حمید درخشان
کارشناس فوتبال

اعلام فهرست ۱۰۰ نفره برای تیم ملی را می‌توان اقدامی مثبت ارزیابی کرد؛ اقدامی که هم از نظر روانی و هم از منظر انگیزشی، اثر قابل توجهی بر بازیکنان دارد. چنین فهرستی بویژه برای آن دسته از بازیکنانی که خود را شایسته حضور در تیم ملی می‌دانند، انگیزه‌ای مضاعف ایجاد می‌کند تا عملکرد بهتری ارائه دهند و امید خود را برای رسیدن به اردوهای ملی از دست ندهند. در این چهارچوب، تصمیم امیر قلعه‌نویی برای انتشار یک فهرست گسترده را نمی‌توان اقدامی نادرست دانست؛ چرا که هدف آن می‌تواند بررسی طیف وسیع‌تری از بازیکنان و انتخاب نفرات مناسب‌تر برای حضور در جام جهانی باشد. البته این رویکرد بدون ایراد هم نیست. وقتی قرار است از دل این فهرست بزرگ، در نهایت جمعی حدود ۵۵ نفره برای مراحل بعدی انتخاب شوند، احتمال حضور بازیکنان جدیدی وجود دارد که شاید تجربه کافی از حضور در کنار بدنه اصلی تیم ملی را نداشته باشند. چنین وضعیتی می‌تواند هماهنگی تیمی را تا حدی تحت تأثیر قرار دهد، زیرا ورود بازیکنان تازه به اردوها لزوماً به معنای افزایش انسجام نیست و ممکن است زمان بیشتری برای ایجاد هماهنگی نیاز باشد. از نگاه فنی نگرانی درباره کاهش هماهنگی تیم ملی در مقاطعی قابل درک است، هرچند در مقابل، این فرآیند می‌تواند زمینه را برای انتخاب بر مبنای شایسته‌سالاری فراهم‌تر کند. در شرایط فعلی، امیدواری به انتخاب بر اساس شایستگی تقویت می‌شود. البته تفاوت چندانی نمی‌کند که در نهایت کدام ۲۶ نفر در ترکیب اصلی تیم ملی قرار بگیرند؛ تجربه نشان داده است که همواره درباره انتخاب‌ها بحث و انتقاد وجود خواهد داشت. پرسش‌هایی مانند اینکه چرا یک بازیکن در فهرست نهایی حضور دارد و دیگری نه، بخش جدایی‌ناپذیر فضای فوتبال ایران است. با این وجود کادر فنی می‌تواند از تصمیم‌های خود دفاع کند و از آن رضایت داشته باشد، زیرا در نهایت این بازیکنان بر اساس سلیقه فنی سرمربی و دستیارانش انتخاب می‌شوند و مسئولیت نتایج نیز بر عهده همین کادر است. در کنار این بحث‌ها، باید به وضعیت لیگ فوتبال ایران نیز توجه کرد. با شرایطی که در حال حاضر بر لیگ حاکم است، نمی‌توان انتظار داشت که پدیده‌ای چشمگیر به‌سادگی از دل مسابقات داخلی به تیم ملی معرفی شود. نگاهی به روند بازی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از گل‌ها حاصل اشتباهات فردی یا تیمی حریفان است و نه محصول ساختار تاکتیکی یا کیفیت فنی بالا. این واقعیت که بخش زیادی از مسابقات با نتایجی مانند تساوی بدون گل یا پیروزی شکننده یک بر صفر به پایان می‌رسد، نشان‌دهنده کمبود جذابیت فنی و خلاقیت در جریان بازی‌هاست. در چنین فضایی، طبیعی است که انتظار ظهور بازیکنی که در طول یک فصل و نه صرفاً در یک بازی، ناجی تیم خود باشد و به‌عنوان پدیده مطرح شود، چندان واقع‌بینانه نباشد. پدیده واقعی در فوتبال، بازیکنی است که در بازه‌ای طولانی عملکردی تأثیرگذار و تعیین‌کننده داشته باشد، نه صرفاً در یک مسابقه. اما در شرایط فعلی لیگ ایران، چنین نمونه‌هایی کمتر دیده می‌شود.
 وقتی کیفیت بازی‌ها مطلوب نیست، ابزارهای تحلیلی جذابی نیز برای بررسی فنی مسابقات در اختیار نیست. نه تعداد گل‌ها چشمگیر است و نه سیستم‌های تاکتیکی شاخصی وجود دارد که بتوان درباره آنها به‌طور جدی بحث کرد. به همین دلیل، لیگ داخلی در وضعیت کنونی کمتر می‌تواند خوراک فنی قابل اتکایی برای تیم ملی فراهم کند. در مجموع، اعلام فهرست گسترده برای تیم ملی می‌تواند گامی در جهت افزایش انگیزه و ایجاد رقابت باشد و امید به شایسته‌سالاری را تقویت کند، اما چالش‌هایی مانند حفظ هماهنگی تیمی و کیفیت محدود لیگ داخلی همچنان پابرجاست. واقعیت این است که در شرایط فعلی، فوتبال ایران با کمبود عناصر فنی و پدیده‌های برجسته مواجه است؛ مسأله‌ای که در نهایت می‌تواند بر کیفیت انتخاب‌ها و آماده‌سازی تیم ملی نیز تأثیرگذار باشد.