محسن اسماعیلی
معاون راهبردی  و امور مجلس رئیس‌جمهور

یکی از نکته‌های بسیار اساسی در مکتب فکری آیت‌الله میرزا محمدحسین نایینی که در کتاب «تنبیهُ الاُمَّة و تَنْزیهُ المِلَّة» به آن پرداخته‏، مبانی قرآنی و انسان‌شناسانه برای نهضت مشروطیت است. نایینی، نادیده گرفتن حقوق شهروندان، محروم‌سازی آنان از آزادی‌های مشروع و در حقیقت، به اسارت بردن مردم را ویژگی حکومت‌های طاغوتی می‌داند که از نظر قرآن پذیرفتنی نیست و انسان نمی‌تواند و نباید تسلیم آن شود؛ زیرا هم با توحید در تضاد است و هم با کرامت انسان.
او برای مثال، به آیه‌ای از قرآن کریم استناد می‌کند که دربردارنده گفت‌و‌گوی حضرت موسی(ع) و فرعون است. خداوند به آن حضرت و برادرش مأموریت داد که: «خود را به فرعون برسانید و بگویید: یقیناً ما فرستاده پروردگار جهانیانیم. بنابراین، بنی‌اسرائیل را [آزاد کن و] با ما بفرست.» یعنی، اولین هدف قیام موسی(ع) آزادی مردم بود؛ چنانکه در آیه دیگری آمده است: «که [موسی به آنان گفت: بندگان خدا را که به بردگی و اسارت شما گرفتارند] به من واگذارید؛ زیرا من برای شما فرستاده‌ای امینم»!
اما فرعون متکبر بر او منت نهاد که ما کودکان بنی‌اسرائیل را می‌کشتیم و تو در میان آنان سالم ماندی. در کودکی در خانه ما بزرگ شدی و سالیان متمادی کنار سفره ما زندگی کردی و در جوانی هم از مهاجری که شهروند درجه دوم و در حقیقت، برده ما قبطیان اصیل مصر بود دفاع کردی. اکنون ادعای پیامبری و آزادی‌خواهی نیز داری؟
ادامه در صفحه16