در قاب هفتمین نشان عکس مطبوعاتی ایران چه گذشت
ما عکاســــان خبــــری زندهایم و نبضمان میزند
سعیده احسانیراد
گروه فرهنگی
جشن سالانه عکاسان خبری ایران با گرفتن یک عکس یادگاری با دوربین فانوسی در حیاط خانه هنرمندان و اهدای هفتمین نشان عکس مطبوعاتی ایران به عکاسان برگزیده به کار خود پایان داد. در این مراسم یاد عکاس فقید حمیدرضا درجاتی با یک دقیقه سکوت گرامی داشته شد و از آلفرد یعقوبزاده به صورت تصویری تقدیر به عمل آمد.
نیکنام حسینیپور مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی وزارت فرهنگ، محمدرضا نوروزپور معاون امور رسانهای وزارت ارشاد، آیدین مهدیزاده مدیرکل هنرهای تجسمی، احمد مسجدجامعی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این مراسم حضور داشتند.
تقدیر از پیشگامان عکاسی مطبوعاتی، تقدیر از برگزیدگان عکس مطبوعاتی سال و افتتاح نمایشگاه آثار برگزیده از دیگر برنامههای این مراسم بود.
هفتمین نشان عکس مطبوعاتی ایران دورهمی بزرگ عکاسان مطبوعاتی است تا در میان رد و بدل کردن خبرها و دردلها حرفهای عکاسان خبری که به نوعی چشم و گوش جامعه در حوادث و بحرانها هستند نیز شنیده شود.
سیفالله صمدیان، عکاس و فیلمساز مطرح در بیان مشکلات و وضعیت عکاسان خبری به «ایران» گفت: «در زمینه توجه به عکاسان خبری کار جدیدی صورت نگرفته، همان سیاستهای غلط فرهنگی گذشته دنبال میشود؛ افرادی مثل ما که حدود 4 تا 5 دهه عکاسی کردیم همان روال همیشگی گذشته را شاهدیم.»
صمدیان ادامه داد: «انتظار داشتیم حداقل برای ثبت در تاریخ این کشورکمی امکانات حساب شده برای عدهای از عکاسان مطبوعاتی که سالهای سال در این کشور کار کردند و اسم و رسم دار هستند در نظر بگیرند که الان روی هوا نباشند و هیچ عکسی هم از جنگ 12 روزه ثبت نشده باشد.»
او در مقایسه وضعیت الان با دوران جنگ 8 ساله گفت: «در آن زمان اصلاً خبری از این محدودیتها نبود فضا خیلی بازتر بود و عکسهای خوبی هم گرفته شد، الان واقعاً خجالت میکشیم بگوییم که در عکاسی خبری پختهتر شدهایم. واقعیت این است که داریم به روزهای جنینی در عکاسی خبری نزدیک میشویم.»
صمدیان درباره اختیارات حمایتی از عکاسان در انجمنهای صنفی گفت: «تمام روابط انسانی و فرهنگی از انجمنها گرفته شده است و کاری از دستشان برنمیآید. هیچ نهادی برای مراقبت از عکاسان خبری به طور جدی وجود ندارد.»
این عکاس پیشکسوت همچنین درباره وضعیت عکاسی خبری ایران در جهان گفت: «دورهای که فتوژورنالیسم ایران در اوج بود خیلی اتفاقات بزرگی صورت گرفت و حتی در جهان، اول هم بودیم ولی الان به خاطر نظارتهای افراطی نمیتوانیم بشماریم که در کدام رتبه هستیم.» او معتقد است، برپایی «نشان عکس سال مطبوعاتی ایران» توسط جامعه عکاسی برای این است که بگوییم زندهایم و نبضمان میزند.
عکاسان خبری
خانهنشین شدهاند
صبا طاهریان، دبیر هفتمین دوره «نشان عکس سال مطبوعاتی ایران» نیز با بیان این مطلب که عکاسان خبری به عکاسان روابط عمومی تبدیل شدهاند، گفت: «در بزنگاهها و اتفاقاتی که در کف خیابان صورت میگیرد عکاسان خبری نمیتوانند کار کنند و خانهنشین شدهاند. عدهای هم با موبایل عکاسی میکنند این طرز برخورد قهری باعث شده حرفه عکاسی خبری رو به نابودی رود. انگیزه آنها پایین آمده و خبر به درستی مخابره نمیشود. در واقع عکاسانی که آموزش دیدهاند و بلدند روایتگر بیطرف وقایع باشند، بیکار شدهاند.»
طاهریان ادامه داد: «در جنگ 12 روزه جلوی عکاسان را گرفتند حالا بعد از جنگ، عکس میخواهند و به دنبال گذاشتن نمایشگاه هستند. الان یک مجوز ناجی هنر داریم که در سطح شهر با آن عکاسی میکنیم ولی اگر بخواهیم با آن در پل طبیعت عکس بگیریم اجازه نداریم چون جزو شهر نیست. عکاسانی که در رسانهها کار میکنند برای وزارت ارشاد شناخته شده هستند و کارت معتبر خبرنگاری دارند اما در زمان کار، متولیهای زیادی جلوی کار عکاسان را میگیرند. انجمن صنفی عکاسان قدرت اجرایی ندارد و فقط برای حق عکاسها چانه میزند. او نشان عکس سال مطبوعاتی ایران را نشان حیثیت و اعتبار برای عکاسان خبری در آینده کاریشان دانست.»
وضعیت قرمز عکاسی خبری
ساتیار امامی از عکاسان خبری پیشکسوت هم وضعیت عکاسی خبری در ایران را بغرنج و ناراحتکننده بیان کرد و گفت: «عکاسان وضعیت بلاتکلیفی نسبت به حرفه و حضورشان در زمان بحران دارند.»
