صحنه‎های تلخ و خبرهای دلخراش موجب می‎شود مردم در معرض آسیب‎های مختلف روانی قرار گیرند. به همین دلیل افراد باید بدانند بخشی از واکنش‎هایی که تجربه می‎کنند، طبیعی است. نگرانی، اضطراب و حتی تنش بی‌خوابی، نشانه‎های بیماری محسوب نمی‎شود، بلکه واکنش‎های طبیعی بدن نسبت به شرایط موجود است. با این اوصاف، اگر تنش‎ها از حد معمول عبور کنند، مردم می‎توانند با مراجعه به بیش از پنج هزار مرکز جامع سلامت و ۱۰۵ مرکز سراج در سراسر کشور از خدمات سلامت روان و کمک روانشناسان بهره‌مند شوند.
دکتر محمدرضا شالبافان، رئیس مرکز سلامت روان و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به اقدامات این وزارتخانه برای ایجاد امنیت روانی و آموزش خودمراقبتی در بحران و شرایط جنگی به «ایران» می‌گوید:«با شروع این بحران جنگی، فعالیت‌های مختلفی را که از قبل هم برنامه‌ریزی و ساماندهی شده بود، آغاز کردیم. وزارت بهداشت با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور از آغاز حملات صهیونی‌ـ‌آمریکایی به خاک کشورمان، روزانه بروشورهای آموزشی جدید و به‌روزرسانی شده عمومی را درباره نحوه مواجهه با شرایط بحرانی، مدیریت استرس‌ها، برخورد با گروه‌های در معرض خطر مثل کودکان، نوجوانان، سالمندان و بیماران خاص جسمی و روانپزشکی از طریق سایت و کانال‌های وزارت بهداشت «وبدا» منتشر کرد. این بروشورها کوتاه و مختصر در چند صفحه که قابل درک عامه مردم باشد، تهیه و از طریق تیم رسانه‌ای وزارت بهداشت و همکاری دیگر رسانه‌ها در فضای مجازی و شبکه‌های داخلی نشر داده شد تا در دسترس اکثریت جامعه قرار گیرد.»
دکتر شالبافان درباره انتشار کتابچه‌ای در خصوص اختلالات روانپزشکی مرتبط با سانحه به زبان ساده در این دوران برای عموم مردم هم توضیح می‌دهد:«مردم با مطالعه این کتابچه درمی‌یابند اگر دچار بحران روانی ناشی از سوانح شدند، چه علائمی را جدی بگیرند و برای درمان مراجعه کنند. در کنار این اقدامات، در روزهای قبل از جنگ هم محتوای آموزشی تخصصی برای روانشناسان سراسر کشور تهیه کرده بودیم که در سامانه آموزشی وزارت بهداشت به شکل چندرسانه‌ای بارگذاری شد. این محتوا با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی، انجمن‌های علمی روانپزشکان و روانشناسان ایران تهیه شد تا روانشناسان در شرایطی مثل بحران‌های جنگی بتوانند تخصصی‌تر مشاوره‌های لازم را به مردم ارائه کنند‌.»

غربالگری اختلالات روانپزشکی پس از سانحه
رئیس مرکز سلامت روان و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به اینکه یک ماه قبل از آغاز جنگ اخیر، غربالگری اختلالات روانپزشکی پس از سانحه در تمام مراکز جامع سلامت آغاز شد، می‌گوید:«این غربالگری‌ها با اولویت مناطق بیشتر آسیب دیده در جنگ ۱۲ روزه یعنی تهران و البرز کلید خورد و به تمام مناطق کشور تعمیم داده شد؛ به این شکل که هر شهروندی به مراکز جامع سلامت مراجعه می‌کند، سؤالات مهم و اولیه‌ای در خصوص اینکه در مواجهه با یک صحنه جنگی، بحران یا صحنه آسیب‌زا در ماه‌های گذشته قرار گرفته و علائم روانپزشکی بعد از آن پیدا کرده است یا نه، از او پرسیده می‌شود. اگر فرد علائم داشته باشد، درمان‌های مناسب به او ارائه می‌شود. در زمینه درمان‌های دارویی هم دستورالعمل‌های ساده‌ای برای پزشکان عمومی در مراکز جامع سلامت ارسال کردیم و در حال حاضر این خدمات در مراکز جامع سلامت توسط پزشکان عمومی هم قابل ارائه است. همچنین دو هفته بعد از حملات جنگی به کشورمان با همکاری و همراهی انجمن روانشناسی ایران، راهنمایی عملیاتی و اجرایی برای روانشناسان کشور، مراکز جامع سلامت و مراکز سراج تهیه کردیم تا نحوه مداخلات روانشناسی را برای افرادی که دچار اختلالات جدی پس از سانحه شده‌اند، آموزش دهند.»

