امیررضا  واعظ آشتیانی
عضو شورای مرکزی موتلفه اسلامی 

برخی اظهارنظرها و تحلیل‌ها درباره مواضع مطرح‌شده رئیس جمهوری در خصوص حمله به پایگاه‌های آمریکایی در منطقه و تصمیم گیری مبتنی بر عدم حمله به کشورهای همسایه، در شرایط این روزهای کشور جای بسی تعجب دارد.
نخست باید توجه داشت که اظهارات مطرح‌شده در این زمینه، صرفاً بیان نظر شخصی یک فرد نیست، بلکه در چارچوب تصمیم‌گیری‌های کلان و جمعی صورت می‌گیرد. به همین دلیل نیز تحلیل این مواضع باید با در نظر گرفتن تصمیمات و ملاحظات نهادهای عالی تصمیم‌گیری انجام شود. طبیعی است که تصمیمات کلان در حوزه امنیت ملی بر اساس مجموعه‌ای از ملاحظات راهبردی اتخاذ می‌شود و نمی‌توان آن را صرفاً به سلیقه یا برداشت شخصی افراد تقلیل داد.
از سوی دیگر، سیاست احترام به همسایگان همواره یکی از اصول ثابت و اعلام‌شده سیاست خارجی ایران بوده است. ایران بارها تأکید کرده که با ملت‌ها و دولت‌های منطقه هیچ خصومت و تقابلی ندارد و همواره به دنبال روابط مبتنی بر احترام متقابل، همکاری و ثبات منطقه‌ای بوده است. این رویکرد نه یک موضع مقطعی، بلکه یک سیاست اصولی و مستمر در دیپلماسی منطقه‌ای ایران به شمار می‌رود.
در همین چارچوب نیز موضوع هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکایی باید فهمیده شود. آنچه مطرح شده، حمله به کشورهای منطقه نیست، بلکه واکنش به حضور و فعالیت نظامی ایالات متحده در پایگاه‌هایی است که در خاک برخی کشورها قرار دارند. اگر از این پایگاه‌ها اقدام یا حمله‌ای علیه ایران صورت گیرد، طبیعی است که پاسخ متوجه همان پایگاه‌ها خواهد بود، نه دولت‌ها و ملت‌های میزبان.
ایران پیش از این نیز بارها اعلام کرده بود که در صورت حمله از سوی آمریکا، پایگاه‌های نظامی این کشور در منطقه می‌تواند هدف پاسخ قرار گیرد. این موضع نه تازه است و نه پنهان؛ بلکه پیش‌تر نیز به‌صورت صریح مطرح شده بود. در چنین شرایطی اگر پاسخی داده شود، در واقع واکنشی به یک اقدام نظامی است، نه آغاز یک تقابل با کشورهای همسایه.
بر همین اساس، تفکیک میان «کشورهای میزبان» و «پایگاه‌های نظامی آمریکا» نکته‌ای کلیدی در فهم این موضع است. ایران تأکید کرده که با ملت‌ها و دولت‌های منطقه هیچ اختلاف و درگیری‌ای ندارد و علاقه‌ای نیز به گسترش تنش در منطقه ندارد. هدف، صرفاً زیرساخت‌های نظامی کشوری است که در صورت حمله، منشأ اقدام علیه ایران بوده است.
در نهایت باید گفت که حفظ ثبات منطقه‌ای و پرهیز از درگیری‌های گسترده، همچنان یکی از ملاحظات اصلی سیاست ایران است. احترام به همسایگان و در عین حال دفاع از امنیت ملی، دو اصلی هستند که در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند. در این چارچوب، پاسخ به تهدیدهای نظامی می‌تواند متوجه پایگاه‌های خارجی باشد، بی‌آنکه به معنای تقابل با کشورهای همسایه تلقی شود.