محدثه جعفری/ هیچ روش خانگی علمی برای تشخیص وجود سرب در رژ لب وجود ندارد. تست‌هایی مانند مالیدن رژ لب روی دست یا کشیدن طلا روی آن صحیح و قابل اعتماد نیست. برخی لوازم آرایشی غیرمجاز و تقلبی موجود در بازار، حاوی مقادیر بالای سرب، جیوه و سایر فلزات سنگین هستند و مصرف مداوم آنها سلامت مصرف‌کنندگان را تهدید می‌کند. این جمله کارشناسان سازمان غذا و دارو وقتی معنی عمیق‎تری به خود می‎گیرد که ایران جزو کشورهای پرمصرف‌ جهان باشد. با اینکه واردات این محصولات حدود هفت سالی است، ممنوع شده، اما بخش عمده این بازار در تسخیر محصولات قاچاق و تقلبی است. به گفته سخنگوی سازمان غذا و دارو، حدود 60 درصد از بازار لوازم آرایشی در اختیار همین محصولات قاچاق و غیرمجاز است. کنار این محصولات قاچاق محصولات زیرپله‎ای ساز هم داریم که با بسته‎بندی‎های شیک و برچسب‌های تقلبی در مترو و بازار به فروش می‎رسند. اگرچه بازرسی‌ها به‌طور دوره‌ای انجام می‌شود و بخشی از این کالاهای قاچاق و تقلبی امحا می‎شود، اما حجم قاچاق و توزیع گسترده آن، نظارت مستمر را دشوار کرده است.
رژلب‌های غیرمجاز ممکن است، حاوی سرب یا فلزات سنگین باشند که خطراتی نظیر سرطان، مسمومیت مزمن و مشکلات عصبی ایجاد می‌کند. دکترمحمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو با بیان اینکه لوازم آرایشی غیرمجاز موجود در بازار حاوی مقادیر بالاتر از حد مجاز سرب، جیوه و سایر فلزات سنگین هستند و مصرف مداوم آنها سلامت مصرف‌کنندگان را تهدید می‌کند به «ایران» می‌گوید: «برخی محصولات آرایشی غیرمجاز و قاچاق، مانند رژلب، کرم‌های سفیدکننده و لوازم آرایش چشم، حاوی فلزات سنگین و سمی از جمله سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک هستند. این ترکیبات از طریق پوست، مخاط و بلع وارد بدن شده و در بافت‌های نرم تجمع پیدا می‌کنند. مصرف طولانی‌مدت فلزات سنگین می‌تواند باعث اختلالات عصبی، آسیب‌های کلیوی، مشکلات هورمونی، آسیب به بافت‌های نرم بدن و احتمالاً مشکلات قلب و کبد شود.»
او با بیان اینکه زنان باردار در معرض خطر بیشتری هستند و تماس با فلزات سنگین و مواد شیمیایی سمی ممکن است سلامت جنین و روند رشد آن را تحت تأثیر قرار دهد، توضیح می‎دهد: «استفاده از محصولات دارای مجوز در دوران بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد و حتماً پیش از مصرف، برچسب ترکیبات محصولات را به دقت مطالعه کنند و در صورت مشاهده موادی با نام‌های شیمیاییDBP، DEP یا DEHPمصرف آن محصول را متوقف کرده و از خرید مجدد آن پرهیز کنند.»
