با دستور وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
حقوق اینترنتی کاربران پیگیری میشود
میترا جلیلی
دبیر گروه علم و فناوری
قطع اینترنت سراسری در جریان ناآرامیهای اخیر هرچند به منظور برقراری امنیت در کشور و کاهش سوءاستفاده از این فضا برای ایجاد تنش بیشتر انجام گرفت، اما ادامه دار شدن این قطعی و اختلالات بعدی، به گره و چالشی تبدیل شد که هم برای کاربران عادی و کسب و کارها و هم دانشآموزان و دانشجویان، مشکلاتی ایجاد کرد؛ کاربرانی که برای خرید بستههای اینترنتی هزینه کرده بودند ولی درعمل نتوانستند از آن بهرهای ببرند. یک سوی ماجرا کاربران ناراضی قرار دارند و سمت دیگر، اپراتورهایی که با قطع اینترنت و همچنین نبود امکان مکالمه و ارسال پیامک، در عمل معتقدند درآمد آنها در برخی روزها به حداقلترین میزان ممکن رسیده است. آنها پیش از این معتقد بودند بخشی از هزینه پنهان خاموشی دیجیتال به اپراتورها مربوط میشود و در عمل نباید برای جبران روزهایی که کاربران به اینترنت دسترسی نداشتهاند، کار خاصی انجام دهند. با این حال با دستور مستقیم وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، جبران قطعی اینترنت در دستور کار قرار گرفت و خبرها حاکی است اپراتورها و همچنین شرکتهای ارائه دهنده سرویسهای اینترنتی موظفند برای این جبران، گامهایی بردارند.
تمدید سرویسهای اینترنتی
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از پیگیریهایی برای تمدید خودکار بستههای اینترنتی خبر داد که در بازه زمانی قطع اینترنت نتوانستهاند به کاربران، خدماتی ارائه دهند. ستار هاشمی این تصمیم را در راستای حمایت از کاربران و جلوگیری از هرگونه زیان به آنها دانست. پس از اعلام این خبر، احمد بنی هاشم، مدیرکل حفاظت از حقوق مصرفکننده سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرد که با دستور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، موضوع جبران قطعی و اختلال سرویس اینترنت مشترکان بهصورت جدی در دستور کار قرار گرفته است. او با اشاره به تعامل با اپراتورهای ارتباطی، یادآورشد: در مواردی که سرویس اینترنت کاربران به دلایل خارج از اختیار آنان دچار قطعی یا اختلال طولانیمدت میشود، جبران این مدت و تمدید سرویس، از حقوق مسلم مردم محسوب میشود.
به گفته او بر همین اساس، این ادارهکل با توجه به اینکه اپراتورهای ارتباطی نیز در این شرایط متحمل خسارتهایی شدهاند، در تعامل و هماهنگی با آنها در حال پیگیری و نهاییسازی سازوکار مشخص و اجرایی برای محاسبه و اعمال تمدید یا جبران مدت قطعی سرویس مشترکان است تا حقی از مردم ضایع نشود. بنی هاشم در ادامه خاطرنشان کرد: جزئیات این سازوکار پس از تکمیل فرآیند بررسیها، در آینده نزدیک بهصورت رسمی اطلاعرسانی میشود. پیگیریهای «ایران» از اپراتورها هم نشان میدهد هنوز اپراتورها و وزارت ارتباطات بر سر نوع جبران زیان کاربران به توافق نرسیدهاند اما انتظار میرود در هفته آینده، تکلیف بستههای اینترنتی جبرانی مشخص و حقوق کاربران استیفا شود.
دو بسته جبرانی در سالهای 98 و 1401
این اولین بار نیست که در نتیجه قطع اینترنت در موقعیت خاص کشور اپراتورها موظف به جبران خسارت کاربران میشوند. در آبان 98 یک روز بعد از آغاز ناآرامیهایی که به دنبال افزایش قیمت بنزین در سطح کشور رخ داد، اینترنت بینالملل بشدت محدود و در عمل اینترنت قطع شد. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وقت در آن زمان از اپراتورها خواست مدت زمان قطعی اینترنت را به مدت اعتبار بستهها اضافه کنند و اظهار کرد: «اعتبار مشترکینی که بستههای مدتدار مثلاً یک هفتهای خریداری کردهاند و در زمان قطع اینترنت قادر به مصرف بسته خود نشدهاند، اضافه خواهد شد.»
