چرخش ادبیات ترامپ نسبت به کشورمان؛ از عظمت تا عصرحجر
ایـران به عقب برنمیگردد
دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا، در ادامه لفاظیهای خصمانه خود علیه کشورمان، تهدید کرده که ایران را «به عصر حجر برمیگرداند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تهدید به «بازگرداندن ایران به عصر حجر» نادیدهگرفتن پیشینه تاریخی سرزمینی است که از آن بهعنوان یکی از کانونهای شکلگیری تمدن بشری یاد میشود. چنین ادبیاتی، علاوه بر آنکه از منظر حقوق بینالملل قابل انتقاد است، نشاندهنده فاصلهای معنادار با درک واقعیتهای تاریخی و تمدنی یک ملت کهن به شمار میرود.
تجربه چهار دهه گذشته نشان داده که اینگونه تهدیدها نهتنها قابلیت تحقق نداشتهاند، بلکه در عمل به تقویت توان بازدارندگی و انسجام داخلی ایران انجامیدهاند. مروری بر کارنامه نظامی ایالات متحده در منطقه، بهویژه در عراق و افغانستان نیز بیانگر آن است که این کشور حتی با صرف هزینههای سنگین و حضور طولانیمدت، نتوانسته اهداف کلان خود را محقق کند؛ چه برسد به تحقق ادعاهایی از جنس «بازگرداندن یک کشور به عصر حجر.»
ایران امروز، با برخورداری از ظرفیتهای دفاعی قابل توجه از جمله توان موشکی و پهپادی و نیز موقعیت ژئوپلتیکی خاص، در موقعیتی قرار ندارد که تحت تأثیر تهدیدهای لفظی قرار گیرد. تجربه نشان داده که تشدید لحن مقامات آمریکایی، بیش از هر چیز به تقویت همبستگی داخلی و حمایت از توان دفاعی کشور منجر میشود. طرح چنین ادعاهایی همزمان که می تواند آشکار شدن شکاف میان ادعا و توان عملی آمریکا باشد، منجر به تقویت وحدت ملی در داخل و برجستهتر شدن موقعیت و قدرت آن در افکار عمومی جهانی شود.
ایران نه یک کشور آسیبپذیر، بلکه یک قدرت منطقهای با سطحی از بازدارندگی پایدار است و تهدیدهایی از این دست بیش از آنکه بهعنوان خطری جدی تلقی شوند، در قالب مواضع تبلیغاتی و بخشی از جنگ روانی دشمن ارزیابی میشوند. آنچنان که با گذشت بیش از یک ماه از آغاز جنگ، نشانهای از تحقق اهداف اعلامی آمریکا دیده نمیشود و این موضوع حتی در داخل ایالات متحده نیز با انتقادهایی مواجه شده است. ایران، با تکیه بر پیشینه تمدنی و توانمندیهای راهبردی خود، همچنان رویکردی مقاوم و بازدارنده در برابر اینگونه تهدیدها دنبال میکند.
در عین حال، این مواضع در تناقض آشکار با وعدههای پیشین دونالد ترامپ است؛ او پیشتر وعده بازگشت عظمت به ایران را داده بود، اما اکنون از «بازگرداندن ایران به عصر حجر» سخن میگوید. این چرخش در ادبیات، بیش از هر چیز استیصال او در برابر مقاومت ایرانیها را نشان میدهد مضاف بر آنکه روی واقعی سکه ترامپ را به رخ میکشد همو که در پشت لوای کمک به مردم و بازگرداندن عظمت به ایران، در تدارک ویرانی ایران بوده است.
این اظهارات ترامپ بهسرعت با واکنشهای گستردهای در میان چهرههای سیاسی، فکری و رسانهای ایران مواجه شد؛ واکنشهایی که عمدتاً بر پیشینه تمدنی ایران و نادرستی چنین ادبیاتی تأکید داشتند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور در همین باره گفت: «ترامپ که ایران را به عصر حجر تهدید میکند، خودش از دقت نقطهزنی ما باخبر است. او می داند که ما آمادهایم تا ظاهر مدرن زندگی متجاوزان را به سطح ذهنیت بدوی و عصر حجریشان بازگردانیم و قطعاً پاسخ رزمندگان ما، پایان دوران لفاظیهای توخالی است.»
