معاون اول رئیسجمهور در نشست با فعالان رسانهای:
برای عبور از چالشها راهی جز گفتوگو نیست
روایت محمدعلی ابطحی از نشست دیروز در گفتوگو با «ایران»: حاضران پیشنهادها و راهکارهایی معطوف به ضرورت نگاه نو در حکمرانی آزادی رسانه و اعتمادسازی مطرح کردند
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر اینکه امروز نخبگان رسانهای سخنگوی واقعی مردم هستند، گفت: «بدون گفتوگوی نخبگانی و رسانهای، فاصله میان دولت و مردم عمیقتر میشود و هیچ راهی جز گفتوگو برای عبور از چالشهای کشور وجود ندارد.»
در نشست صمیمی معاون اول رئیسجمهور با نخبگان و فعالان رسانهای، حاضران با طرح دیدگاهها، پیشنهادها و مطالبات خود، بر ضرورت تسهیل اطلاعرسانی به مردم، شفافسازی حوادث و تحولات اخیر کشور و تقویت گفتوگوی رسانهای میان دولت و جامعه تأکید کردند.
در این نشست، فعالان رسانهای خواستار بازگشایی IP اینترنتی روزنامهها و رسانهها، ایجاد الزامات شکلگیری فضای گفتوگو در جامعه بویژه برای اهالی رسانه، جمعآوری و اجرای عملی راهکارهای نخبگان رسانهای برای تبیین حوادث اخیر، دسترسی مجدد به اینترنت در کنار پیگیری مطالبه رفع فیلترینگ، توجه به نیازهای معیشتی مردم و اقشار آسیبپذیر، جلوگیری از توقیف رسانهها، تدوین پیوست رسانهای برای برنامهها و طرحهای مهم دولت بویژه اقدامات اقتصادی و تقویت پیوند رسانهای دولت با مردم از طریق برگزاری منظم نشستهای خبری و آگاهسازی عمومی از شرایط کشور شدند. محمدرضا عارف نیز در این نشست، با اشاره به تحول فضای رسانهای کشور، گفت: «رسانههای کلاسیک مأموریتهای مشخصی داشتهاند، اما امروز با فضای مجازیای روبهرو هستیم که نقشی فراتر از رسانههای کلاسیک ایفا میکند.»
تأکید بر نقش محوری نخبگان در مدیریت بحران
معاون اول رئیسجمهور نقش نخبگان رسانهای در فضای عمومی و در مدیریت بحرانها را «کلیدی و محوری» دانست و گفت: «متأسفانه نتوانستهایم روند پایدار و مؤثری برای گفتوگو آغاز کنیم. با توجه به شعارهای انتخاباتی دکتر پزشکیان با محوریت «دولت وفاق ملی»، لازم بود از همان روزهای ابتدایی آغاز به کار دولت، چنین جلساتی با نخبگان برگزار شود.»
وی با اشاره به اولویت یافتن مسائل روزمره در دولت و حاکمیت، افزود: «مسئولان درگیر مسائل جاری و لحظهای میشوند و کمتر فرصت مییابند به موضوعات میانمدت و بلندمدت بپردازند. از سوی دیگر، انتظار جامعه نیز عمدتاً معطوف به حل مسائل فوری است؛ در نتیجه، با توجه به عمر کوتاه مدیریتی، غالباً تنها ظواهر امور تغییر میکند.»
عارف با بیان اینکه «اگر در گذشته به اصلاح برخی روندها و چالشها پرداخته میشد، امروز هزینههای کمتری متحمل میشدیم»، ابراز امیدواری کرد که طرح مباحث در چنین جلساتی میان نخبگان و مسئولان، به سامان یافتن مسائل کشور کمک کند.»
مردم صاحبان اصلی انقلاب
عارف با تأکید بر اینکه مردم «صاحبان اصلی انقلاب اسلامی و کشور» هستند، گفت: «هر زمان مردم حضور داشتهاند، مسائل حل شده است و هرگاه فاصلهای میان مردم و حاکمیت ایجاد شود، هیچ دولتی توان حل مشکلات را نخواهد داشت. این نگاه باید به یک باور پایدار تبدیل شود، زیرا کشور همواره نیازمند حضور مردم است.»
