محسن طرز‌طلب
معاون وزیر

 از زمان آغاز به کار دولت چهاردهم و با تأکید و پیگیری ویژه رئیس‌جمهور پزشکیان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با شتابی کم‌سابقه در کشور دنبال شده و در نتیجه آن نیز سهم تجدیدپذیرها از سبد تولید برق کشور از 1250 مگاوات تا پیش از دولت وفاق ملی به 5200 مگاوات و سهمی در حدود 5 درصد تا انتهای خرداد ماه رسید.
 سهمی که طبق برنامه‌ریزی‌ها تا آغاز دوره اوج بار تابستانی به سهمی معادل 7 درصد افزایش خواهد یافت. رقمی که بیانگر افزایش 4 برابری ظرفیت نسبت به ابتدای دولت و جهت‌گیری جدی کشور به سوی تنوع‌بخشی به منابع تولید برق و تقویت امنیت انرژی است. در همین خصوص محسن طرز طلب معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری برق ایران (ساتبا) گفت: بر برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته و تأکیدات رئیس‌جمهور در پایان سال گذشته مجموع ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به حدود 4520 مگاوات رسید و درمجموع ظرفیتی که در طول عمر دولت ایجاد شد، به حدود 3000 هزار مگاوات افزایش یافت که بیش از دو برابر ظرفیتی است که در طول تاریخ تجدیدپذیرها در ایران به مدار آمده بود. این میزان رشد عمدتاً در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی مقیاس کوچک و بزرگ بود که سرعت نصب بالایی هم دارند.

برنامه‌ریزی برای رسیدن ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر به 7000 مگاوات
 معاون وزیر نیرو به تشریح اقدام‌ها انجام شده در حوزه انرژی‌های پاک یا همان تجدیدپذیر پرداخت و گفت: در مورد برنامه‌های اتخاذ شده برای سال 1405 نیز گفت: قدم نخست برنامه سال جاری توسعه ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و رساندن آن به 7 هزار مگاوات تا شروع دوره اوج بار است به این معنی که باید 2000 مگاوات ظرفیت جدید وارد مدار شود این درحالی است که ما همچنان با مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی نیز روبه رو هستیم.  به این منظور تمرکز ما روی چند محور است: توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، نصب توربین‌های بادی در مزارع از پیش تعیین شده، اجرای طرح‌های حمایتی برای خورشیدی‌های پشت‌بامی و مقیاس کوچک، تسریع اتصال نیروگاه‌های به بهره‌برداری رسیده به شبکه و رؤیت‌پذیر کردن آنها به‌منظور امکان‌سازی پایش لحظه‌ای.
معاون وزیر نیرو با اشاره به تجربه دو جنگ در سال 1404 و روزهای آغازین سال 1405 گفت: در شرایط غیرعادی مانند جنگ، طبیعی است که در مقاطعی کندی رخ دهد؛ اما ما تلاش کردیم کارگاه‌های عمرانی پروژه‌های نیروگاهی را به‌صورت ایمن و با برنامه‌ریزی دقیق فعال نگه داریم.  باید بگویم که در طول جنگ نیز ما روند توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را تعطیل نکردیم و آن را با قوت ادامه دادیم.
 حتی در کنار جنگ ما شرایط سخت جوی و حتی باران‌های سیل آسا را نیز در برخی مناطق داشتیم که باعث ایجاد مشکلاتی در اجرای پروژه‌ها شد. اما همانطور که اشاره شد ما کارمان را ادامه دادیم. 
در ابتدای سال جاری ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور از مرز 4500 مگاوات عبور کرد و شاهد مراسم افتتاح نیروگاه‌های جدید و رسیدن به ظرفیت بیش از 5 هزار مگاوات بودیم که این نشان از تداوم فعالیت‌ها در دوره جنگ تحمیلی دارد.
وی با بیان اینکه براساس برنامه‌ریزی صورت گرفته، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به 7 هزار مگاوات خواهد رسید، گفت: درحال حاضر نزدیک به 1000 ساختگاه فعال در کشور وجود دارد که امیدواریم با توجه به تجهیزات موجود و ساختگاه‌های فعال احداث نیروگاه‌ها تداوم یافته به و اهداف موردنظر برسیم. تلاش خواهد شد رسیدن به این ظرفیت محقق شود اگرچه این موضوع نیازمند هماهنگی‌های میان دستگاه‌ها، تسهیل در واردات و تأمین منابع مالی مورد نیاز است.
رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر درباره اینکه آیا حملات دشمن آسیبی به این حوزه وارد کرد یا خیر نیز گفت: یکی از نیروگاه‌های خورشیدی که در آخرین روز سال گذشته به شبکه برق کشور وصل شده بود، بر اثر اصابت ترکش، دچار خسارت شد و 17 پنل خورشیدی در این نیروگاه خصوصی، دچار آسیب شد.