محمدجواد ظریف، وزیر پیشین امورخارجه در واکنشی صریح و تاریخی در صفحه شخصی خود نوشت: «ایران در قلب گهواره تمدن ایستاده بود، در حالیکه نیاکان شما در اروپا (چون آن زمان آمریکا اساساً روی نقشه نبود) هنوز در عصر حجر بودند، صورتهایشان را رنگ میکردند و با چماق به جان هم میافتادند. ما نظم، قانون و هنر حکمرانی را آموزش دادیم. افسوس که هیچیک از آن به برخی نوادگان متکبر و نادان نرسید.»
حسامالدین آشنا مشاور رئیسجمهور دولتهای یازدهم و دوازدهم هم نوشت: «ما یک روزه از عصر حجر نیامدهایم که بتوانید ما را با بمباران به عصر حجر بازگردانید. نگاهی به موزههای معتبر بیندازید تا بار دیگر باور کنید که انسان ایرانی از ۸۰۰۰۰۰ سال پیش تاکنون در فلات ایران ریشه دارد. این سرزمین که بهعنوان پل مهاجرت انسانهای اولیه از آفریقا به آسیا بود، شاهد ظهور و افول فرهنگهای گوناگون و بنیانگذاری تمدنهای بزرگ بعدی بوده است.»
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر اسبق ارتباطات هم در صفحه شخصی خود با لحنی هشدارآمیز خطاب به مقامات امریکایی نوشت: «یک کشور و ملت عصر حجری، خطر بسیار بزرگی برای شما و متحدان شما در سراسر دنیا خواهند بود آقای ترامپ! این را از صاحبنظران توسعه و امنیت در دانشگاههای خودتان بپرسید.»
ابوالفضل فاتح روزنامهنگار و فعال سیاسی هم در تحلیلی انتقادی طی یادداشتی نوشت: وقتی رئیسجمهوری آمریکا از «بازگرداندن ایران به عصر حجر» سخن میگوید و آن را تکرار میکند، مسأله صرفاً یک لفاظی سیاسی نیست؛ مسأله، افشای نوعی جهانبینی است. بازگرداندن به عصر حجر معنای صریحی دارد: این رسماً یک جنایت جنگی است که حتی آلمان نازی نیز به آن اعتراف نکرد. آمریکای جدید به درجهای رسیده است که تصور میکند دیگر نیازی به پیچیدن در زرق و برق نیست.
محمدتقی فاضل میبدی، مدرس حوزه هم در همین باره گفت: «ترامپ نشان داد که در تمدن آمریکا هیچ روحی از مدنیت، دموکراسی و انساندوستی وجود ندارد. روزگاری که سرزمین آمریکا جای زیست انسانهای فاقد فرهنگ و مدنیت بود، تمدن تاریخمدار ایران زبانزد مورخان عالم بود. پیش از ترامپ حملههای چنگیزخانی و ترامپگونه میخواستند ایران را به عصر حجر برگردانند و همانند ترامپ کشتارهای زیادی کردند، اما مهاجمان مغول و مغولصفتان در تمدن ایران مفقود و مضمحل شدند.»
محسن میلانی، استاد ایرانی روابط بینالملل در دانشگاه فلوریدا نیز با کنایه به رئیس جمهوری امریکا نوشت: «میخواهند ایران را به عصر حجر برگردانند. آیا دموکراسی در عصر حجر ممکن است؟»
برش
واکنش پزشکیان به تهدید ترامپ
رئیسجمهوری اسلامی ایران در واکنش به سخنان رئیسجمهوری آمریکا علیه ملت ایران اسلامی، در پیامی نوشت: تهدید به بازگرداندن یک ملت به عصر حجر، آیا معنایی جز جنایت گسترده جنگی دارد؟
مسعود پزشکیان عصرجمعه (۱۴فروردین) در واکنش به سخنان ترامپ علیه ملت ایران اسلامی، در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: تهدید به بازگرداندن یک ملت به عصر حجر، آیا معنایی جز جنایت گسترده جنگی دارد؟ این سؤالی بود که از همتای فنلاندی خود که یک حقوقدان است، پرسیدم. تاریخ سرشار از تجربه کسانی است که بابت سکوت در برابر جنایتکاران تاوانهای بزرگی پرداختهاند.
