اگرچه وزارت نیرو طی یک‌سال گذشته با اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌ها تلاش کرده ظرفیت تأمین برق را برای تابستان ۱۴۰۵ افزایش دهد، اما رشد کم‌سابقه دمای هوا و توسعه استفاده از کولرهای گازی که بین پنج تا هفت برابر کولرهای آبی برق مصرف می‌کنند، همچنان از مهمترین عوامل افزایش بار شبکه محسوب می‌شود.
افزایش ۹ هزار مگاواتی ظرفیت تولید برق تا اوج بار تابستان، انجام بیش از ۱۱۰ هزار مگاوات تعمیرات نیروگاهی در بخش نیروگاه‌های حرارتی، افزایش بیش از ۴ برابری تولید برق تجدیدپذیر نسبت به ابتدای دولت چهاردهم، بهره‌برداری حداکثری از نیروگاه‌های برق‌آبی با وجود بهبود ذخایر آبی، مقابله با انشعابات غیرمجاز، توسعه سامانه‌های هوشمند مدیریت مصرف و اجرای طرح‌های کنترل بار از جمله اقدام‌های است که برای حفظ پایداری شبکه برق انجام شده است.
در نقطه مقابل اما خروج ۴ هزار و ۲۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق کشور به دلیل آسیب در جریان حملات دشمن آمریکایی – صهیونی، افزایش دما، عدم تحقق کامل اهداف در بخش احداث نیروگاه‌های خودتأمین صنایع انرژی بر و توسعه استفاده از سامانه‌های سرمایشی پرمصرف از جمله مهم‌ترین چالش‌های تأمین برق سال جاری است.
در همین راستا، وزارت نیرو در قالب طرح «مهتاب» تاکنون موفق شده حدود هزار و ۸۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز را از شبکه سراسری برق حذف کند؛ اقدامی که نقش قابل توجهی در آزادسازی ظرفیت شبکه برای تأمین برق مشترکان داشته است.
همچنین تاکنون بیش از هفت میلیون کنتور هوشمند در کشور نصب شده تا امکان پایش و مدیریت دقیق‌تر مصرف، به‌ویژه برای مشترکان پرمصرف، فراهم شود.
با این وجود آمارهای رسمی نیز از تداوم روند افزایشی مصرف برق حکایت دارد. براساس اطلاعات ثبت‌شده توسط مدیریت شبکه برق ایران در روز ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵، نیاز مصرف برق کشور در پیک روز و در ساعت ۱۵:۴۴ به ۷۰ هزار و ۴۳۱ مگاوات رسید؛ در حالی که این رقم در روز مشابه سال گذشته ۶۸ هزار و ۱۴۴ مگاوات بود و افزایش دو هزار و ۲۸۷ مگاواتی را نشان می‌دهد.
همچنین نیاز مصرف برق در پیک شب و در ساعت ۲۰:۳۱ به ۶۸ هزار و ۷۵۱ مگاوات رسید که نسبت به رقم ۶۶ هزار و ۷۶۱ مگاواتی سال گذشته، حدود هزار و ۹۹۰ مگاوات افزایش یافته است. این آمارها نشان می‌دهد روند رشد مصرف برق در فصل گرم امسال همچنان ادامه دارد و بخش عمده آن تحت تأثیر افزایش بار سرمایشی قرار دارد.
مطالعات انجام‌شده در صنعت برق نشان می‌دهد دما و رطوبت نسبی مهمترین عوامل مؤثر بر افزایش تقاضای برق در فصل گرم هستند.
بررسی‌های کارشناسی بیانگر آن است که در شرایط معمول، به ازای هر یک درجه افزایش دمای هوا تا حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد، به‌طور متوسط حدود هزار و ۸۰۰ مگاوات به مصرف برق کشور افزوده می‌شود؛ هرچند در دوره‌های گرمای شدید، این میزان افزایش می‌تواند به بیش از دو هزار مگاوات برای هر درجه نیز برسد.