 البته پنل‌های آسیب دیده اکنون تعویض و نیروگاه با ظرفیت کامل دوباره در مدار بهره‌برداری قرار گرفت. در عین حال در حمله موشکی به یکی از انبارها، خساراتی به تجهیزات موجود وارد شد.  در حالی که این تجهیزات برای احداث نیروگاه خورشیدی و تأمین برق منطقه‌ای محروم انبار و نگهداری شده بود. مجموعاً بالغ بر 1.5 میلیون دلار خسارت به حوزه تجدیدپذیرها در طول جنگ اخیر داشتیم.
 
روند داخلی‌سازی تجهیزات انرژی تجدیدپذیر در کشور آغاز شده است
 طرزطلب درباره بومی‌سازی تجهیزات در داخل کشور نیز گفت: فن‌آوری‌های نیروگاه‌های خورشیدی، بسیار سریع درحال رشد و تغییر است و این مختص ایران نیست بلکه در عرصه جهانی این موضوع در حال رخ دادن است.
 با این حال و به‌طور معمول روند داخلی‌سازی از جزئی‌ترین موارد در دسترس آغاز شده و اکنون می‌توانیم براساس تمهیدات اندیشیده شده و توانمندی‌های موجود، بخشی از تجهیزات را در داخل کشور تولید کنیم. 
اما برای ایجاد زنجیره ارزش تولید پنل نیز نقشه راهی تدوین شده است که براساس آن و با فرض تأمین منابع مالی لازم، امیدواریم در چند سال آینده بخش مهمی از تجهیزات را بتوانیم در داخل کشور تولید کنیم. این موضوع در نیروگاه‌های بادی نیز صادق است اما در حوزه نیروگاه‌های زباله‌سوز با سرعت بهتری انجام می‌شود.
وی درخصوص توانمندی پیمانکاران و مشاوران در حوزه تجدیدپذیرها نیز گفت: در سال‌های اخیر تعداد پیمانکاران و مشاوران دارای صلاحیت چند برابر شده است. امروز شاهد حضور پیمانکاران و مشاورانی خبره در همه استان‌ها هستیم درحالی که تا چندسال گذشته شاید تعداد پیمانکاران و مشاوران در این حوزه به تعداد انگشتان دست هم نبود. همچنین خوشخبتانه با آموزش‌های درنظرگرفته شده که ازطریق انعقاد تفاهم‌نامه مراکز فنی و حرفه‌ای ممکن شده، اکنون شاهد رشد تعداد و کیفیت نصابان نیروگاه‌های خورشیدی خانگی یا بزرگ مقیاس هستیم که خود فضای کار جدیدی را ایجاد کرده است. درعین حال کیفیت خدمات مهندسی نیز افزایش یافته است. اگرچه همچنان نیازمند ارتقای تخصص در حوزه‌های پیشرفته‌تر مانند مدیریت شبکه و ذخیره‌سازی انرژی هستیم.
معاون وزیر نیرو افزود: از تمام سرمایه‌گذاران بخش خصوصی که توانمندی اتمام طرح‌های تجدیرپذیر خود را تا اوایل تیرماه دارند، حمایت خواهیم کرد.
طرزطلب همچنین از تدوین برنامه‌ای جامع خبر داد و گفت: با اجرای این برنامه، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به بیش از ۱۰ هزار مگاوات ارتقا خواهد یافت.
طرزطلب در بخش دیگری از سخنانش به توسعه نیروگاه‌های بادی در کشور هم اشاره کرد و  اظهار داشت: با مجوز اخذ شده از شورای اقتصاد و دولت، این آمادگی وجود دارد که ساخت ۵۰ مگاوات نیروگاه بادی با سرمایه‌گذاری دولتی آغاز شود.
او گفت: رونق چشمگیر سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیر‌ها طی یک‌سال گذشته، نتیجه دستور و نگاه ویژه رئیس‌جمهور شهید برای ورود صندوق توسعه ملی به این حوزه بود که امید است با انجام دقیق وظایف، ادای دینی به وی انجام شود.

تغییر روند تجدیدپذیرها؛ از انتخاب اقتصادی تا ضرورت امنیت ملی
معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) عنوان کرد: جنگ تحملی اخیر بار دیگر نشان داد که توسعه انرژی‌های تجدید‌پذیر تنها یک انتخاب زیست‌ محیطی یا اقتصادی نیست. بلکه بخشی از معماری امنیت زیرساختی کشور محسوب می‌شود.
