کانالها و سناریوهای اثر نفت و LNG چیست؟
اقتصاد جهان در برابر شوک انرژی
با آغاز جنگ تحمیلی آمریکایی -صهیونیستی علیه ایران، بازارهای جهانی انرژی دچار نوسانهای تاریخی شدند و اقتصاد جهان در برابر تورم، اختلال زنجیره تأمین و فشارهای سیاستی-پولی برای مهار قیمتها قرار میگیرد. این گزارش، به زبان ساده، کانالهای اثر این جنگ بر اقتصاد جهان را توضیح میدهد، سناریوهای محتمل برای دوره کوتاه تا میانمدت را میپروراند و گزینههای سیاستی برای کشورهای بزرگ و بازارهای انرژی را تحلیل می کند.
درگیریهای گسترده یا محدود، به سرعت قیمتهای جهانی نفت و LNG را متأثر میکند. قیمت برنت (به عنوان شاخص قیمت جهانی نفت در بسیاری از کشورها) جهش می کند و نرخ فروش LNG به سبب کاهش عرضه و افزایش تقاضا به سطوح بالاتری میرسد. بنابراین تنگه هرمز به مرکزی برای فشار بازارهای انرژی تبدیل میشود.
اثر این شوکها به اقتصادهای وارداتی-وابسته به انرژی منتقل میشود؛ اروپا و آسیا بیش از سایر مناطق حساسیت قیمت انرژی را تجربه میکنند. ذخایر استراتژیک و ظرفیتهای تولید برخی مناطق میتواند تا حدودی به کاهش نوسانها کمک کند، اما عدم قطعیت در مدت درگیری قیمتها و نرخهای بهره را بالا نگه میدارد.
به موازات انرژی، تحولات ارزی، تورم و سیاستهای پولی در اقتصادهای بزرگ نیز به دنبال این شوکها تغییر میکند؛ احتمال بالارفتن هزینه سرمایه، تأخیر در سرمایهگذاری و فشار بر بودجههای ملی وجود دارد.
5 کانال اثرگذار بر اقتصاد جهان
کانالهای اثر چنین اختلالاتی بر اقتصاد جهان بسیارند. اما می توان ابتدا به کانال انرژی و قیمتهای آن اشاره کرد. افزایش ناگهانی نفت و الانجی، فشار بر مصرفکنندگان و شرکتهای مصرفکننده انرژی و کالاهای اساسی را به همراه دارد و سودآوری شرکتهای جهانی را تحتتأثیر قرار میدهد. دولتها نیز ممکن است با ابزارهای قیمتگذاری و حمایت از مصرفکننده وارد عمل شوند.
دومین مورد، کانال بازارهای مالی و نرخ بهره است. افزایش نااطمینانی ژئوپولتیک، تمایل به داراییهای امن (طلا، دلار) و نوسان بازار سهام و بدهیها. بانکهای مرکزی در شرایطی که تورم بالا میرود، ممکن است سیاستهای پولی سختگیرانهتر را در پیش گیرند.
کانال زنجیره تأمین و کالاهای پایه نیز اهمیت بالایی دارد. اختلال در حملونقل دریایی، افزایش هزینههای حمل و بیمههای جنگی و بازنگری مسیرهای تجاری میتواند زنجیرههای کلیدی مانند نیمهرساناها و مواد خام را به سمت جایگزینها و مسیرهای دیگر سوق دهد.
کانال سیاستی و ژئوپلتیک، مورد بعدی است چنانکه به واسطه جنگ کنونی، رویکردهای دیپلماتیک و اقتصادی در اروپا تا آسیا با تمرکز بر تنوع منابع، ذخایر استراتژیک و بازنگری در استراتژیهای انرژی و مصرف با تغییر روبهرو خواهد شد.
دست آخر کانال فناوری و سرمایهگذاری است که با فشار بر هزینههای سرمایه و تأخیر یا عقبافتادگی پروژههای بلندمدت در حوزههای انرژی و فناوری بهویژه در تبدیلهای انرژی و بهبود کارایی خود را نشان خواهد داد.
پیامدهای جهانی برای
اقتصادهای کلیدی
در اروپا وابستگی بالا به نفت و LNG خاورمیانه و وابستگی وارداتی به دیگر منابع باعث میشود قیمتهای انرژی و تورم بالارفتن، رشد را با ریسک مواجه کند. سیاستهای پولی محتاطانهتر و تمرکز بر تنوع منابع، ذخایر استراتژیک و کارایی مصرف محتمل است.
اما با وجود ظرفیتهای مدیریت کوتاهمدت، اقتصادهای آسیایی با هزینههای بالاتر انرژی، نوسانات ارزی و فشار بر ترازهای تجاری روبهرو خواهند شد. گرایش به بهینهسازی مصرف، افزایش کارایی و تنوع بیشتر منابع انرژی در این کشورها به شدت دنبال می شود.
همزمان آمریکا با ترکیبی از رشد و تورم انرژی روبهرو است و بانک مرکزی باید تعادل بین مهار تورم و حفظ رشد را حفظ کند. بازارهای مالی جهانی نیز به دلیل ریسکهای ژئوپولتیک دستخوش نوسان خواهند بود.
اما در سایر نقاط جهان تغییر قیمت کالاهای پایه، هزینههای حملونقل و بیمههای بازرگانی میتواند موجی از تورم وارداتی ایجاد کند و هماهنگی بین سیاستهای پولی، مالی و دیپلماتیک را ضروری سازد.
سناریوهای جهان
و پیامدهای اقتصادی
کارشناسان می گویند درگیری محدود یا کوتاهمدت، قیمتهای انرژی را به بالاتر از سطح عادی میرساند اما به سرعت به سوی ثبات نسبی حرکت میکنند؛ رشد جهانی با تورم محدود اما قابل مدیریت همراه
است.
در سناریوی جنگ طولانیتر یا اختلال ماندگار در عرضه انرژی و زنجیره تأمین قیمت نفت و LNG بالاتر از حد معمول میماند، تورم جهانی افزایش مییابد و سیاستهای پولی سختگیرانهتر میشود.
این جنگ میتواند قیمتهای انرژی را به سطوح غیرمنتظرهای ببرد، زنجیرههای تأمین جهانی را بیثبات کند و سیاستهای پولی و مالی جهان را به سمت سختگیری بیشتر سوق دهد. در عین حال، فرصتهایی نیز پدید میآیند: بازنگری در مسیرهای انرژی، تقویت ذخایر استراتژیک و تمرکز بیشتر بر کارایی و تنوع منابع. برای عبور امن از این بحران، هماهنگی بین دیپلماسی انرژی، سیاستهای پولی و مالی و واکنشهای سریع بازار ضروری است تا ثبات قیمتها و رشد جهانی حفظ شود.