وی با اشاره به دو رکن اساسی «مردم» و «حاکمیت» و وابستگی رکن دوم به رکن اول، افزایش سرمایه اجتماعی را از مسائل مهم امروز کشور دانست و افزود: «خودمان آسیبهایی به سرمایه اجتماعی وارد کردهایم. گاهی غفلتهای خود را به حساب دشمن میگذاریم؛ درحالیکه هرجا دقت و تدبیر داشتهایم، آسیبپذیری ما کاهش یافته و دشمن نتوانسته نفوذ کند.»
معاون اول رئیسجمهوری در ادامه تصریح کرد: «برای رسیدن به اجماع در گفتوگو، با دو رکن مردم و حاکمیت روبهرو هستیم. هر فرد یا مسئولی میتواند مدعی باشد که به نمایندگی از مردم سخن میگوید، اما امروز نمایندگی مردم در عمل بر عهده نخبگان رسانهای است. دولت بهعنوان نماینده حاکمیت شناخته میشود و مردم نیز جز این را نمیپذیرند. دولتمردان در چهارچوب اداره کشور مسئولیت دارند و قانون اساسی نیز مسئولیت مشترکی را بر عهده تمامی وزرا گذاشته است.»
گفتوگوی صمیمانه راه عبور از منیتها
عارف خاطرنشان کرد: «در گفتوگوی میان حاکمیت و مردم نمیتوان از گروههای هنری، دانشگاهی و سایر گروههای مرجع چشمپوشی کرد، هرچند نظم و ساختار این گروهها دچار آشفتگی شده است. اگر بخواهیم گفتوگویی واقعی میان حاکمیت و مردم شکل بگیرد، این گفتوگو باید در سطح نخبگان از جمله نخبگان رسانهای انجام شود.»
وی با تأکید مجدد بر اینکه «امروز گفتوگو برای کشور حیاتی است»، گفت: «تجربه شخصی من نشان داده است هر زمان با فرد یا جریانی اختلاف جدی داشتیم، فرصت گفتوگوی رو در رو که فراهم شد، در نهایت به نتیجهای مطلوب رسیدیم.»
معاون اول رئیسجمهوری با انتقاد از کنار گذاشته شدن گفتوگو در سالهای اخیر گفت: «در شرایط امروز، بیش از هر زمان دیگر به گفتوگوی نخبگانی نیاز داریم. باید بر سر طرح موضوعات به اجماع برسیم و راهحلهای اجماعی را به اطلاع مردم برسانیم. اجرای این رویکرد از سوی جریانها و گروههایی که در سازوکار اداره کشور نقش دارند، اهمیت ویژهای دارد.»
وی در پایان با تأکید بر اینکه «امروز نیازمند گفتوگو در فضایی کاملاً صمیمانه و دوستانه هستیم»، تصریح کرد: «تمامی جریانها هدفی مشترک در اعتلای کشور و حل مشکلات مردم دارند. بنای دولت بر «شنیدن» است و هدف از برگزاری این جلسات، شنیدن دیدگاههای نخبگان حوزههای مختلف است.»
بــــرش
روایت محمد علی ابطحی از نشست عارف با رسانهایها
در نشست دیروز محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور با نخبگان رسانهای، ترکیب حاضران متفاوت از جلسات گذشته بود. اینبار بیشتر افراد نه خبرنگاران حرفهای یا نمایندگان رسمی رسانهها، بلکه فعالان و صاحبان رسانههای شخصی در فضای مجازی بودند؛ افرادی که به تعبیری «انسانهای رسانه» محسوب میشوند زیرا صدای مستقل خود را دارند و در پلتفرمهایی مانند شبکه ایکس (توئیتر سابق) و اینستاگرام اثرگذارند. برخی از حاضران مدیران مسئول رسانههای مجازی بودند اما تعداد رسانههای رسمی کمتر بود.
