اقدامات مهم وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۴
از اجرای طرح پزشکی خانواده تا تأمین دارو و شیر خشک
محدثه جعفری
گروه اجتماعی
سال 1404 یکی از سالهای پرچالش وزارت بهداشت و نظام سلامت بود. وزارتی که با ارگانها و سازمانهای مختلف همواره در تلاش است به بهترین شکل به مردم خدمت کند. از خدمات بهداشتی و درمانی ارزانقیمت گرفته تا تأمین دارو، پوشش بیمه سلامت و برنامهریزی برای طرحهای حمایتی از اقشار کمدرآمد. وزارت بهداشت از روز اول آغاز به کار دولت چهاردهم در تلاش است تا بتواند بر چالشهای پیش روی کشور مثل سالمندی جمعیت، کاهش زاد و ولد، رشد مناسب کودکان و کاهش آمار تصادفات جادهای غلبه کند.
پزشکی خانواده و نظام ارجاع
یکی از برنامههای مهم نظام سلامت اجرای پزشکی خانواده و نظام ارجاع است تا راهی برای کاهش هزینههای درمان از جیب بیماران باشد. با روی کار آمدن دولت چهاردهم و در رأس آن مسعود پزشکیان بهعنوان رئیسجمهوری دوباره طرح پزشکی خانواده جان تازهای گرفت. در حال حاضر اجرای صحیح طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع به یکی از مهمترین برنامههای دولت چهاردهم و نظام سلامت تبدیل شده است. نظام سلامت در مواجهه با افزایش هزینهها و پیچیدگیهای درمانی نیازمند فیلتری کارآمد برای ورود بیماران به مرحله درمان است. در این بین طرح پزشکی خانواده در وهله نخست همانند دروازهبانی تخصصی نقش پررنگی ایفا میکند تا از هدررفت منابع و همچنین سردرگم شدن بیماران جلوگیری کند. این طرح با هدف کاهش هزینههای درمان، جلوگیری از مراجعات بیهوده به پزشکان و ارتقای عدالت دسترسی به خدمات سلامت است که در دستور کار وزارت بهداشت قرار گرفت. اهمیت این طرح برای رئیسجمهوری به حدی است که در اکثر جلسات اجرای پزشکی خانواده و نظام ارجاع در وزارت بهداشت شرکت میکند تا از نزدیک روند اجرایی شدن موفق این طرح را پیگیر باشد. اجرای موفق پزشکی خانواده و نظام ارجاع، یک جراحی بزرگ در نظام سلامت کشور محسوب میشود. در حال حاضر این طرح ملی در 64 روستا و شهرهای زیر 20 هزار نفر اجرا میشود. افرادی که از مسیر پزشکی خانواده اقدام به دریافت خدمات درمانی کنند، تعرفه خدماتشان مثل ویزیت، آزمایشات، بستری و دارو با کمترین هزینه محاسبه خواهد شد.
سر و سامان دادن به ناوگان آمبولانسی
یکی دیگر از نهادهای امدادی مهم کشور که با 3 هزارو 503 پایگاه و بیش از 30 هزار نیرو همواره در خط مقدم خدمت به مردم ایستاده، اورژانس پیشبیمارستانی است که بجز پایگاههای شهری و جادهای 53 پایگاه هوایی و دو پایگاه دریایی هم دارد؛ مرکزی که فقط در نیمه دوم سال پاسخگوی 25 میلیون تماس از طرف شهروندان بوده و همین تماسها منجر به 8 میلیون مأموریت شده است. با توجه به اهمیت خدمات ارائه شده از طرف این سازمان، وزارت بهداشت دولت چهاردهم همواره در تلاش بوده با نوسازی ناوگان جان تازهای به خدمات ببخشد و زمان بحران و رسیدن نیروهای اورژانس به محل حادثه کمتر از گذشته باشد. بر اساس گفتههای جعفر میعادفر، رئیس سازمان اورژانس کشور، تا پایان سال آینده بیش از 2 هزار دستگاه آمبولانس به ناوگان خدماترسانی اضافه خواهد شد. البته امسال هم وزارت بهداشت 500 دستگاه آمبولانس را خریداری کرد و تاکنون 400 دستگاه آن توزیع شده است. این سازمان در بحرانهای جنگ 12 روزه و جنگ رمضان با تلاش شبانهروزی نیروهایشان همواره در حال خدماترسانی به مردم و مجروحان بوده و هست و با وجود زخمهایی که بر پیکر نیروها و تجهیزاتش نشسته، هیچگاه خدماتش به مردم کم نشده است.
