نگاه جامعهشناختی به همدلیهای مردم در ۱۴روز گذشته
چگونه بحرانها ایرانیان را به هم نزدیکتر میکند؟
روحیه اتحاد و همبستگی در میان ایرانیان اغلب در زمانهای سخت و بحرانی بیش از پیش نمایان میشود. جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نمونهای بارز از این مقاومت و یکدلی است. در این دوران پر فراز و نشیب، مردم ایران با تمام توان در کنار هم ایستاده اند و با فداکاری و ایثار، ضربات دشمن را دفع می کنند. این همبستگی، نه تنها رمز پیروزی در جنگ است، بلکه میراثی ارزشمند برای نسلهای آینده به یادگار می گذارد.
دکتر ابراهیم جعفری، جامعهشناس در گفت و گو با «ایران» درباره تاثیرات جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونی بر رفتار و سبک زندگی ایرانیان می گوید:«مشاهدات میدانی در روزهای اخیر نشان میدهد که همدلی و همراهی در میان مردم بسیار پررنگ تر از هر زمان دیگری دیده می شود.»
جعفری معتقد است که این جنگ، فراتر از خسارات مادی و انسانی است و رگههایی از تغییرات ماندگار را در روان و جامعه ایرانی بر جای گذاشته. او با اشاره به پیامکهای متعدد و تماسهای پیدرپی از سوی آشنایان، همکاران و دوستان هر فرد، می گوید: «این رفتارها نشاندهنده افزایش حس مسئولیت اجتماعی و اهمیت دادن به یکدیگر در میان ایرانیان است. به نظر می رسد مردم در شرایط بحرانی، به نیازهای همدیگر بیشتر توجه میکنند.»
این جامعه شناس همچنین به افزایش رفت و آمدهای خانوادگی میان اقوام و دوستان اشاره می کند و می گوید: «این امر، زمینه همدلی و همبستگی را فراهم و به تقویت پیوندهای اجتماعی کمک میکند.»
رجوع مردم به ریشه های فرهنگی و تاریخی
جعفری با اشاره به افزایش توجه به اسطورههای کهن ایرانی، مثل آرش کمانگیر، توضیح می دهد: «در زمانهای جنگ و بحران، مردم به دنبال الگوهایی برای مقاومت و ایستادگی هستند و به همین دلیل، به ریشههای فرهنگی و تاریخی خود رجوع میکنند.»
او می گوید:«علاوه بر این، عواطف مردمی در فضای مجازی به شدت افزایش یافته و حس میهنپرستی و ایراندوستی به مراتب بیشتر از گذشته شده است.»
جعفری با تأکید بر اینکه انزجار و تنفر از متجاوزان هم رو به افزایش است و سازماندهی مردم در میادین شهر، با حضور پررنگ زنان، نشاندهنده عزم و اراده قوی همه مردم برای دفاع از کشور است،می گوید:«این تغییرات، اگرچه ظریف و گاه نامحسوس هستند، اما نشان دهنده عمق تاثیرات این حوادث بر روان جمعی جامعه است که میتوانند در آینده جامعه ایران، نقش مهمی ایفا کنند.»
این مدرس علوم ارتباطات با یادآوری تأثیرات منفی همهگیری کرونا بر کاهش مناسبات فامیلی و فاصله گرفتن مردم از یکدیگر، می گوید: «کرونا به نوعی نقطه عطفی در این زمینه بود و وضعیت اقتصادی و کاهش درآمدها هم این وضعیت را تشدید کرد. اما باتوجه به شواهد می توانیم امیدوار باشیم که این جنگ تحمیلی، نقطه عطفی در جهت ایجاد دوباره پیوند و همبستگی اجتماعی و بستری برای مشارکتهای فامیلی به وجود آورد.»
دکتر جعفری می گوید:«واقعیت این است که این پدیده بیشتر از فضای واقعی، در فضای مجازی خودنمایی میکند که امری طبیعی است. با تبدیل شدن فناوریهای نوین ارتباطی به عامل تعیینکننده در ارتباطات اجتماعی، بروز عواطف و همدلیها اغلب در فضای مجازی تجلی مییابد.»
او بر اهمیت نقش صدا و سیمای جمهوری اسلامی در این شرایط تأکید می کند و می گوید: «در شرایط کنونی، جایگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی در جهت آرامشبخشی به مردم حائز اهمیت است. اگرچه اخبار جنگ در زمینه دستاوردها و موفقیتهای رزمندگان از وظایف اصلی صدا و سیمای جمهوری اسلامی به شمار میرود، اما از آن مهمتر ایجاد فضای آرامبخش و زدودن استرس و امیدآفرینی اهمیت خاص خود را دارد.»
دکتر جعفری با تأکید بر این که میتوان تهدید جنگ را به فرصتی برای وفاق، همدلی، همبستگی اجتماعی و حتی تغییر سبک زندگی تبدیل کرد،می گوید: «باتوجه به اینکه در آستانه تحویل سال نو ۱۴۰۵ قرار داریم. امیدواریم به یاری خداوند متعال، این تحول جنبهای عینی و عملی به خود بگیرد.»

