مجید سعیدی
عکاس

خبرنگاری و عکاسی خبری در ایران سال‌هاست با چالش‌های جدی مواجه است. تجربه‌های شخصی و حرفه‌ای نشان می‌دهد این حوزه بیشتر از آنکه به‌عنوان یک فرصت دیده شود، با رویکرد محدودکننده مواجه بوده است. در حالی که در بسیاری از کشورها خبرنگاران و عکاسان خبری به‌عنوان چشم جامعه و زبان مردم عمل می‌کنند، در ایران حضور آنها اغلب به‌مثابه دردسر تلقی می‌شود. 
واقعیت این است که بخش‌های مرتبط با نظارت بر کار عکاسان کشور به دلیل محدودیت‌های آموزشی و کمبود به‌روزرسانی در روش‌ها، با مشکلات جدی در حوزه راهبردی روبه‌رو هستند. بررسی نمونه‌های اخیر، بویژه اقدامات رژیم صهیونیستی در منطقه، نشان می‌دهد دشمنان ایران از اشراف اطلاعاتی و توان فناوری بسیار بالایی برخوردارند. به عنوان مثال، در حمله سال گذشته به خودرویی در لبنان، پهپاد اسرائیلی هدف را با دقت مورد اصابت قرار داد؛ اما پیش از آن، به تلفن همراه خودروهای اطراف پیامک هشدار ارسال شد. این اقدام نشان‌دهنده سطح بالای  بهره‌گیری از فناوری است؛ موضوعی که باید برای ما هشداری جدی تلقی شود.
در کشور ما همچنان نگاه سنتی و دهه شصتی بر عکاسی خبری حاکم است. برخورد با هر دوربین در سطح شهر، نه‌تنها ناکارآمد است، بلکه کشور را از ظرفیت‌های رسانه‌ای برای روایت حقیقت محروم می‌سازد. امروز رسانه و تصویر، سلاح اصلی در جنگ‌های ترکیبی و روایت‌محور است. تداوم این نگاه، عملاً ایران را در میدان رسانه‌ای خلع سلاح خواهد کرد. سیاست‌گذاران باید به جای محدودیت، به سمت اعتمادسازی، آموزش و حرفه‌ای‌سازی خبرنگاران و عکاسان خبری حرکت کنند.
از دیگر مشکلات اساسی، نیاز به مطبوعات آزاد و حرفه‌ای است. بخش عمده‌ای از رسانه‌ها که با بودجه‌های دولتی اداره می‌شوند، کیفیت برای آنها در اولویت اول قرار ندارد. بخش دیگر نیز عمدتاً ابزار سیاسی مدیران و جریان‌های قدرت‌اند. نتیجه این وضعیت، رسانه‌ای کم‌جان و غیرمستقل است که نه توان بازتاب دادن واقعیت‌های جامعه را دارد و نه می‌تواند در سطح بین‌المللی اثرگذار باشد.
اگر بخواهیم از ظرفیت رسانه برای منافع ملی استفاده کنیم، باید خبرنگاری و عکاسی خبری را نه تهدید، بلکه فرصت بدانیم. عکاسان و خبرنگاران می‌توانند بازوی قدرت نرم کشور باشند، به شرط آنکه فضای رسانه‌ای از فشارهای غیرضرور رها و امکان فعالیت حرفه‌ای برای آنها فراهم شود. ایجاد مطبوعات مستقل، تقویت آموزش‌های حرفه‌ای و بازنگری در سیاست‌های امنیتی، سه گام اساسی در این مسیر است.
در دنیای امروز که جنگ روایت‌ها اهمیت بیشتری از جنگ‌های کلاسیک یافته است، نگاه سنتی به خبرنگاری و عکاسی خبری نه‌تنها سودمند نیست، بلکه آسیب‌زاست. بازنگری در سیاست‌ها، اعتماد به جامعه رسانه‌ای و ایجاد فضایی آزادتر برای فعالیت‌های خبری، ضرورتی انکارناپذیر برای کشور است. خبرنگاری می‌تواند به ابزاری راهبردی برای دفاع ملی و تقویت منافع ایران تبدیل شود؛ اگر آن را جدی بگیریم و از ظرفیت‌های آن بهره ببریم.