طرح حمایتی
برای 165 هزار کودک دارای سوءتغذیه
یکی از طرحهایی که دولت برای حمایت از کودکان زیر 5 سال ایرانی در نظر گرفته، طرح رفع سوءتغذیه است؛ طرحی که به گفته مسئولان وزارت بهداشت هر ساله 42 درصد اثرگذاری داشته است. طبق آمارهای رسمی، با اجرای این طرح حدود 10 هزار کودک دارای سوءتغذیه با دریافت کالابرگ بهبود پیدا کرده و از چرخه خارج شدهاند. رقم این کالابرگها در حساب سرپرست خانوار شارژ میشود و آنها میتوانند 16 قلم کالا را تهیه و مصرف کنند. این یارانه برای کودکان در دهکهای اول تا پنجم مبلغ یک میلیون و 300 هزار تومان است و برای دهکهای شش و هفت هر ماه 800 هزار تومان برای کودک شارژ میشود. هدف اصلی این طرح که از طریق دو وزارتخانه بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام میشود، حمایت از گروههای آسیبپذیر و ارتقای امنیت غذایی کودکان در سالهای حساس رشد است. البته این طرح بر اساس ماده 24 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در کشور اجرا میشود.
یارانه دو میلیون تومانی
برای افزایش زاد و ولد
مسأله جمعیت همواره یکی از دغدغههای مورد تأکید مسئولان و متولیان حوزه سلامت است. در سالی که گذشت، آمار تولد به زیر یک میلیون نفر رسید و همین کاهش موالید میتواند کشور را با خطر جمعیت سالمند در سالهای آینده روبهرو کند. برای همین مسئولان طرح جدید حمایتی-معیشتی با عنوان «کارت امید مادر» را ایجاد کردند که مقرر شده است از ابتدای سال آینده برای تشویق به فرزندآوری به مادران داده شود. در طرح «کارت امید مادر» قرار است حساب مادران ماهانه به مبلغ 2 میلیون تومان و تا دو سال شارژ شود. اینطور که مسئولان دولت چهاردهم برنامهریزی کردهاند، طرح جدید «کارت امید مادر» از اول فروردین سال جدید اجرایی میشود. بر اساس این طرح، تمام کودکانی که از ابتدای سال 1405 به بعد متولد میشوند تا ۲ سال مشمول دریافت مبلغ ۲ میلیون تومان در قالب کالابرگ خواهند شد. مادران میتوانند از این مبلغ برای خرید ۱۶ قلم کالای مشمول استفاده کنند؛ این اقلام شامل کالاهای مورد نیاز کودک بوده و امکان خرید آنها از طریق شبکه فروشگاهی طرف قرارداد فراهم خواهد شد. این طرح در حال تکمیل و بهروزرسانی است تا کنترل قیمتی بر برخی اقلام، بویژه پوشاک کودک اعمال شود. در همین راستا فروشگاههای اینترنتی نیز وارد این طرح خواهند شد تا امکان دسترسی آسانتر خانوادهها به کالاهای مورد نیاز فراهم شود و والدین بتوانند با سهولت بیشتری خرید خود را انجام دهند.
در چهارچوب این طرح، تلاش میشود تخصیص کالاهایی مانند شیر خشک و سایر اقلام ضروری کودک بهگونهای انجام شود که خانوادهها با افزایش قیمتهای ناگهانی و نامتعارف مواجه نشوند و ثبات نسبی قیمتها حفظ شود.
بــــرش
تأمین و توزیع دارو بدون توقف ادامه دارد
دو جنگ تمامعیار در سال جاری چالشهایی برای نظام سلامت ایجاد کرد. یکی از مهمترین چالشها تأمین دارو و تجهیزات در کل سال بهویژه در دوره جنگ تحمیلی است. البته تجربه مدیریت شرایط ویژه از جمله جنگ ۱۲ روزه و بحرانهای گذشته موجب شده ساختارهای تأمین و توزیع اقلام سلامتمحور با آمادگی بیشتری عمل کنند. بر همین اساس، از همان ساعات ابتدایی تحولات اخیر، هماهنگیهای لازم در زنجیره تولید، توزیع و ذخیرهسازی انجام و شبکههای ارتباطی میان ستاد سازمان و دانشگاههای علوم پزشکی برای رصد لحظهای وضعیت تأمین، فعال شد. از وظایف محوله به سازمان غذا و دارو، ذخیره استراتژیک دارو، تجهیزات پزشکی و شیر خشک است که در این سال ضرورت آن به وضوح بر همگان مشخص شد و عملاً در جنگ ۱۲ روزه یکی از ارگانهایی که به زعم همگان سربلند از انجام وظایف خود بیرون آمد، سازمان غذا و دارو بود. دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در اینباره به «ایران» میگوید:«حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساختها و مراکز مرتبط با حوزه سلامت اقدامی مغایر با موازین و پروتکلهای بینالمللی و تهدیدی برای امنیت بیماران و کادر درمان محسوب میشود. سازمان غذا و دارو این اقدامات ضدانسانی را بهشدت محکوم میکند. با وجود این شرایط، خدمات حیاتی حوزه سلامت در سراسر کشور بدون وقفه در حال ارائه است و روند تأمین دارو، تجهیزات پزشکی، فرآوردههای سلامت و شیرخشک به صورت پایدار ادامه دارد. جامعه سلامت کشور نیز با عزمی راسختر به خدمترسانی به مردم ادامه میدهد.» در جریان حملات اخیر، بخشهایی از زیرساختهای عملیاتی و پشتیبانی برخی از شرکتهای فعال در صنعت دارویی و تجهیزات پزشکی آسیب دید و یک انبار توزیع داروهای بیماران خاص و شیرخشک در همدان نیز دچار تخریب و حریق شد. دکتر هاشمی توضیح میدهد:«با تمام این اوصاف، بخش عمدهای از اقلام، پیش از حادثه در سطح استانها توزیع شده بود و مشکلی برای مصرفکنندگان ایجاد نشد. سازمان غذا و دارو بلافاصله اقدامات لازم را برای جایگزینی اقلام از بین رفته آغاز کرده و با استفاده از ظرفیتهای جایگزین و ساماندهی مجدد امکانات، روند تأمین دارو و تجهیزات مورد نیاز مراکز درمانی را ادامه میدهد. البته کشور از ذخایر راهبردی مناسب در حوزه دارو، تجهیزات پزشکی، شیرخشک و سایر فرآوردههای سلامت برخوردار است. این ذخایر برای پاسخگویی به نیازهای جاری و شرایط اضطراری پیشبینی شدهاند و وضعیت تأمین و توزیع اقلام حیاتی به صورت شبانهروزی پایش میشود. همچنین داروخانههای منتخب، شبانهروزی و دولتی در سراسر کشور فعال هستند و خدماترسانی دارویی طبق روال ادامه دارد تا دسترسی بیماران، بهویژه بیماران خاص و صعبالعلاج بدون مشکل برقرار باشد.» دولت چهاردهم همواره بر تولید دارو توسط شرکتهای تولیدکننده ایرانی تأکید دارد. همین موضوع باعث شده در حال حاضر بیش از 97 درصد از داروهای کشور تولید داخل باشد. به همین دلیل در شرایط بحرانی این حوزه با مشکلات کمتری روبهرو میشود و میتواند به خوبی نیازهای مردم را تأمین و مدیریت کند. سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره تمهیداتی که برای تأمین مواد اولیه و تقویت تولید داخل اندیشیده شده، میگوید:«برای جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین دارو، از ظرفیت تولیدکنندگان داخلی و شرکتهای فعال صنعت دارویی استفاده شده است. فعالان این حوزه با بازآرایی خطوط تولید، استفاده از ظرفیتهای جایگزین و بسیج توان تخصصی خود مانع ایجاد اختلال در بازار دارویی کشور شدهاند. برای تسریع در تأمین اقلام اساسی حوزه سلامت، تسهیلات ویژهای برای ترخیص کالاهای اساسی از گمرک تا پایان فروردین ۱۴۰۵ برقرار شده است. همچنین تأمین شیرخشکهای رگولار، متابولیک و رژیمی در کشور ادامه دارد و اولویت تأمین با نوزادان زیر شش ماه است تا اقلام حیاتی به صورت عادلانه در اختیار گروههای حساس قرار گیرد.» او در باره تأمین اقلام حیاتی درمانی در شرایط بحرانی مثل جنگهای تحمیلی به کشور هم میگوید:«با توجه به شرایط خاص کشور، پایش مستمر موجودی داروها و تجهیزات پزشکی حیاتی در حال انجام است. ذخایر راهبردی برای پاسخگویی به شرایط اضطراری پیشبینی شده و در کنار آن، روند تولید و توزیع اقلام ضروری در بیمارستانها و مراکز درمانی به صورت مستمر دنبال میشود. همچنین با نظارت میدانی بر زنجیره تأمین تجهیزات پزشکی، ارسال اقلام مورد نیاز مراکز درمانی بدون وقفه ادامه دارد. البته نظارت بر بازار دارو و جلوگیری از سوءاستفادهها از دیگر اقدامات ما در این حوزه است. نظارت بر زنجیره تأمین و عرضه دارو در شرایط فعلی تشدید شده است. داروخانهها موظف هستند استعلام شناسه رهگیری کالاهای سلامتمحور را حتی در شرایط اضطراری مطابق دستورالعملهای ابلاغی انجام دهند تا اصالت داروها و فرآوردههای سلامت تضمین شود.»
