در کاخ سفید ترامپ چه اختلافاتی درباره ایران وجود دارد؟
ابهام در اتاق بیضی
ترامپ درباره ایران چه تصمیمی خواهد گرفت؟ این پرسشی است که روزانه در صدر اخبار و گزارشهای رسانههای بینالمللی قرار دارد. این سؤال البته در کاخ سفید هم هنوز بیجواب است؛ جایی که در میان حلقه نزدیک به رئیس جمهوری آمریکا، اجماعی بر اینکه چه اقدامی انجام شود، شکل نگرفته است و به نوعی سردرگمی حاکم است.
اکسیوس که به کاخ سفید و تل آویو نزدیک است، در تازهترین گزارش خود نوشته: «در میان اعضای ارشد دولت ترامپ بر سر اقدام علیه ایران، اختلاف نظر وجود دارد و آنها درباره ایده «حمله به ایران» اختلاف نظر دارند و برخیها خواهان فشار به ایران برای حصول به توافق هستند.
بر اساس این گزارش، برخی از اعضای تندروتر حلقه ترامپ از او خواستهاند که پس از قول کمک به معترضان، خط قرمز خود را اجرا کند. اما برخی دیگر این سؤال را مطرح کردهاند که اقدام نظامی چه دستاوردی خواهد داشت و بیشتر به ایده استفاده از وضعیت ایران برای پیشبرد توافق علاقهمند هستند.»
در «واشنگتن دی سی» همه میدانند، اقدام نظامی علیه ایران، به مثابه باز کردن در جعبه پاندوراست و هیچکس قادر به پیشبینی تبعات و پیامدهای آن نیست. تهران خود را برای یک پاسخ گسترده آماده کرده و به صراحت هم به طرف آمریکایی این پیام را رسانده که هر اقدامی ولو محدود را یک جنگ گسترده فرض کرده و متناسب با آن پاسخ خواهد داد. همه اختلافات در کاخ سفید هم شاید از اینجا نشأت بگیرد، منطقه آماده یک تقابل گسترده نیست و از طرف دیگر، ارزیابیهای رژیم صهیونیستی و دستگاههای امنیتی آمریکا بر توان آفندی گسترده و بازسازی شده ایران تأکید دارند که میتواند یک جنگ منطقهای را شعلهور کند.
اختلاف نظر در تیم امنیتی
ترامپ در تازهترین ادعای خود گفته یک ناوگان عظیم دریایی در کنار ایران مستقر کرده است اما کارشناسان بینالمللی معتقدند هنوز نمیتوان آن را به نشانه حتمی دانستن گزینه نظامی دانست. دو هفته قبل و پس از آنکه رئیس جمهوری آمریکا تلویحاً ایران را به حمله تهدید کرد، شبکه سیانان گزارش داد تیم امنیتی ترامپ در مورد انجام اقدام نظامی علیه ایران دچار اختلاف نظر شدهاند.
براساس این گزارش در هفته پایانی دی ماه، مقامهای آمریکایی در بررسی گزینههای خود علاوه بر نگرانی از پاسخ ایران در صورت هرگونه اقدام آمریکا، بیم آن دارند که حتی یک اشتباه کوچک کل این اقدام را به شکست بکشاند. سیانان نوشت: «اعضای تیم امنیتی معتقد هستند باید از کشیده شدن آمریکا به یک درگیری طولانیمدت با ایران جلوگیری کرد.»
این گزارش در زمانی بود که چند کشور عربی خلیج فارس به همراه مصر هم در تماس با ترامپ، او را از هرگونه اقدامی علیه ایران بر حذر داشتند؛ کار تا جایی پیش رفت که منابع رسانهای آمریکایی و عبری هم نقل کردند که نتانیاهو ترامپ را از اقدام نظامی منصرف کرده و در تماس با او گفته این رژیم در حال حاضر آمادگی دفاعی کافی در برابر پاسخ ایران را ندارد.