در بخش ابتدایی نشست، حاضران به بیان دغدغههای خود پرداختند. یکی از موضوعات محوری، فقدان تأثیر عملی جلسات مشورتی در کشور بود. برخی از دعوت شدگان، از جمله یکی از حاضران، به این نکته اشاره کردند که در سالهای اخیر هر بار که بحرانی در کشور رخ داده، جلسات متعددی در سطوح گوناگون از شورای عالی امنیت ملی گرفته تا نهاد ریاستجمهوری برگزار شده است ولی پس از فروکش کردن بحران، هیچیک از نتایج آن جلسات پیگیری نشده و تأثیری در روند حکمرانی کشور دیده نشد. پیشنهاد شد اگر قرار است جلسات مشابه ادامه یابد در نشست بعدی فهرستی از پیشنهادهای جلسه اول تهیه و میزان عملیاتیبودن آن بررسی شود تا جلسات حالت تشریفاتی نداشته باشد.
موضوع قطع یا محدودسازی اینترنت نیز از دیگر محورهای بحث بود. سخنرانان تأکید کردند که اینترنت دیگر کالایی تجملی نیست بلکه بهاندازه آب و نان برای جامعه ضروری است. همچنین گفته شد که تصمیم به بستن یا محدود کردن اینترنت، نهتنها به اقتصاد کشور لطمه میزند و تبادل نظر آزاد را محدود میکند، بلکه اثری منفی بر روان و امید نسل جوان دارد؛ نسلی که پیشتر هم تحت فشارهای اجتماعی و بحرانهای متنوع بوده است. در این بحث پیشنهاد شد که فضایی ارتباطیتر و اعتمادآمیزتر ایجاد شود، نه اینکه همان اندک امکان تعامل مجازی و سرگرمی از جامعه گرفته شود. در ادامه نشست، برخی شرکتکنندگان هم مطرح کردند اگر فرض بر این است که برخی جریانهای خارجی برای ضربه زدن به کشور وارد عمل شدهاند، چرا سیستمهای اطلاعاتی در طول زمان، موفق به رصد و پیشگیری از آن نشدند؟ البته این پرسش با اشاره به برخی رخدادهای اخیر سیاسی و اجتماعی مطرح شد. بخش دیگری از جلسه به مسائل اقتصادی کشور اختصاص داشت. درباره وضعیت صنعت خودرو و تأثیر آن بر نارضایتی عمومی صحبت شد. همچنین بحث ارز ترجیحی و پیامدهای آن نیز مطرح شد. در کنار این موضوعات، مسأله انسداد رسانهها و آیدیهای خبری در دوران بحران اخیر نیز محل بحث بود. برخی حاضران گفتند در شرایط بحرانی، اولین صداهایی که خاموش میشود، صدای رسانههای داخلی است، در حالیکه رسانههای خارجی در همان مقاطع فضای خبری کشور را در اختیار میگیرند. در این زمینه، فقدان رسانههای پرنفوذ داخلی که بتوانند روایتهای دقیق و مؤثر ارائه کنند، بهعنوان یکی از ضعفهای مهم مطرح شد. در پایان نشست، یکی از حاضران با انتقاد از قطع ارتباطات و ایجاد فاصله میان جامعه و حکومت، نکتهای ظریف را بیان کرد و آن اینکه جمع حاضر، با وجود جایگاه فکری و تخصصی، حتی بهاندازه یک سلبریتی فضای مجازی با میلیونها دنبالکننده تأثیرگذاری ندارد. او اظهار کرد که حاکمیت باید توجه کند تا دیر نشده راهی برای افزایش اعتماد عمومی و احیای ارتباط دوطرفه با مردم بیابد، زیرا فاصله کنونی میان نخبگان، مردم و دولت، مانع شکلگیری هرگونه تحول سازنده شده است. در مجموع، نشست با نگاهی انتقادی نسبت به بیتوجهی به پیشنهادها و راهکارهای کارشناسان و صاحب نظران و با تأکید بر لزوم نگاه نو در حکمرانی، آزادی رسانه و اعتمادسازی به پایان رسید.