یادداشت
تهدید نادان را جدی نگیریم
احمد شیرزاد
استاد دانشگاه
فکر نمیکنم دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا کمترین مطالعهای در تاریخ گذشته بشر داشته باشد و اصلاً بداند که ویژگیهای عصر حجر چه بوده است؟ تمدن چگونه و در کجا ها شکل گرفته است و اصولاً چطور میشود یک کشور را به عصر حجر برگرداند؟ جالب این است که میخواهد تا آخر آوریل، یعنی حدود بیست و چند روز دیگر این کار را انجام دهد. او همین الان برای هر تخریب، جز در موارد خاص، دهها برابر ضرری که میزند باید پول موشکهایش را از جیب مردم آمریکا تأمین کند. او چگونه میخواهد تا بیست روز دیگر تمام ساختههای یک ملت متمدن را نابود کند؟ گیرم که توانست ضربات اساسی بزند و تخریب گسترده کند. با آدمهایی که از خودش بسیار متمدنتر و فهیمتر هستند و با سرعت زیاد قادر به ترمیم خرابیها هستند چه میکند؟
بهتر است جدی نگیریم و این کلام سخیف را به معنای متعارف «پدرتان را در میآورم» به حساب آوریم. و البته میدانیم که هنوز هیچ حکیمی نتوانسته تهدید «درآوردن پدر» را به درستی معنا کند.
ایران؛ گورستان مهاجمان
زهرا ابوالحسنی
مدیر گروه پیشرفت پژوهشکده فناوری
اظهارات اخیر دونالد ترامپ بار دیگر نشان داد که نگاه بخشی از سیاستمداران آمریکایی به جهان، نگاهی سطحی و فاقد درک تاریخی است. رژیمی که اساساً پیشینه تمدنی مستقل و چند هزار ساله ندارد، شایسته آن نیست که در باب تمدن و پیشرفت با ملتی سخن بگوید که ریشههای تاریخی آن به هزاران سال پیش بازمیگردد. چه آمریکا را بر اساس تاریخ کوتاه خود بررسی کنیم و چه آن را ادامهای از میراث امپراتوری بریتانیا بدانیم، واقعیت این است که شکلگیری این قدرت بیشتر بر پایه استعمار و تخریب تمدنهای دیگر بوده است، نه بر بستر یک سنت دیرینه تمدنی.
در مقابل، ملت ایران در طول تاریخ خود همواره حامل روحیهای آزادگیطلب و ضد ظلم بوده است؛ ملتی که در عین برخورداری از اعتدال و مدارا، در مسیر پیشرفت و تمدنسازی هرگز نه ظلم کرده و نه زیر بار ظلم رفته است. تاریخ گواهی میدهد که سرزمین ایران بارها به گورستان مهاجمان تبدیل شده و در مواردی نیز مهاجمان در فرهنگ و تمدن عمیق این سرزمین جذب و هضم شدهاند. از همین رو، هر قدرتی که بخواهد با زبان تحقیر یا تهدید با ایران سخن بگوید، باید بداند که با ملتی روبهرو است که هویت و اقتدار خود را از هزاران سال تاریخ و فرهنگ گرفته است؛ ملتی که در برابر فشار و سلطهجویی سر فرود نمیآورد و مسیر خود را با اتکا به تمدن و اراده تاریخیاش ادامه میدهد.