او دلیل این شرایط برای عکاسان را کنترلگری و نظارت زیاد دانست و گفت عکاسی در کل کار میدانی است به خصوص در بحرانها و جنگها، همیشه کنترل میشود چه در خروجی آثار و چه زمان حضور در شرایط بحرانی و جنگ. معمولاً هم اولین برچسبی که به او زده میشود جاسوسی است.
امامی محدودیتهای عکاسی در جنگ 12 روزه را باعث گلایهمندی عکاسان و مستندسازان بیان کرد که هیچ عکسی از آن بیرون نیامد چون ارگانی اعلام نکرد که مجوز به عکاسان میدهد بعضی عکاسان بهخاطر تجربههای گذشته آتش به اختیار عمل کردند که متأسفانه منجر به دستگیریشان شد.
او برای حل این مشکل پیشنهاد کرد حاکمیت و نهادهای انتظامی عکاسی خبری شناسنامهدار را به رسمیت بشناسند که همه عکاسان خبری انجمن شناسنامه کار دارند و عضو یک صنف باقدمت هستند. دستگاه امنیتی با این انجمن مذاکره کند تا در زمان جنگ عکاسان شناسنامهدار بتوانند اجازه عکاسی داشته باشند.
امامی نشان عکس سال را نشاندهنده به رخ کشاندن ظرفیت عکاسی خبری ایران دانست که در یک سال عکاسان در زمینه خبری و آموزشی چه فعالیتهایی کردند.
نحوه ارائه عکسهای خبری بهروز نیست
ابوالقاسم خوشرو، عکاس پیشکسوت هم معتقد است: «عکاسان خبری باید از چند منظر مورد توجه قرار بگیرند؛ یکی از نظر مجوز کار و امکان دسترسی به سوژه و دیگری حقالتصویری که میگیرند. حق عکس یک امر تداومی است. اینطور نیست که با یک حقوق ماهیانه تمام شود، هربار که در رسانهها از عکس عکاسی استفاده میشود باید مبلغی به آنها بدهند که متأسفانه این کار انجام نمیشود.»
خوشرو با بیان اینکه اجازه کار عکاسان خبری در ایران محدود است، گفت: «لازم است نهادهای بالادستی کمک و همراهی کرده و با دید مثبت به این حرفه نگاه کنند و دسترسیهای بهتری به عکاسان خبری بدهند و با کمک تشکلهایشان بتوانند این عکسها را به صورت آژانس خصوصی در جهان منتشر کنند.»
او در پاسخ به اینکه آیا عکسهای خوبی در زمان حوادث توسط عکاسان خبری روی خروجیها قرار میگیرد، گفت: «عکاسی خبری در ایران رشد خوبی نسبت به همقطارانشان در کشورهای دیگر دارند به دلیل اینکه جنگ و تحولات اجتماعی زیادی را پشت سر گذاشتند ولی نحوه ارائهشان بهروز نیست و فقط محدود به چند نشریه و آژانس دولتی شده است. باید راهی برای برونرفت از این مسأله پیدا کرد.»
این عکاس پیشکسوت رمز موفقیت یک آژانس خبری را در داشتن عکاسان درجه یک دانست و اظهار کرد: «آژانسها با عکاسان درجه یک توانستند خودشان را در جهان جا بیندازند چون وضعیت مجوزها در آژانسهای عکس ایران نامشخص است و از عکاسان درجه یک هم خبری نیست.» او فایده نشان سال عکس مطبوعاتی را برای عکاسان فقط در اعلام حیات به بیرون دانست که باید آن را غنیمت شمرد و لازم است هر سال این برنامه بهتر وهمهجانبهتر برگزار شود.»
برگزیدگان
در بخش مجموعه بلندمدت مهری جمشیدی، در بخش مجموعه عکس ورزشی محسن کابلی، در بخش مجموعه عکس مستند جلال شمس آذران، در بخش مجموعه عکس خبری آذین انورحقیقی، در بخش تکعکس ورزشی فروغ طاهرخانی، در بخش تکعکس مستند زهره صباغنژاد و در بخش تکعکس خبری سهند تاکی توانستند نشان عکس سال مطبوعاتی ایران را به دست بیاورند.
بــــرش
صحبت دیگران
درباره نشان عکس مطبوعاتی ایران
محمدرضا نوروزپور، معاون امور رسانهای و تبلیغات وزیر فرهنگ: «در جهانی که امروز مملو از انواع و اقسام جنگهای روانی، شناختی و رسانهای شبهتروریست و انواع و اقسام روشهای تأثیرگذاری روانی بر مخاطبان است، قاببندی عکاسان تأثیرگذار است.»
احمد مسجدجامعی، وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی: «تولید یک عکس، جریان خبری را ایجاد و توجه مردم و مسئولان را به موضوعهای خاصی جلب میکند.»
محمدمهدی عسگرپور، مدیرعامل خانه هنرمندان ایران: «مدام گفته میشود که رسانه مرجعیت خود را از دست داده و این درست است. باید بررسی شود که چرا این اتفاق افتاده است. مسئولان مدام میگویند باید گفتوگو کرد. پس چرا آسیبشناسی نمیشود؟»
آیدین مهدیزاده، مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ: «فعالان این حرفه برای ثبت آثار در شرایط مختلف با سختیهایی مواجه هستند و خوشحالم که در جمع پاکترین هنرمندان هستم که لحظات را ثبت میکنند.»
حمید فروتن، مدیر انجمن عکاسان مطبوعاتی: «امیدوارم سازوکاری با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شود که عکاسان بتوانند در بحرانها وظیفه خود را انجام دهند.»
