مصطفی هاشمی‌طبا، رئیس پیشین کمیته ملی المپیک در گفت‌و‌گو با «ایران»:

جدایی ورزش از سیاست فقط روی کاغذ است

عدم صدور روادید تنها گوشه‌ای از دخالت سیاسیون در حوزه ورزش است

پریسا غفاری/ عدم صدور روادید برای برخی تیم‌های ورزشی، فرآیند اعزام ورزشکاران به‌منظور شرکت در مسابقات آسیایی و اروپایی را با مشکلاتی مواجه کرده و این نگرانی را در جامعه ورزش به وجود آورده است که آیا به‌رغم پافشاری فدراسیون‌های جهانی بر اصل جدایی ورزش از سیاست، مسائل غیرورزشی و سیاسی می‌تواند مانع رقابت برابر ورزشکاران در رویدادهای بین‌المللی شود یا خیر. مصطفی هاشمی‌طبا، عضو اسبق کمیته بین‌المللی المپیک (IOC)، در گفت‌وگو با «ایران» دراین‌باره می‌گوید: «ورزش به‌قدری طیف علاقه‌مندان گسترده‌ای دارد که حاکمان و سیاستمداران، از هر گروه و دسته‌ای در هر گوشه از جهان، نمی‌توانند از این پتانسیل بالا چشم‌پوشی کنند. دخالت‌ها گاهی سازنده و کمک‌کننده به توسعه ورزش هستند و گاهی نیز به دلیل سوگیری‌های سیاسی، لطمات جبران‌ناپذیری به این پدیده جذاب اجتماعی وارد می‌کنند. از این‌رو، ایران باید از نظر سیاسی نفوذ خود را در مجامع بین‌المللی ورزشی توسعه دهد تا برای ورزشکاران ایرانی مشکلاتی از این دست به وجود نیاید و نمایندگان کشورمان بتوانند بدون دغدغه در رویدادهای جهانی با حریفان خود به رقابت بپردازند.»

این روزها برخی تیم‌های ورزشی مانند کشتی، دوچرخه‌سواری و تیراندازی با مشکل صدور روادید روبه‌رو شده‌اند. برای حل این‌گونه مشکلات چه باید کرد؟
متأسفانه موضع‌گیری‌های سیاسی همواره در ورزش وجود داشته و گاه به واسطه این رفتارها، مشکلاتی برای ورزشکاران ما در رقابت‌های جهانی به وجود آمده و فضای رقابت سالم ورزشی دچار التهاب شده است.عدم صدور روادید تنها گوشه‌ای از دخالت سیاسیون در حوزه ورزش است، اما مسئولان ورزش کشور با کمک وزارت امور خارجه باید تمام تلاش خود را به کار گیرند تا از طریق روابط سازنده با کنفدراسیون‌ها و فدراسیون‌های جهانی، مشکلات مربوط به صدور روادید را برطرف کنند تا ورزشکاران ما بتوانند بدون دغدغه در میادین ورزشی حضور پررنگی داشته باشند.  قطعاً حل‌وفصل این مشکلات از مسیر دیپلماسی، سریع‌تر به نتیجه خواهد رسید.
آیا نفوذ چهره‌های تأثیرگذار ایرانی که دارای کرسی‌های بین‌المللی هستند، می‌تواند در این مسیر به ورزش ایران کمک کند؟
به دست آوردن کرسی‌های بین‌المللی کار آسانی نیست. اغلب افرادی که در کنفدراسیون‌های قاره‌ای یا فدراسیون‌های جهانی صاحب کرسی می‌شوند، تحت حمایت حکومت‌های قدرتمند جهان به این جایگاه می‌رسند. شرایط به‌گونه‌ای نیست که هر فردی صرفاً به دلیل جایگاه فنی یا ورزشی در رشته خود بتواند صاحب کرسی شود، بلکه شرایط بین‌المللی فعلی ایجاب می‌کند کشورهایی که از جایگاه سیاسی بهتری برخوردارند، بر این مسندها بنشینند. باید پذیرفت که میزان نفوذ سیاسی در ورزش، امروز بیش از گذشته شده است.

