چتر حمایتی دولت در روزهای بحرانی نشر
در پی آسیبهای واردشده به صنوف نشر و زیرساختهای کتاب و کتابخوانی در جریان حملات اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا، معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همراهی دیگر نهادهای دولتی، مجموعهای از اقدامات حمایتی و ترمیمی را برای بهبود اوضاع و بازگرداندن چرخه فعالیت فرهنگی کشور در دستورکار قرار داده است.
از فراهمسازی سازوکار ثبت خسارت و اعطای تسهیلات به ناشران و کتابفروشان آسیبدیده، بهویژه در راسته کتابفروشیهای خیابان انقلاب، تا برنامهریزی برای بازسازی کتابخانههای عمومی و تداوم ارائه خدمات فرهنگی، همگی نشاندهنده تلاش دولت برای صیانت از سرمایههای فرهنگی در شرایط جنگی است.
معاونت فرهنگی، با تأکید بر ضرورت روشن نگاه داشتن چراغ صنعت نشر، اعلام کرده است که رسیدگی به خسارتها و حمایت از فعالان این حوزه، پس از عبور از شرایط بحرانی، بهصورت جدی دنبال خواهد شد. همزمان، نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز با اجرای پویش ملی «ایستاده برای ایران» و طراحی برنامههای فرهنگی، آموزشی و حمایتی، کوشیده است ضمن تقویت روحیه همبستگی اجتماعی، نقش کتابخانهها را به عنوان مأمنهای فرهنگی و اجتماعی حفظ کند. مجموعه این اقدامات، تصویری از عزم دولت برای ترمیم آسیبها، بازسازی مراکز فرهنگی و تداوم آگاهیبخشی در بستر فعالیتهای مرتبط با حوزه کتاب را در کشور
ترسیم میکند.
ارائه تسهیلات به صنوف نشر آسیب دیده
در کنارمشاغل مختلفی که از دور دوم حملات آمریکا و صهیونیستها آسیب دیدهاند، این روزها صنوف نشر هم ضررهای بسیاری را متحمل شدهاند؛ از کتابفروشیها و انتشاراتی های حاضر در راسته کتابفروشیهای خیابان انقلاب گرفته تا اقصی نقاط کشورمان. برای کمک به روشن نگاه داشتن چراغ صنعت نشر، از همان روزهای ابتدایی شروع دوباره جنگ تحمیلی علیه کشورمان، اطلاعیههای مختلفی از سوی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای زیرمجموعه آن و همچنین دیگر سازمان های مرتبط منتشر شده است.
از جمله اقداماتی که در هماهنگی با معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال انجام است میتوان به اطلاعیهای اشاره کرد که طی روزهای اخیر منتشر و چندین مرتبه بازنشر شده است، با توجه به نقش راسته کتابفروشیهای خیابان انقلاب و تمرکز بخش قابل توجهی از کتابفروشیها و دفاتر مؤسسات انتشاراتی کشور در این محدوده جغرافیایی، ناشران و کتابفروشیهای این راسته که در پی بمباران و حملات تروریستی صهیونیستها و آمریکاییها آسیب دیدهاند، آسیب وارده را میتوانند از طریق اتحادیه ثبت کنند تا در فردای بدون جنگ، به آنان تسهیلاتی برای بازسازی و از سرگیری فعالیتهایشان تعلق گیرد. بنابر گزارش ایرنا (16 اسفند) از میزان خسارات وارد آمده به خیابان انقلاب و خیابانهای اطرافش، بیشترین تخریب در خیابان وحید نظری، تقاطع کارگر جنوبی و شهید منیری جاوید اتفاق افتاده است؛ اما در محدوده خیابان انقلاب خیابان ۱۲ فروردین، خیابان روانمهر بعد از خیابان ۱۲ فروردین، از ۱۲ فروردین تا کارگر و در کل کارگر جنوبی، تخریب ناشی از موج انفجار مشاهده میشود. آسیب وارد شده به دفاتر میتواند توسط اتحادیه ناشران و کتابفروشان ثبت شود تا بعد از پیروزی ایران در جنگ، معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به آنها رسیدگی و با ارائه تسهیلات، فعالیت ناشران و کتابفروشیها را ممکن کند. افزون بر اقدامات حمایتی برای برقرارنگاه داشتن چراغ صنعت نشر، ناصر افشارپور، مدیرکل دفتر نشر و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از تلاش این اداره کل برای تداوم فرآیند تمدید و صدور پروانه نشرو همچنین بررسی و صدور مجوز قبل از چاپ کتاب در ایام جنگ نیز خبر
داده است.
پویشی ملی «ایستاده برای ایران»
نهاد کتابخانههای عمومی کشور از جمله ارگانهای دولتی در عرصه کتاب و کتابخوانی است، نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز در پی آغاز بمباران پایتخت و دیگر استانهای کشورمان دست از کار نکشیده و با اقدامات مختلفی از جمله برپایی دومین دوره پویش ملی «ایستاده برای ایران» ویژه «جنگ رمضان»، تلاش برای تقویت روحیه همبستگی مردم کشورمان را با هدف پاسداشت عزت ملی آغاز کرده است.
پویش ملی «ایستاده برای ایران» با اتکا به ظرفیت عظیم و دسترسی گسترده کتابخانههای عمومی در سراسر کشور، در تلاش است تا بستری فرهنگی و اجتماعی برای ارتقای آگاهی جامعه فراهم کند. از مهمترین اهداف این رویداد میتوان به آگاهیبخشی عمومی درباره پیشینه تاریخی مقاومت در برابر سلطه، بازخوانی تاریخ استعمار و استقلال از طریق منابع تاریخی و ادبیات و تبیین دقیق رابطه مردم و آینده ایران اشاره کرد. همچنین حفظ و تقویت هویت ملی در مقابل تهدیدات خارجی، ارتقای روحیه همدلی، حماسه و ایستادگی و ارائه حمایتهای روانی از کودکان، نوجوانان و خانوادهها در شرایط کنونی از طریق آموزش، از دیگر محورهای کلیدی این پویش است.