در زمان قطعی اینترنت در۳۰ شهریور ۱۴۰۱ که حدود 8 روز ادامه یافت هم عیسی زارعپور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وقت، بستههای جبرانی برای اینترنت همراه اختصاص داد و البته یادآور شد: «ازآنجا که اینترنت ثابت هیچ گاه قطع نبوده و بدون محدودیت خدمات ارائه میشده، این بستههای جبرانی به اینترنت ثابت مربوط نمیشود.در این سال، یک بسته جبرانی برای مشترکان تلفن همراه اعلام و اپراتورها موظف شدند به میزان قطعی اینترنت همراه، بسته جبرانی به کاربران ارائه دهند.»
عذرخواهی معاون علمی رئیسجمهور
از فعالان اقتصاد دیجیتال
در روزهای قطع اینترنت، مسئولان مختلف وعدههای متعددی برای روز بازگشت اینترنت داده بودند که بسیاری از آنها محقق نشد و همین امر زمینه گلایه کاربران عادی و کسب و کارها و شرکتهای دانشبنیان را به دنبال داشت؛ موضوعی که معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهوری آن را تناقض نمیداند و معتقد است که اظهارات مطرحشده در این مدت متناقض نبود، بلکه بیانگر این واقعیت بود که اراده دولت بر بازگشایی اینترنت وجود داشت. اما اجرای آن نیازمند طی مراحل فنی بود؛ فرآیندی که اکنون به نتیجه رسیده و اینترنت در وضعیت عادی قرار دارد.
حسین افشین به عنوان یکی از افرادی که دغدغه جدی برای حل مشکلات شرکتهای دانشبنیان در روزهای قطع اینترنت داشت و البته زمانی را هم به عنوان روز بازگشایی اینترنت عنوان کرده بود ولی محقق نشد، با عذرخواهی از فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال، دانشگاهیان و پژوهشگران گفت: «در این مدت شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال آسیب دیدند و پژوهشگران و اساتید دانشگاه با اختلال در دسترسی به منابع بینالمللی مواجه شدند که لازم است از همه آنها عذرخواهی کنیم. او ادامه داد: تلاش دولت و حاکمیت این بود که بهمحض بازگشت شرایط، اینترنت نیز به حالت عادی بازگردد و امیدواریم دیگر شاهد تکرار چنین اتفاقاتی نباشیم.»
چرایی عدم بازگشایی یکباره اینترنت
معاون علمی رئیسجمهور یادآور شد: «اگر اینترنت در وعده گفته شده بازگشایی نشد به دلیل طی مراحل فنی بازگشایی بود. دولت در این مورد جلساتی برگزار کرده و تناقضی در وعده بازگشایی وجود نداشته است.» افشین با اشاره به وعده اعلامشده درباره بازگشایی اینترنت در هفته دوم قطعیها، گفت: «تصمیم باز شدن اینترنت در سطح دولت و با نظر رئیسجمهوری اتخاذ شده بود، اما اجرای آن نیازمند طی یک فرآیند فنی مرحلهبهمرحله بود و به همین دلیل با تأخیر همراه شد.»
معاون علمی رئیسجمهور به سیتنا گفت: «نظر مجموعه دولت و حاکمیت بر بازگشایی اینترنت بود و هیچ اختلاف نظری در این زمینه وجود نداشت؛ اما باید توجه داشت که باز شدن اینترنت یک فرآیند فنی است و نمیتوان آن را یکباره اجرا کرد. وقتی مسیری که بهصورت پایدار مورد استفاده بوده، ناگهان بسته میشود، حجم زیادی از ترافیک پشت آن جمع میشود و در زمان بازگشایی نمیتوان همان مسیر را با همان شرایط قبلی باز کرد؛ چراکه فشار ناگهانی میتواند به زیرساخت آسیب بزند. به همین دلیل، بازگشایی باید مرحلهبهمرحله انجام شود.»