اما برخی تصمیم‌گیری‌ها در مسیر صدور روادید، برخلاف عرف بین‌الملل ورزشی، به مسائل سیاسی پیوند خورده است.
به‌نظر من مسائل بسیار بزرگ‌تر از آن است که افراد به‌تنهایی بتوانند آن را حل کنند. ورزش در تمام دنیا به سیاست گره خورده و نباید بیش از حد به شعار جدایی ورزش از سیاست دل خوش کرد. امروزه قدرت‌های برتر به‌طور کامل در کمیته بین‌المللی المپیک نفوذ دارند و به همین دلیل تغییر روند کنونی بسیار دشوار است. به اعتقاد من، «ورزش عاری از سیاست» شعاری است که سال‌هاست کمیته بین‌المللی المپیک، فیفا و سایر نهادهای جهانی در تلاش برای تحقق آن هستند، اما ورزش به‌عنوان پدیده‌ای جهان‌شمول با دامنه گسترده علاقه‌مندان، چنان ظرفیتی دارد که سیاستمداران در هیچ نقطه‌ای از جهان نمی‌توانند از آن چشم‌پوشی کنند. دخالت‌هایی که گاه سازنده و کمک‌کننده به توسعه ورزش هستند و گاه به دلیل سوگیری‌های سیاسی، لطمات جبران‌ناپذیری به این پدیده جذاب اجتماعی وارد می‌کنند. بنابراین ایران باید بتواند از نظر سیاسی، میزان نفوذ خود را افزایش دهد.

مگر در منشور المپیک اصلی به نام جدایی سیاست از ورزش وجود ندارد؟
نوشتن حرف‌های زیبا روی کاغذ کار آسانی است، اما مگر همه نوشته‌ها اجرا می‌شوند؟ در سازمان‌های حقوق بشری نیز همواره بر رعایت حقوق انسان‌ها تأکید می‌شود، اما می‌بینیم که غزه با خاک یکسان می‌شود و ده‌ها هزار نفر جان خود را از دست می‌دهند. در این شرایط، این سازمان‌ها کدام منشور حقوق بشر را رعایت کرده‌اند؟

حضور رؤسای قدرتمند در رأس فدراسیون‌ها و جایگاه آن رشته در جهان تا چه اندازه می‌تواند از بروز چنین اتفاقاتی جلوگیری کند؟
این موضوع اساساً ارتباطی ندارد. هر مسأله‌ای سازوکار خاص خود را دارد. ممکن است رئیس یک فدراسیون در ایران در رشته مربوطه صاحب قدرت باشد، اما مهم این است که بتواند در حل معادلات سیاسی و ایجاد ارتباطات جهانی به‌صورت قدرتمند عمل کند که در حال حاضر چنین رئیس فدراسیونی نداریم. در هیچ جای جهان به‌خاطر سوابق رؤسای فدراسیون‌ها ویزا صادر نمی‌شود، بلکه این دیپلماسی کشورهاست که مسیر صدور روادید را در سفارتخانه‌ها هموار می‌کند.

پیشنهاد و راهکار شما برای حل این مسائل چیست؟
این مسائل به سیاست‌گذاری کلان هر کشور بازمی‌گردد. هر فدراسیون و وزارت ورزش، بر اساس اصول حاکمیتی، موظف است از ورزشکاران خود حمایت کند. حمایت از ورزشکار در آستانه یک رویداد مهم، چه در زمینه کادر فنی، چه تأمین نیازها و چه مسائل مربوط به روادید، یک روند کاملاً طبیعی است. حمایت به‌موقع باعث می‌شود ورزشکار با روحیه و اطمینان خاطر بیشتری در مسابقات حاضر شود. ورزشکاری که از حمایت برخوردار نباشد، دل‌قرص نخواهد داشت. بنابراین باید حمایت‌های لازم در زمان مناسب انجام شود تا ورزشکار بتواند با قدرت مقابل حریفان خود قرار بگیرد.