برنامههای اجرایی این پویش در دو بخش اصلی شامل «رویدادهای ویژه ملی» و «خدمات کتابخانهای» طراحی شده است. در بخش رویدادهای ویژه ملی، مسابقاتی نظیر «استعمارخوانی» برای معرفی کتابهای تألیف و ترجمه مرتبط با استعمار و مسابقه «تجربه ایستادگی» با محوریت خاطرهنگاری و روزنگاری از لحظات امید، همبستگی و تجربه جنگ برای تمامی گروههای سنی در نظر گرفته شده است. در این بخش کودکان نیز میتوانند در مسابقه نقاشی «به رنگ ایران» با موضوع ترسیم قهرمانان و رویدادهای امیدوارانه جنگ شرکت کنند.
همچنین، رویداد هنری «کودک شهید ایران» به یاد کودکان شهید جنگ بهویژه شهدای مدرسه میناب در قالب کمپین و پرفورمنس برگزار میشود. ثبت دلنوشتههای صمیمانه مردم خطاب به رهبر شهیدشان در رویداد «رهبر شهید» و ثبت قول و قرارهای مردم با رهبر جدیدشان برای ساخت آینده ایران در رویداد «قرار من با آقا مجتبی» از دیگر برنامههای شاخص و ملی این پویش است.
بخش خدمات کتابخانهای نیز شامل برنامههای متنوعی است که طراحی سیرهای مطالعاتی و معرفی کتابهایی با موضوع استعمار و همچنین بررسی جنگها و ترورهای آمریکا و صهیونیستها در جهان از جمله آنهاست. برگزاری محافل ادبی، تولید محتوای رسانهای توسط کتابداران و دعوت از تصویرگران و کاریکاتوریستها برای خلق آثار تصویری متناسب با اهداف پویش از دیگر اقدامات اجرایی این بخش به شمار میرود. همچنین به منظور پوششدهی همگانی، بهرهبرداری حداکثری از کتابخانههای سیار، ایجاد پیشخوانهای موقت و ارسال کولهکتاب به مناطق آسیبدیده یا مهاجرپذیر در دستورکار قرار گرفته است.
پویش «ایستاده برای ایران» که مخاطبان آن را تمامی گروههای سنی اعم از کودکان، نوجوانان و بزرگسالان تشکیل میدهند، از هفته آخر اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده و تا پایان فروردین ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت. علاقهمندان به شرکت در این رویداد ملی میتوانند آثار خود را از طریق بارگذاری در سامانه کتابخوان به دبیرخانه پویش
ارسال کنند.
تلاش برای بازسازی کتابخانههای عمومی
برنامهریزی برای اجرایی ساختن سلسله برنامههایی از سوی نهاد کتابخانههای عمومی کشور در حال انجام است که این نهاد کتابخانهای نیز در ماههای گذشته، و در جریان حوادث دی ماه سال جاری با آسیب گستردهای روبه رو شده است. بنابراعلام دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، در حوادث ماههای اخیر، بیش از ۵۰ کتابخانه عمومی در نقاط مختلف کشور دچار خسارت شدند که از این میان، چندین کتابخانه بهطور کامل از چرخه خدماترسانی خارج شدهاند، آماری که ویرانیهای جنگ تحمیلی حاضر را شامل نمیشود. به گفته آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور«جدیترین و دردناکترین» مورد آسیب مربوط به کتابخانه عمومی محمدیه شهرستان بروجن دراستان چهارمحال و بختیاری بوده است؛ این کتابخانه میراثی ارزشمند با قدمت بیش از پنج دهه است که در سال ۱۳۴۹ شمسی به همت یکی از نوادگان آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی، مرحوم حاج سیدمحمد حسینی متقی نجفی، وقف فرهنگ شد و از سال ۱۳۹۳ به عنوان بخشی از شبکه نهاد کتابخانههای عمومی کشور فعالیت داشت. بنابر گزارش نظربلند، این کتابخانه بهمثابه گنجینهای ملی بوده که در جریان آشوبها، متأسفانه بخش نسخ خطی، نشریات، منابع کودک و آموزشی کاملاً در آتش از بین رفته است. از دیگر کتابهای عمومی که بخش عمدهای از زیرساختهای آن از میان رفته میتوان به کتابخانه عمومی فردوسی شهر سورشجان در استان چهارمحال و بختیاری اشاره کرد.
کتابخانه عمومی امام حسن مجتبی(ع) در بخش زرنه شهرستان ایوان استان ایلام با بیش از ۱۷ هزار جلد کتاب و ۴۰۰ عضو فعال، تنها مرکز فرهنگی در منطقهای کمبرخوردار بود و نقشی اساسی در اشاعه فرهنگ مطالعه و آموزش داشت که در حوادث دیماه بهطور کامل در آتش سوخته است. کتابخانه عمومی مصلای آیتالله اعرافی شهرستان میبد نیز با آسیبی جدی روبه رو شده است. با وجود این، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور تصریح کرده است :«مجموعه نهاد با تمام توان در حال ارزیابی وضعیت و برنامهریزی برای بازسازی سریع این مراکز فرهنگی است تا کتابخانهها بار دیگر به عنوان مأمن اندیشه، تعامل و همدلی مردم، احیا شوند.»