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به میزان قاچاق لوازم آرایشی در کشور می‎گوید: «به دلیل ماهیت مجهول قاچاق، آمار دقیقی نمی‌توان ارائه داد، اما برآورد می‌شود، بین 40 تا 60 درصد بازار لوازم آرایش در ایران تحت سلطه محصولات قاچاق و غیرمجاز باشد. مسیر ورود این اقلام عمدتاً از مرزهای غربی، جنوبی و بنادر کوچک غیررسمی یا از طریق کولبری و ته‌لنجی است و منابع اصلی شامل ترکیه، امارات و چین هستند. کشور بیش از 120 کارخانه تولید لوازم آرایش با مجوز رسمی دارد و برخی شرکت‌ها نیز به‌صورت کارمزدی تولید انجام می‌دهند. ظرفیت تولید داخلی می‌تواند بخشی از نیاز بازار را تأمین کند، اما بخش بزرگی از بازار همچنان در اختیار کالاهای خارجی و قاچاق است.»دکتر هاشمی در مورد خطرات مصرف رژ لب و بلع آن توضیح می‎دهد: «بیشترین تماس بدن با فلزات سنگین از طریق رژلب است. بخشی از آن هنگام خوردن یا آشامیدن بلعیده می‌شود و جذب ترکیبات سمی را افزایش می‌دهد. اینکه به شکل عامیانه میان مردم رایج شده است، اگر رژلب را روی دست بکشند بعد طلا به آن بزنند، اگر سیاه شد پس حاوی سرب است، اگر نشد سرب ندارد و اصل است باید بگویم، هیچ روش خانگی علمی برای تشخیص وجود سرب در رژلب وجود ندارد. تست‌هایی مانند مالیدن رژ لب روی دست یا کشیدن طلا روی آن صحیح و قابل اعتماد نیست. تنها راه مطمئن استفاده از محصولات دارای شماره پروانه بهداشتی، کد IRC و خرید از مراکز معتبر است. رژ لب، کرم‌های مرطوب‌کننده و ضدآفتاب، رنگ مو و فرآورده‌های مراقبت از پوست جزو پرفروش‌ترین اقلام هستند و بیشترین محصولات تقلبی نیز در همین گروه‌ها دیده می‌شوند.»

کیفیت محصولات ایرانی 
قابل رقابت با برندهای معتبر جهانی
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به سهم تولید داخل در بازار مصرف لوازم آرایشی می‎گوید: «تولید داخلی حدود 30 تا 40 درصد نیاز بازار را پوشش می‌دهد. برندهای داخلی در حال رشد هستند و کیفیت برخی از آنها با استانداردهای جهانی قابل رقابت است، اما برای اعتماد مصرف‌کننده به افزایش تنوع، کیفیت بسته‌بندی و توسعه شبکه فروش نیاز داریم. تبلیغ محصولات آرایشی مشروط به داشتن مجوز از سازمان غذا و دارو مجاز است، اما اغلب تولیدکنندگان داخلی به‌ دلایل اقتصادی، ضعف برندینگ یا نبود مجوزهای تبلیغاتی، در حوزه تبلیغات فعال نیستند. همچنین محدودیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای برای تبلیغ فرآورده‌های آرایشی، مخصوصاً در رسانه‎ها باعث شده است، محصولات مجاز کمتر دیده شوند.»
او در مورد نکات بهداشتی و ایمنی مصرف لوازم آرایشی هم می‎گوید: «فقط از محصولات دارای شماره پروانه بهداشتی و کد IRC استفاده کنید. تسترهای فروشگاهی باید اپلیکاتور نو و یک‌بارمصرف داشته باشند. همچنین از به‌اشتراک گذاشتن لوازم آرایش با دیگران خودداری کنید. مصرف رژلب و سایر محصولات حاوی فلزات سنگین را به حداقل برسانید. در صورت مشاهده هرگونه عارضه پوستی یا غیرعادی، مصرف محصول را متوقف کرده و به مراکز بهداشتی اطلاع بدهید. سازمان غذا و دارو بر سلامت و ایمنی محصولات آرایشی دارای مجوز نظارت می‌کند. محصولات داخلی یا وارداتی باید پیش از عرضه تأییدیه‌های لازم از نظر ایمنی، ترکیب، برچسب‌گذاری و شرایط تولید را اخذ کنند، اما محصولات قاچاق و غیرمجاز خارج از نظارت رسمی توزیع می‌شوند و نظارت مستمر بر آنها دشوار است.»