بازار خودروی ایران در ماه‌های اخیر با وجود ثبات نسبی در متغیرهای کلان و اجرای سیاست‌های کنترلی، همچنان در رکود معاملاتی قرار دارد. کاهش حجم خرید و فروش در کنار ایستادگی قیمت‌ها، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا بازار خودرو هنوز به نقطه تعادل نرسیده و عوامل تداوم این رکود چیست؟
 
آرامش نسبی، اما بدون تحرک
بررسی وضعیت فعلی بازار خودرو نشان می‌دهد برخلاف دوره‌های جهش قیمتی، بازار وارد فاز هیجانی نشده و قیمت‌ها نوسان شدید ندارند. این موضوع نشان‌دهنده اثرگذاری سیاست‌های کنترلی و مدیریت بازار است. با این حال، نبود تحرک در معاملات باعث شده بازار در وضعیتی ایستا باقی بماند. نمایشگاه‌داران از کاهش مراجعات و طولانی شدن زمان فروش خودروها خبر می‌دهند؛ نشانه‌ای که بیش از هر چیز به احتیاط خریداران بازمی‌گردد، نه به التهاب قیمتی.
 
کاهش قدرت خرید؛ عامل اصلی رکود
یکی از مهم‌ترین دلایل تداوم رکود، کاهش توان خرید خانوارهاست؛ مسأله‌ای که ریشه در شرایط عمومی اقتصاد و فشارهای تورمی سال‌های گذشته دارد. افزایش هزینه‌های معیشت باعث شده خرید خودرو، حتی برای اقشار متوسط، به اولویت‌های بعدی منتقل شود. در چنین شرایطی، طبیعی است که تقاضای مصرفی کاهش پیدا کند و بازار وارد فاز انتظار شود. این موضوع الزاماً به معنای ناکارآمدی سیاست‌های بازار خودرو نیست، بلکه بازتابی از شرایط کلی اقتصاد خانوار است.

بازار در انتظار تثبیت انتظارات
عامل مهم دیگر، فضای انتظاری حاکم بر بازار است. بخشی از خریداران، تحت تأثیر تجربه نوسانات سال‌های گذشته، همچنان منتظر تغییرات بیشتر هستند. این انتظار، حتی در شرایط ثبات نسبی، باعث تعویق خرید می‌شود. کارشناسان معتقدند هرچه پیام‌های ثبات اقتصادی پررنگ‌تر و پایدارتر شود، این فضای انتظاری نیز به‌تدریج کمرنگ خواهد شد و خریداران با اطمینان بیشتری وارد بازار می‌شوند.
 
خودرو هنوز کالای سرمایه‌ای تلقی می‌شود
 یکی از چالش‌های ساختاری بازار خودرو، نگاه سرمایه‌ای به این کالاست. با وجود تأکید سیاست‌گذاران بر مصرفی بودن خودرو، ذهنیت شکل‌گرفته در سال‌های گذشته همچنان بر بازار سایه انداخته است. این موضوع باعث شده برخی فروشندگان، حتی در شرایط رکود، تمایلی به کاهش قیمت نداشته باشند و ترجیح دهند منتظر بمانند. نتیجه این رفتار، کاهش عرضه مؤثر و کند شدن گردش بازار است.

نقش عرضه و برنامه‌های تنظیم بازار
در بخش عرضه، تولید خودرو در جریان است و سیاست‌های متنوعی برای تنظیم بازار در حال اجراست. با این حال، اثرگذاری این سیاست‌ها نیازمند زمان است.
تجربه نشان داده که بازار خودرو به‌سرعت به تصمیمات واکنش نشان نمی‌دهد و تغییر رفتار بازار معمولاً با تأخیر اتفاق 
می‌افتد.  ادامه عرضه منظم، پرهیز از شوک‌های ناگهانی و تقویت شفافیت در اطلاع‌رسانی می‌تواند به تدریج اعتماد بازار را افزایش دهد و زمینه خروج از رکود را فراهم کند.

رکود کنترل‌شده، نه بحران
آنچه امروز در بازار خودرو دیده می‌شود، بیشتر یک «رکود کنترل‌شده» است تا یک بحران. نبود جهش‌های قیمتی، کاهش التهاب روانی و ثبات نسبی قیمت‌ها نشان می‌دهد بازار از فاز بی‌ثباتی فاصله گرفته، اما هنوز به تحرک کامل نرسیده است.

برش

دلیل تداوم رکود در بازار چیست؟
تداوم رکود بازار خودرو بیش از آنکه ناشی از ضعف سیاست‌گذاری باشد، نتیجه هم‌زمان کاهش قدرت خرید، فضای انتظاری و تغییر نکردن کامل رفتار سرمایه‌ای بازار است.
 با تداوم سیاست‌های تثبیتی، افزایش اطمینان عمومی و بهبود تدریجی شرایط اقتصادی خانوار، می‌توان انتظار داشت بازار خودرو نیز به‌تدریج از این رکود عبور کند و به تعادل پایدار برسد.