بررسی‌های صورت‌گرفته همچنین نشان می‌دهد افزایش دمای هوا تنها در روز ۱۶ تیرماه سال جاری بیش از ۳ درصد تقاضای مصرف برق را افزایش داده است، این در حالی است که اقدام‌ها مدیریت مصرف گسترده‌ای در جریان است و درصورت عدم اجرای این برنامه‌ها قطعاً میزان مصرف به مراتب بیشتر می‌شد.
کارشناسان صنعت برق معتقدند با تداوم روند گرمایش، توسعه تجهیزات سرمایشی پربازده و اصلاح الگوی مصرف بیش از هر زمان دیگری ضرورت یافته است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد افزایش تنها یک درجه‌ای دمای تنظیم کولرها می‌تواند حدود ۲.۵ درصد از بار سرمایشی کشور را کاهش دهد. همچنین ارتقای بهره‌وری تجهیزات برقی و بهبود عملکرد حرارتی ساختمان‌ها می‌تواند نزدیک به ۳.۸ درصد از تقاضای بار سرمایشی را کاهش دهد.
مطالعات اقلیمی نیز حاکی از آن است که شرایط آب‌وهوایی در استان‌های مختلف، الگوی مصرف برق را به‌طور محسوسی تحت تأثیر قرار می‌دهد. استان‌های هرمزگان، بوشهر، خوزستان، سیستان و بلوچستان و ایلام طولانی‌ترین دوره گرما را تجربه می‌کنند و سهم بیشتری از بار سرمایشی کشور را به خود اختصاص می‌دهند.
بر اساس این مطالعات، لازم است مشترکان برق در سراسر کشور به ویژه استان‌های پرمصرف در همراهی کامل با صنعت برق و کاهش مصرف به پایداری شبکه کمک کنند.
این گزارش می‌افزاید، با وجود افزایش ظرفیت تولید برق و اجرای طرح‌های مدیریت مصرف، روند رو به رشد تقاضای برق در فصل گرم نشان می‌دهد عبور موفق از اوج بار تابستان، علاوه بر توسعه زیرساخت‌های تولید، نیازمند همراهی مشترکان در مدیریت مصرف، استفاده از تجهیزات پربازده و رعایت الگوی مصرف به‌ویژه در ساعات اوج بار است و انتظار می‌رود مشترکان با اقدام‌های ساده مانند رعایت دمای آسایش ۲۵ درجه در کولرهای گازی، خاموش کردن کولرهای بلااستفاده، استفاده از دور کند کولرآبی، پرهیز از استفاده از لوازم برقی پرمصرف در اوج بار شبکه برق، کشور را در این روزهای اوج بار یاری کنند.
در همین خصوص اردشیر مذکوری با تشریح آخرین وضعیت شبکه سراسری برق کشور اظهار داشت: بازه زمانی ۱۵ تیر تا ۱۵ مرداد، به‌عنوان «محدوده بحرانی تأمین برق» شناخته می‌شود و مدیریت این دوره، نیازمند هماهنگی کامل میان تمامی ارکان صنعت برق و همراهی مشترکان است.

جهش ۳۵۰۰ مگاواتی مصرف برق در یک روز؛ ثبت رکورد ۷۰ هزار و ۴۰۰ مگاوات
مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران با اشاره به روند مصرف برق در روزهای اخیر گفت: در روز سه‌شنبه ۱۶ تیرماه، شبکه برق کشور فقط در فاصله یک روز با افزایش ۳۵۰۰ مگاواتی مصرف نسبت به روز قبل مواجه شد و میزان تقاضای مصرف برق به ۷۰ هزار و ۴۰۰ مگاوات رسید که جهش کم سابقه‌ای در سال جاری به شمار می‌رود.
مذکوری تصریح کرد: در عین حال که صنعت برق کشور موفق شده است رشد ۵ درصدی تأمین توان و رشد سه درصدی تأمین انرژی برق نسبت به سال گذشته داشته باشد، اما افزایش دمای هوا و پایداری آن در هفته‌های پیش رو، فشار قابل توجهی بر شبکه انتقال و توزیع برق وارد می‌کند و ضرورت اجرای دقیق برنامه‌های مدیریت مصرف را بیش از گذشته نمایان می‌سازد.

