دو برداشت در یک میدان!
محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین
گفته میشود دور سوم مذاکرات هم قرار است برگزار شود اما سؤال اینجاست که آیا میتوان نتیجهبخش بودن آنها را پیشبینی کرد؟ بالاخص این گزاره که طرفین گزینه اولشان جنگ نیست، گزاره غلطی به نظر نمیرسد. اما تصورات متفاوت کار را سخت کرده است.
آمریکاییها تصوری که دارند این است: «ایران منطقاً باید تسلیم شود زیرا در ضعیفترین نقطه خود قرار دارد، ناوها در منطقهاند و تهدید جنگ کاملاً معتبر است و همچنین جنگ ۱۲روزه، اتفاقات دیماه و... هم بر او گذشته است! لذا باید عقبنشینی کند.»
اما تصور و تحلیل ایران که درست هم به نظر میرسد کاملاً متفاوت و عبارت است از: «بهتر است ریسک اقدام نظامی را (اگر مجبور شویم) بپذیریم که اولاً منجر به فروپاشی سیستم نخواهد شد، همچنین آخرین تلاشها برای جلوگیری از جنگ را میکنیم، اما راه دوم هرگز انتخاب نخواهد شد. زیرا هر تسلیمشدنی مقدمه سقوط است و با هر عقبنشینی معلوم نیست تا کجا باید عقب رفت، البته هدف دشمن رژیم چنج است.»
لذا به نظر میرسد این تفاوت برداشتها موجب شده است ترامپ با افزودن بر ناوها بر کور شدن وضعیت بیفزاید. وضعیتی که موجب شد ویتکاف در گفتوگویی از تعجب ترامپ در تسلیم نشدن ایرانیها بگوید.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر شناخته شده اسرائیلی و معاون سابق امان در توئیتی پاسخ ویتکاف را داد. او تأکید کرد: «واشنگتن غالباً ایران را از دریچه یک چهارچوب عقلانیتگرای غربی میبیند: این باور که تشدید فشار ناگزیر به امتیازدهی عملگرایانه میانجامد. اما تهران فشار مستمر را نشانهای از خصومت ساختاری تلقی میکند و همین برداشت، عزم آن را برای مقاومت تقویت میکند. تحولات اخیر باید یک نکته را روشن کرده باشد: تشدید نظامی بعید است ایران را به تسلیم وادار کند. برعکس، تهدیدهای خارجی معمولاً انسجام داخلی نظام را تقویت کرده و روایت دیرینه (تفکر جریان) مقاومت را تأیید میکند.»
در حقیقت در یک میدان و زمان، دو تصور و برداشت متفاوت موجب شده وضعیت به نبرد ارادهها و البته نبود چشمانداز روشن از آینده منجر شود. به نظر میرسد ایران سعی دارد با ایستادگی و بستن راه اقدام نظامی به روی ترامپ از طریق بازدارندگی و بالا بردن هزینه آن، او را مجبور به تغییر برداشت و تصورش از وضعیت کند. اما باید به دور از تعلیق جامعه در کارهای روزمرگیاش در آستانه سال جدید شمسی، آماده هر سناریو و باز شدن میدانهای متفاوت (مانند اقدامات 18 دی) از سوی آمریکاییها و اسرائیل هم بود.
