاوت قصه در دنیای گذشتگان و جهان مدرن، نسبت سینما با هنرهای دیگر از جمله رمان، نقاشی و موسیقی، اقتضائات سینما و رابطه آن با مخاطب و موضوعات اساسی دیگر میپردازد و با دقت و ظرافت نظریات خود درباره سینما را به شکلی منظم بیان میکند.
تماشاگه راز: مجموعه گفتوگوها، یادداشتها، نقد فیلمها و مقالات سیدمرتضی آوینی درباره سینمای دفاع مقدس است. این اولین کتاب درباره مباحث موضوعی شهید آوینی است که گردآوری و تدوین شده است. هدف از انتشار این مجموعه به صورت مستقل آشنایی سینماگران و علاقهمندان به سینمای دفاع مقدس با دیدگاههای این شهید با مقوله دفاع مقدس به صورت مستقل و در قالب یک کتاب است. در ابتدای کتاب سه مقاله و یک گفتوگو وجود دارد که آوینی در آنها به تشریح ویژگیهای سینمای مستند جنگی با محوریت مجموعه «روایت فتح» پرداخته است. خواندن این کتاب برای مخاطبینی که میخواهند به طور خاص با چهارچوبهای نظری ایشان در این حوزه آشنا شوند مفید است.
فردایی دیگر: شهید آوینی مقالات «فردایی دیگر» را کمی قبل از شهادت از میان مقالات متعددی که بین سالهای ۱۳۷۱ – ۱۳۶۸ نوشته بود، انتخاب کرد. این مقالات از آن حیث که نویسنده، خود، گلچینشان کرده حائز اهمیتاند. از لحاظ موضوعی نیز گرچه مقالات بهظاهر پراکنده مینمایند اما میتوان آنها را در دو بخش دستهبندی کرد؛ بخش اول مجموعه سه مقاله بلند «راز سرزمین آفتاب»، «بشر در انتظار فردایی دیگر» و «آخرین دوران رنج» است که به فهم و تفسیر عالم غربی در وجوه گوناگون آن پرداخته است. «راز سرزمین آفتاب» پاسخی است به این پرسش که چرا «از میان کشورهای این سوی کره زمین ژاپن تنها کشوری است که توانسته در تقدیر تاریخی دنیای جدید شریک شود» و به توسعه تکنولوژیک دست یابد. «بشر در انتظار فردایی دیگر» وضع کنونی و آینده بشر امروز را در آیینه دو «ضد یوتوپیا» ـ به روایت آلدوس هاکسلی و جورج اورول- حکایت میکند. «آخرین دوران رنج» هم تفسیری است بر کتاب «عبور از خط» نوشته ارنست یونگر و نویسنده در ضمن این تفسیر روایت خودش از نیهیلیسم را باز میگوید. بخش دوم کتاب از چهار مقاله با موضوع شعر تشکیل شده و در آن، عالم اشراقی و دینی که در این عرصه از ادبیات جلوهگر است، تبیین شده و بخش عمده آن به تأویل و تفسیر اشعار عرفانی امام خمینی(ره) تعلق دارد.
