رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه تهران در گفتوگو با «ایران»:
خط بحران «رهاوا» آماده ارائه خدمت سلامت روان به مردم است
گروه اجتماعی
فوبیا یا ترس بیمارگونه، ترس از مردن، ایجاد عصبانیت، پرخاشگری یا حس انزوا و گوشهگیری از جمله علائم وجود استرس بیمارگونه در دوران جنگ و پساجنگ است. البته مشکلات جسمی مثل تپش قلب، تکرر ادرار، کمخوابی، بیداریهای شبانه، حملات وحشت، پنیک و در نهایت اختلال روانی مانند روان گسیختگی هم جزوی از همین علائم هستند که نوع بروز آن میتواند در افراد متفاوت باشد.
شکی نیست که جنگ یکی از پرتنشترین، سختترین و پراضطرابترین مسألهای است که در هر کشوری امکان رخ دادن آن وجود دارد، اما اگر نگرانی و اضطرابها را بشناسیم و مدیریت کنیم، صدمه کمتری خواهیم دید. کارشناسان معتقدند، اضطراب عامل رشددهنده افراد است، اما اگر از حد معمول فراتر رود، باعث کاهش کارایی و زمینهساز افسردگی خواهد شد. با جنگی که به کشورمان از طرف دشمن صهیونیستی-آمریکایی تحمیل شده، ممکن است اضطراب و نگرانی دائم در افراد ایجاد شود. احساس بیقراری و تنشهای جسمی مثل عرق کردن، کاهش دقت و تمرکز یا اختلال حافظه و... میتواند نشانههایی از اضطراب در افراد باشد که باید بتوانیم آنها را با کمک مشاوران بشناسیم و مدیریت کنیم؛ موضوعی که دانشگاههای علوم پزشکی کشور با ورود به آن، راههای ارتباطی برای مردم ایجاد کردند تا افراد بتوانند به شکل حضوری و آنلاین خدمات مشاوره و درمانی سلامت روان را از متخصصان دریافت کنند.
به گفته رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه، خط بحران «رهاوا» با شماره 54467000 آماده ارائه خدمات سلامت روان به شکل رایگان برای مردم است.
دکتر امیرحسین جعفری، روانپزشک و رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه تهران با بیان اینکه در شرایط بحرانی مثل جنگ و روزهایی که استرس، نگرانی و اخبار ناگوار بهطور مداوم در جریان است و بسیاری از افراد نوعی خستگی عمیق روانی را تجربه میکنند به «ایران» میگوید:«شناخت نشانهها و استفاده از راهکارهای ساده اما مؤثر میتواند به کاهش این فشار و حفظ سلامت روان افراد و خانواده کمک کند. بیمارستان روانپزشکی روزبه، به لحاظ جایگاهی که در نقش سلامت روان جامعه دارد، هم از نظر تاریخی و هم تنوع خدماتی که ارائه میدهد، جایگاه ویژهای در این موضوع دارد. حالا در برههای که بحران جنگی برای جامعه ایران پیش آمده است، وظیفه خودمان میدانیم در بحث سلامت روان جامعه فعالیتهایی داشته باشیم و نقش خودمان را ایفا کنیم. قسمت قابل توجهی از سلامت روان به مؤلفههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ارتباط دارد. البته در کنار این مؤلفهها، عوامل روانشناختی و بیولوژیک هم میتوانند دخیل و تعیینکننده سلامت روان جامعه باشند. در این شرایط، اقداماتی را انجام دادهایم و خط بحران «رهاوا» را ایجاد کردیم تا افرادی که در معرض بحران قرار دارند بهویژه بحران مرتبط با خودکشی، بتوانند با کارشناسان سلامت روان ما ارتباط برقرار کرده و خدمات فوری را که مورد نیاز است به شکل تلفنی دریافت کنند. این خط ارتباطی بدون ثبت مشخصات افراد و بدون هزینه برای آنهاست.»
او درباره خدمات اورژانس بیمارستان روزبه که در همه ساعات شبانهروز آماده ارائه خدمت به مردم است، میگوید:«اورژانس این بیمارستان بهعنوان اورژانس بیمارستان روانپزشکی ارائهکننده خدمات سلامت روان به شکل فوری است. بسیاری از افراد در مواجهه با بحران ممکن است دچار حملات پنیک یا به علت تغییرات خلقی، دچار رفتارهای آسیب به خود مثل خودکشی شوند. همچنین بحرانهای ناگهانی میتواند پرخاشگری را در افراد تشدید کند که تمام این موارد نیاز فوری به مراقبت و درمان از طرف متخصصان حوزه سلامت روان دارد که اورژانس بیمارستان روزبه به صورت شبانهروزی پذیرای این افراد است.»
رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه در مورد خدمات سلامت روان به شکل آنلاین در شرایطی که تردد میتواند برای افراد سخت باشد، توضیح میدهد:«شرایطی فراهم کردهایم تا خدماتی که امکان ارائه آنها از طریق فضای مجازی و آنلاین امکانپذیراست، در بستر کلینیک مجازی بیمارستان روزبه برای مردم قابل انجام باشد و مردم برای دریافت مشاوره نیازی به مراجعه حضوری به مرکز درمانی در چنین شرایطی نداشته باشند. در همین زمینه، غربالگری هم بخشی از کار ماست؛ یعنی افرادی که احساس نیاز به دریافت خدمات تخصصی دارند تا وضعیتشان را در مورد بیماریهای روانپزشکی شایع مثل بیماریهای افسردگی، اضطرابی و ... بررسی کنند، این امکان وجود دارد که به شکل آنلاین مورد ارزیابی و غربالگری قرار گیرند و اگر واجد شرایط بیماری بودند، برای درمان در همان بستر آنلاین اقدام کنند. پلتفرم Ravana.ir با همین هدف طراحی شده و توسعه یافته است.»
دکتر جعفری درباره ارائه خدمات به مجروحان جنگی و افزایش تماسها به شکل آنلاین برای دریافت خدمات سلامت روان در این 37 روز جنگ تحمیلی سوم میگوید:«اخیراً در درمانگاه بیمارستان روزبه، درمانگاه تروماهای روانشناختی را هم راهاندازی کردهایم. افرادی که بر اثر حوادثی مثل تصادفات، بلایا، جنگ و... دچار مشکلات روحی شدید شدند، میتوانند از طریق این درمانگاه برای غربالگری و درمان اقدام کنند. البته خدمات سرپایی هم در درمانگاه ترومای روزبه برای مردمی که دچار آسیب روحی و روانی ناشی از بحران شدهاند هم انجام میشود. مشارکت مردم در بحث دریافت خدمات بسیار خوب بوده است و افراد بسیاری در این بازه زمانی از خدمات آنلاین، تلفنی و حضوری مرکز درمانی ما استفاده کردهاند.»
به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در بحرانهای اجتماعی، مشکلات سلامت روان میتواند با تأخیر آغاز شده و بروز پیدا کند. یعنی ممکن است در روزها و هفتههای آینده یا حتی بعد از پایان جنگ بیشتر شاهد مشکلات روانشناختی مردم که ناشی از بحران جنگ است، باشیم.
او میگوید:«این انتظار دور از ذهن نیست که شاهد پیک مشکلات روحی و روانی افراد جامعه باشیم. حتی بعد از فروکش کردن بحران، مشکلات سلامت روان میتواند شدت بیشتری پیدا کند. به همین دلیل اطلاعرسانیهای متعددی را از طریق دانشگاه، شبکههای مجازی و رسانهها انجام دادهایم که افرادی که متأثر از جنگ بودند، عزیزانشان را از دست داده یا دچار حادثه شدهاند حتماً از بخش غربالگری سلامت روان بیمارستان روزبه استفاده کنند تا وضعیت سلامت روحی و روانیشان پایش شود.» رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه درباره مدیریت احساسات در شرایط بحرانی مثل جنگ میگوید:«افراد نباید بر احساسات خودشان غلبه کنند بلکه باید بتوانند با راهکارهای موجود احساساتشان را مدیریت کنند. در قدم اول باید احساسات را بشناسیم و درک کنیم. گاهی اوقات احساساتی داریم که بر رفتار و گفتارمان تأثیر میگذارد و از آن آگاهی نداریم. وقتی این احساسات شناخته شدند، نباید بر آن غلبه کنیم، باید مدیریت درستی انجام دهیم؛ مثل مدیریت هیجان خشم، مدیریت افسردگی و... یکسری اقدامات هستند که میتوانند کمککننده باشند، مثلا صحبت در مورد احساساتمان با اطرافیان و افرادی که احساس امنیت به ما میدهند یکی از این روشهاست. به زبان ساده، حرف زدن از نگرانیهایمان در فضای امن با افرادی که میشناسیم میتواند کمککننده باشد. این موضوع در مورد کودکان هم صدق میکند و والدین باید شنونده احساسات، اضطرابها و استرس کودکانشان باشند و تلاش کنند کودک هیجاناتش را بشناسد تا بتواند راحتتر با پدر و مادرش در مورد مشکلاتش صحبت کند.»
دکترجعفری با بیان اینکه برای مدیریت شرایط بحرانی مثل جنگ ابتدا باید نظم زندگی را بازگردانیم، توضیح میدهد:«یکی از موضوعاتی که باعث میشود کنترل هیجانات افراد دچار مشکل شود، مختل شدن نظم زندگی در شرایط بحرانی است. مثل برهم خوردن نظم خواب، کار و دوری از ارتباطات اجتماعی. همچنین نظم استفاده از فضای مجازی هم میتواند در این امر مؤثر باشد. اقداماتی مثل ورزش کردن، بازگشت به ارتباطات اجتماعی، مطالعه کردن، تماشای فیلم و کاهش استفاده از اخبار و اطلاعات مرتبط با شرایط جنگی میتواند در بازگشت به نظم زندگی حتی در جنگ کمک بزرگی باشد.»