تهدید توخالی در برابر تمدن دیرپا
مصطفی پوردهقان
نماینده مجلس شورای اسلامی
تهدید اخیر رئیسجمهوری آمریکا علیه ایران چنان بیپایه است که نیاز به توضیح ندارد. ادعای بازگرداندن ایران به «عصر حجر» در برابر ملتی تمدنساز در طول تاریخ، نه فقط یک توهین، بلکه تهدیدی توخالی است. اما این سخنان پیام روشنی برای همه کسانی دارد که دشمن خارجی را به تجاوز و آوار کردن ویرانی بر سر مردم ترغیب میکردند؛ کسی که زمانی شعار«رفاه، تمدن، آزادی و ساختن ایران بزرگ» سر میداد و خوشباوران را به استقبال از حمله آمریکا به ایران فرا میخواند، امروز چهره واقعی خود را نشان داده است. نشان داده که آمریکا به دنبال تسلیم کامل ایران در همه زمینههاست؛ اگر دیروز تأسیسات هسته ای مان را هدف گرفت، حالا یک روز دانشگاههایمان را تخریب میکند و روز دیگر زیرساختهایی چون پل و جاده را.
با این همه یک حقیقت کاملاً آشکار است؛ اینکه در برابر ملت ایران به عنوان ملتی که طی هزاران سال مشغول تمدنسازی بودند و تخت جمشید و هزاران بنای تاریخی در سراسر ایران گواه بلندای تمدن شان است، کشوری به نام آمریکا با قدمت ۲۰۰ ساله وجود نداشت تا چنین تصور خامی را در سر داشته باشد که بخواهد ایران را به عصر حجر بازگرداند.
ما مردم ایران، چه در میدان نظامی، چه در عرصه عمرانی و چه در حوزه تولید، همچنان که تا امروز نشان دادهایم، به این تهدیدات پاسخ خواهیم داد و ایران عزیزمان را سرپا نگه میداریم. در مقابل سیاستگذاران آمریکایی حداقل به خاطر انتخاباتی که پیشرو دارند باید این افتضاحاتی را که در برابر افکار عمومی جهان و کشور خودشان آفریدهاند، جبران کنند. آنها که منطقه غرب آسیا را به آتش کشیدند، باید این گرداب خطرناک را مهار کنند.
زبان مردم ایران همواره زبان احترام متقابل و شنیدن خواستههای بحق بوده است. ایران همواره آماده مذاکره بود، اما دولت آمریکا بویژه در دو مرحله مذاکره طی یک سال گذشته نشان داد که اهل مذاکره نیست و در خیال خام خود پنداشت که با زبان زور می تواند ملت ایران را تسلیم کند. اما در میدان عمل دید، حتی آنچه را که میتوانست با مذاکره به دست آورد اکنون دیگر هرگز نخواهد یافت. روزی تنگه هرمز در شرایط عادی باز بود؛ امروز خودش و متحدانش آرزوی بازگشت آن وضعیت را دارند و دست و پا میزنند. امیدواریم درس گرفته باشند و اراده مردم را بیش از این به آزمون نگذارند، چرا که راه ما مردم ایران همچنان مقاومت است و در هر شرایطی پشت سر میهن عزیزمان خواهیم بود.
بله، آنها پتروشیمی، پارس جنوبی، پلها، فولادسازیها، خطوط نورد و بسیاری از صنایع زیرساختی ما را زدند. اما آیا امکان ساخت دوباره هست؟ قطعاً بله. هر چند خسارت هایی وارد شده، اما همه زیرساختهای ما با دستان توانمند نیروهای فنی کشور بازآفرینی، تعمیر و مرمت خواهد شد. شاید در یک دوره کوتاهمدت ۶ ماهه تا یکساله، تعللی در واحدهای صنعتی ایجاد شود، ولی تابآوری و پایداری سیستم صنعتی و تولیدی کشور به واسطه اتکا به صنایع ملی و دانش داخلی چنان بالاست که با این آتشبازیهای دشمن بدخواه، اتفاقی برای آن نمیافتد.
به محض ایجاد ثبات، همانگونه که معاون وزیر راه درباره پل بیلقان اعلام کرد که از همین امروز پیگیر بازسازی هستند و برای فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و دیگر واحدها نیز مذاکرات با وزیر صنعت و سرمایهگذاران صنعتی انجام شده؛ همه آمادگی دارند در همین شرایط جنگی، حرکت به سمت تعمیر و بازسازی را آغاز کنند.
