روایت یک صنعت راهبردی

از ارزآوری تا آینده‌پژوهی

ویژه‌نامه «صنعت ارزش‌آفرین زندگی» روزنامه ایران تصویری جامع از نقش پتروشیمی در اقتصاد ملی و زندگی مدرن ارائه می‌دهد

ویژه‌نامه تخصصی «صنعت ارزش‌آفرین زندگی» با نگاهی تخصصی به اینکه «چطور صنعت پتروشیمی به ستون فقرات اقتصاد ایران تبدیل شد؟» به‌تازگی از سوی روزنامه ایران و در آستانه برگزاری سومین دوره همایش و نمایشگاه بین‌المللی ایران پتروکم 1404 -IRAN PETROCHEM 2026
(بزرگ‌ترین گردهمایی فعالان صنعت پتروشیمی، پالایش و صنایع وابسته کشور) منتشر شد.
این ویژه‌نامه که ۱۵ دی‌ماه و پیش از آغاز این رویداد بزرگ در دسترس مخاطبان قرار گرفته، تلاشی جامع برای بازخوانی جایگاه صنعت پتروشیمی در اقتصاد ملی و آینده این صنعت راهبردی به شمار می‌رود و با هدف تعمیق نگاه تحلیلی و راهبردی به صنعت پتروشیمی، بستری برای گفت‌وگو درباره آینده این صنعت فراهم کرده است.
«صنعت ارزش‌آفرین زندگی» در ۱۵۲صفحه و ۱۱ فصل تدوین شده و به بررسی مجموعه‌ای از مهم‌ترین چالش‌ها، فرصت‌ها و روندهای پیش‌ روی صنعت پتروشیمی ایران و جهان پرداخته است؛ از خوراک و تأمین مالی گرفته تا صادرات، فناوری، محیط زیست، سرمایه‌گذاری، نیروی انسانی، تحریم‌ها، رقابت منطقه‌ای و دیپلماسی اقتصادی.
در این ویژه‌نامه، صنعت پتروشیمی نه صرفاً به‌عنوان یک بخش صنعتی، بلکه به‌مثابه یک ظرفیت راهبردی ملی مورد توجه قرار گرفته است.
در بخشی از این ویژه‌نامه، با اشاره به روز ملی پتروشیمی، به سیر شکل‌گیری و بالندگی صنعتی پرداخته شده که طی دهه‌های گذشته به یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ صنعتی که به‌ویژه در سال‌های تحریم نفتی و محدودیت‌های بانکی، نقش مهمی در تأمین ارز، حفظ تاب‌آوری اقتصادی و کاهش فشارهای خارجی ایفا کرده و سهم قابل‌توجهی در تولید ناخالص داخلی و صادرات غیرنفتی کشور داشته است.
یکی از محورهای کلیدی این ویژه‌نامه، بومی‌سازی فناوری در صنعت پتروشیمی است. ایران با وجود محدودیت‌های بین‌المللی، توانسته است بخش قابل‌توجهی از زنجیره تولید را داخلی‌سازی کرده و با اتکا به دانش فنی و توان مهندسان داخلی، تداوم تولید و توسعه ظرفیت‌ها را حفظ کند. این موضوع در کنار بررسی اقتصاد انرژی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری، تصویری واقع‌بینانه از توانمندی‌ها و چالش‌های پیش‌رو ارائه می‌دهد.
در فصل‌های دیگر، نقش صنعت پتروشیمی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین موتورهای بازار سرمایه ایران مورد توجه قرار گرفته است. سهم بالای شرکت‌های پتروشیمی در شاخص کل بورس، نقدشوندگی و سودآوری آنها، این صنعت را به یکی از مرجع‌های قیمت‌سازی در بازار سرمایه تبدیل کرده؛ به‌گونه‌ای که بدون در نظر گرفتن پتروشیمی، تحلیل بورس ایران ناقص خواهد بود.
ویژه‌نامه «صنعت ارزش‌آفرین زندگی» همچنین نگاهی متفاوت به نقش پتروشیمی در زندگی روزمره شهروندان دارد. از اولین لحظه آغاز روز ــ ساعت، نور چراغ، الیاف ملحفه و پوشاک ــ تا بسیاری از ملزومات زندگی مدرن، همگی به‌نوعی وابسته به محصولات پتروشیمی هستند؛ نگاهی که این پرسش را پیش می‌کشد: اگر پتروشیمی نباشد، کدام بخش از زندگی مدرن دوام خواهد آورد؟
در بخش آینده‌پژوهی، موضوعاتی چون بیوپلاستیک‌ها، اقتصاد چرخشی، پایداری و نوآوری به‌عنوان مسیرهای پیش‌ روی صنعت پتروشیمی ایران بررسی شده است. همچنین تحولات صنعت پتروشیمی جهانی در سال ۲۰۲۵ به‌عنوان نقطه‌عطفی معرفی می‌شود که نشان داد سرمایه‌گذاری‌های جدید بیش از گذشته به‌ دنبال تاب‌آوری، انعطاف‌پذیری و هم‌راستایی با روندهای بلندمدت هستند.
این ویژه‌نامه با مصاحبه‌های اختصاصی و گزارش‌های تحلیلی از چهره‌های شاخص صنعت، از جمله محمد شریعتمداری، احمد مهدوی ابهری، حسن عباس‌زاده، محمد قاسمی، افشین جوان، حمید حسینی، پرویز خسروشاهی و علیرضا عنایتی، تلاش کرده تصویری چندبعدی از صنعت پتروشیمی ایران در سطح ملی و منطقه‌ای، از جمله در مقایسه با بازیگران مهمی چون عربستان سعودی ارائه دهد.
انتشار «صنعت ارزش‌آفرین زندگی» را می‌توان تلاشی برای بازنگری در آینده صنعت پتروشیمی ایران دانست؛ صنعتی که همچنان یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی، ارزآوری و توسعه پایدار کشور باقی خواهد ماند.