پیش‌بینی روزهای داغ پیش‌رو؛ عبور مصرف از مرز ۷۵ هزار و ۵۰۰ مگاوات
وی با استناد به پیش‌بینی‌های هواشناسی اظهار داشت: براساس برآوردهای انجام شده، در بازه زمانی ۲۳ تا ۲۷ تیرماه میانگین دمای هوای کشور به حدود ۴۱ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید و هم‌زمان نیاز مصرف برق از مرز ۷۵ هزار و ۵۰۰ مگاوات عبور خواهد کرد.
مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران ادامه داد: همچنین پیش‌بینی می‌شود گرمای هوا تا هفته منتهی به دوم مردادماه با میانگین دمای بالاتر از ۳۹.۷ درجه تداوم داشته باشد؛ از این رو تمامی سناریوهای بهره‌برداری شبکه بر مبنای نیازمصرف ۷۵ هزار و ۵۰۰ مگاوات طراحی شده و مرکز ملی راهبری شبکه برق کشور و واحدهای عملیاتی صنعت برق در آماده‌باش کامل قرار دارند.
مذکوری با اشاره به برنامه‌های مدیریت مصرف برق خاطرنشان کرد: تاکنون حدود ۸۰ درصد برنامه‌های ابلاغی در بخش‌های انتقال و توزیع برق اجرایی شده است، اما عبور موفق از هفته‌های پیش رو مستلزم تحقق کامل برنامه‌های مدیریت مصرف برق و ۱۵۰۰ مگاوات باقی مانده از محل برنامه‌های ابلاغی در سراسر کشور خواهد بود.
وی با تأکید بر ضرورت انسجام عملیاتی در صنعت برق اظهار کرد: اصل «وحدت فرماندهی» در شبکه برق کشور باید به‌صورت کامل اجرا شود و تمامی شرکت‌های زیرمجموعه صنعت برق موظف هستند برنامه‌ها و دستورالعمل‌های ملی ابلاغی شرکت مدیریت شبکه برق ایران را به‌صورت دقیق و هماهنگ اجرا کنند؛ زیرا تنها در سایه اجرای یکپارچه این برنامه‌ها می‌توان پایداری شبکه برق کشور را حفظ و از بروز خاموشی‌های ناخواسته جلوگیری کرد.

سیاست‌های جدید در تأمین برق صنایع؛ توسعه بازارهای رقابتی برق
مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران درخصوص وضعیت تأمین برق صنایع انرژی‌بر نیز اظهار داشت: اگرچه برخی صنایع در اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف با انحراف همراه بوده‌اند، اما با مدیریت انجام‌شده از ابتدای تابستان تاکنون، فقط ۱۹ درصد محدودیت در مصرف برق این بخش اعمال شده است.
وی با تأکید بر اینکه سیاست صنعت برق بر پایه عدالت، شفافیت و حمایت از تولید است، تصریح کرد: هیچ‌گونه استثنایی برای واحدهای صنعتی در تأمین انرژی و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف ابلاغی وجود ندارد و تمامی تصمیمات با هماهنگی کامل وزارت صنعت، معدن و تجارت اتخاذ و اجرا می‌شود.
مذکوری در عین حال از فراهم بودن مسیرهای جایگزین برای تأمین برق صنایع خبر داد و افزود: واحدهای صنعتی می‌توانند جهت معافیت از برنامه‌های مدیریت مصرف، انرژی مورد نیاز خود را از تابلوهای برق آزاد، برق سبز و گواهی صرفه‌جویی بورس انرژی و همچنین واردات برق تأمین کنند تا ضمن حفظ پایداری شبکه سراسری برق، روند تولید و فعالیت صنایع نیز بدون وقفه ادامه یابد.