محسن طرزطلب افزود: انرژی‌های تجدید‌پذیر به دلیل توزیع گسترده، وابسته نبودن به سوخت‌‌های فسیلی و نیاز حداقلی به زنجیره تأمین پیچیده در مواقع بحران پایداری بیشتری ایجاد می‌کند. زمانی که تولید برق متمرکز نباشد و هزاران واحد کوچک و متوسط در سراسر کشور فعال باشند آسیب‌پذیری شبکه کاهش می‌یابد و تاب‌آوری ملی افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل توسعه برق پاک در شرایط اخیر از یک گزینه به یک ضرورت امنیتی تبدیل شده است.
وی درخصوص تداوم فعالیت ساختگاه‌‌های نیروگاهی در شرایط جنگی اظهار داشت: ماهیت نیروگاه‌‌های تجدیدپذیر موجب شد که با وجود محدودیت‌‌ها و فشارهای بیرونی صدها ساختگاه فعال باقی بماند که این تداوم سه دلیل اصلی دارد. نخستین دلیل آن ساختار پیمانکاری غیرمتمرکز است. به‌طوری که پروژه‌های خورشیدی و بادی اغلب در قالب ده‌ها و ص دها پروژه ک وچک و متوسط اجرا می‌‌شوند و به همین دلیل توقف سراسری آنها عملاً امکان‌پذیر نیست.
طرز طلب تصریح کرد: دلیل دوم این امر نیاز کم به ماشین‌آلات سنگین و تجهیزات استراتژیک است و بخش عمده فرآیند ساخت شامل نصب سازه‌‌ها و پنل‌ها می‌شود که زنجیره تأمین داخلی آن در سال‌های اخیر تقویت شده است. همچنین علت سوم نیز مربوط به مدیریت ریسک و برنامه‌ریزی مرحله‌ای می‌شود که به پیمانکاران و سرمایه ‌گذاران اجازه می‌‌دهد حتی در شرایط ناپایدار نیز روند اجرای پروژه‌‌ها را ادامه دهند. در نتیجه حتی در شرایط دشوار اخیر نیز ساخت و نصب تجهیزات ادامه یافت و پروژه‌‌ها متوقف نشدند.
وی همچنین با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر توسعه تجدید پذیرها گفت: در شرایط غیرعادی اهمیت زیرساخت‌هایی که وابستگی کمتری به سوخت، حمل‌ و نقل و زنجیره‌‌های تأمین خارجی دارند چند برابر می‌شود. زیرا مجموعه این عوامل در کنار تمهیدات از پیش اندیشیده ‌شده باعث شد نیروگاه‌های تجدید‌پذیر نه‌ تنها متوقف نشوند بلکه به اولویت بالاتری نیز ارتقا یابند.
طرزطلب تأکید کرد: این شتاب چند دلیل روشن دارد که مهمترین آنها وابستگی صفر به سوخت‌‌های حمل ‌شدنی مانند گازوئیل و گاز است. از سوی دیگر امکان تولید پراکنده در سراسر کشور و کاهش ریسک تمرکز و همچنین زمان ساخت کوتاه نیروگاه‌های خورشیدی است. در واقع یک نیروگاه خورشیدی ۱۰ تا ۵۰ مگاواتی می‌تواند در چند ماه ساخته و وارد مرحله بهره‌برداری شود.
وی افزود: علاوه بر آن این حوزه توانسته کارآفرینی و سرمایه‌‌گذاری داخلی را حتی در شرایط پرریسک جذب کند. به همین دلیل توسعه نیروگاه‌های تجدید‌پذیر به‌ ویژه خورشیدی در شرایط اخیر نه‌ تنها کند نشد بلکه به‌عنوان ابزاری برای تقویت تاب‌آوری ملی اهمیت بیشتری پیدا کرد.
طرز طلب با اشاره به نقش نیروگاه‌های جدید تجدیدپذیر در مدیریت مصرف برق تابستان اشاره کرد و گفت: تابستان همواره فصل اوج مصرف برق در کشور است و هر مگاوات ظرفیت جدید می‌تواند در مدیریت بار نقش تعیین‌کننده داشته باشد. به گونه‌ای که اتصال نیروگاه‌‌های جدید تجدیدپذیر به شبکه از چند جهت به مدیریت تابستان کمک می‌‌کند.
وی افزود: هم ‌زمانی تولید خورشیدی با ساعات اوج مصرف روزانه، کاهش بار شبکه انتقال از طریق تولید پراکنده، کمک به آزاد‌سازی ظرفیت نیروگاه‌‌های حرارتی برای دوره‌های پیک و همچنین افزایش پایداری شبکه در مناطق کم‌ برخوردار یا دور از نیروگاه‌‌های بزرگ از جمله این مزایا است.
طرز طلب عنوان کرد: ظرفیت‌های جدید حتی اگر به‌صورت تدریجی و در مقیاس ده‌ها یا صدها مگاوات وارد مدار شوند، می‌توانند در کاهش ناترازی و تقویت شبکه‌‌های توزیع برق نقش مؤثری ایفا کنند.