افتتاح صدو‌ششمین مرکز سراج در میناب
دکتر شالبافان با اشاره به دستور معاونت بهداشت وزارت بهداشت درباره مراکز سراج می‌گوید:«همه ۱۰۵ مراکز سراج موظف هستند در طول این ایام بدون وقفه فعالیت خود را ادامه دهند. همچنین با توجه به اتفاق ناگواری که در مدرسه دخترانه میناب رخ داد، تصمیم بر آن شد در ماه آینده صدوششمین مرکز سراج در این شهرستان ایجاد شود تا بتوانیم به خانواده‌های این عزیزان و سایر ساکنان این منطقه خدمات تخصصی سلامت روان ارائه دهیم. متأسفانه آسیب بزرگی در جمعیت آن منطقه ایجاد شده و تبعات روانشناختی‌اش در آینده نیز بروز خواهد کرد. به همین دلیل باید بتوانیم افرادی را که علائم روانشناختی از این حادثه پیدا کردند، شناسایی و به‌موقع برای درمان آنها اقدام کنیم.»
همچنین حدود ۷۰۰ نفر از روانشناسان کشور در هفته‌های اخیر به خطوط مشاوره تلفنی پیوسته‌اند تا خدمات مناسبی به مردم ارائه کنند. شالبافان می‌گوید:«مشاوران ما بر اساس دستورالعملی که در دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با کمک همکاران دانشگاه علوم پزشکی ایران تهیه شده، آموزش‌های مناسب را دیده‌اند که چگونه خدمات را به جامعه هدف ارائه کنند.»

بــــرش

بسته آموزش سلامت روان
برای کادر درمان و امداد و نجات

رئیس مرکز سلامت روان و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به تهیه بسته‌های آموزشی سلامت روان برای کادر درمان توضیح می‌دهد:«در دوران جنگ و بحران باید از وضعیت سلامت روان کادر درمان، مراقبت ویژه انجام شود‌. همکاران ما در انجمن علمی روانپزشکان ایران به سفارش دفتر سلامت روان در حال انجام این آموزش‌ها هستند. با این اوصاف، اعلام آمادگی می‌کنیم تا به افرادی مثل نیروهای آتش‌نشانی، هلال‌احمر و اورژانس کشور که در سر صحنه‌های دلخراش حضور دارند و دچار آسیب روانی شده‌اند، خدمات درمانی و مشاوره‌ای ارائه کنیم.»
دکتر شالبافان با اشاره به اینکه ۵ هزار و ۷۵۷ مرکز جامع سلامت در سراسر کشور توسط 3 هزار و ۵۰۰ روانشناس در حال ارائه خدمت به مردم هستند، توضیح می‌دهد:«ما پوشش حداکثری در تمام شهرستان‌ها و روستا‌ها داریم تا بتوانیم خدمات مناسب سلامت روان را به‌موقع و با بهترین کیفیت به مردم ارائه دهیم. توصیه می کنیم مردم حتماً از خدمات مراکز جامع سلامت و مراکز سراج استفاده کنند و به همکاران ما اعتماد داشته باشند و درمان‌های دارویی و غیردارویی‌شان را جدی بگیرند.»
طبق اعلام شالبافان، بیش از ۲۰ هزار نفر از افرادی که در جنگ تحمیلی اخیر دچار آسیب شده‌اند، مورد غربالگری قرار گرفته‌اند و تاکنون بیش از ۷ هزار تماس مشاوره‌ای توسط روانشناسان در دانشگاه‌های علوم پزشکی پاسخ داده شده است.