واشنگتن پست چند روز بعد روایتی از عقبنشینی ترامپ از تهدید نظامی خود ارائه داد. در گزارش این روزنامه آمریکایی آمده: «در داخل کاخ سفید، ترامپ توصیههای متناقضی دریافت میکرد. یک مقام آمریکایی و فردی نزدیک به کاخ سفید گفت، جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری که مدتهاست نسبت به دخالتهای خارجی بدبین است، از اقدام علیه ایران حمایت کرد. چراکه به زعم ونس، ترامپ با هشدار به ایران خط قرمزی کشیده و مجبور به اجرای آن است.» به نوشته واشنگتن پست، این مقام سابق که در جریان روند تصمیمگیری قرار گرفته، همچنین گفت که در دفتر بیضیشکل، جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا و از مخالفان سرسخت ایران، از یک آیپد امن که برای جلسات توجیهی اطلاعاتی ریاست جمهوری در نظر گرفته شده بود، استفاده کرد؛ هرچند مشخص نیست که آیا راتکلیف نظرات خود را در مورد حملات نظامی ارائه کرده است یا خیر.
هراس ترامپ از عواقب نظامی
دیگر مشاوران ترامپ، از جمله ویتکاف و سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید خواستار احتیاط شدند. یک مقام ارشد آمریکایی گفت که ویتکاف بویژه نگرانیهای متحدان عرب در منطقه را مستقیماً شنیده بود و میخواست از دور دیگری از خشونتهای تلافیجویانه جلوگیری کند. فرد دیگری گفت که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، استدلال کرد که باید صبر کرد و اجازه داد تحریمهای اقتصادی علیه ایران مؤثر واقع شوند. یک منبع آگاه گفت ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش و مشاور مورد اعتماد ترامپ، تمام روز در کاخ سفید حضور داشت. به گزارش واشنگتن پست، یک فرد نزدیک به دولت ترامپ گفت که وزارت دفاع و سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده، گزینههای حمله موجود را به ترامپ ارائه دادند اما رئیس جمهوری تشخیص داد که این گزینهها فایدهای ندارند و عواقب آن بسیار زیاد است.
در ادامه «استیو ویتکاف» مذاکرهکننده ارشد رئیس جمهوری آمریکا و نماینده این کشور در امور غرب آسیا شامگاه جمعه 26 دی ماه در پی تشدید تنشها گفت که دولت آمریکا حلوفصل دیپلماتیک مسائل با ایران را به گزینه نظامی ترجیح میدهد. ویتکاف در گفتوگویی در کنفرانس لابی صهیونیستی «شورای آمریکایی-اسرائیلی» در پاسخ به این سؤال که آیا از نظر او اقدام نظامی آمریکا علیه ایران محتمل است، گفت: «واقعاً امیدوارم راهکاری دیپلماتیک وجود داشته باشد.»
در همان مقطع روزنامه «اسرائیل هیوم» در گزارشی که اختلاف دیدگاهها در کاخ سفید را بازتاب میداد، ادعا کرد که رئیس جمهوری ایالات متحده، پیشنهاد ارائهشده از سوی استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا، برای ازسرگیری مذاکرات با ایران- با میانجیگری عربستان سعودی و عمان- را رد کرده و در عوض، رویکردی را در پیش گرفته است که فشار شدید اقتصادی و نظامی را به گفتوگوی دوباره با تهران ترجیح میدهد.
این رسانه عبری پیشتر از اختلافات داخلی در دولت میان «طیف ویتکاف» که از مذاکره حمایت میکند و جناحی که خواهان تداوم فشار فعال است، پرده برداشته بود. دو منبع دیپلماتیک که بهطور نزدیک در جریان این موضوع هستند، به اسرائیل هیوم گفتند که یک پیشنهاد مشخص و محرمانه برای ازسرگیری مذاکرات واقعاً روی میز بوده است.
بر اساس گفته این منابع، عربستان سعودی در کنار عمان شریک این ابتکار به شمار میرفت. سعودیها در پی کاهش خطرات متوجه تأسیسات نفتی خود هستند. این پیشنهاد به گفته مقامها، شامل فریز کردن برنامه هستهای ایران و نگهداشتن ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تحت نظارت سختگیرانه بینالمللی بود.
با این حال، مخالفان این طرح در داخل دولت آمریکا به رهبری مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا در جریان بحثها استدلالهای جدی و بازدارندهای مطرح کردند.
در دیدار اخیر میان نتانیاهو و ترامپ در مارالاگو و همچنین در جلسات بعدی رومن گوفمن، دبیر نظامی نخستوزیر- که قرار است رئیس آینده موساد شود- یک پرونده اطلاعاتی جامع درباره فعالیتهای ایران ارائه کرد. این پرونده شامل برنامه هستهای و تلاشها برای احیای آن، سامانه موشکهای بالستیک که در حال بازسازی و گسترش است، و شبکه جهانی نفوذ ایران از جمله در خاورمیانه، اروپا و آمریکای جنوبی بود.
