واقعی‌سازی قیمت برق با وجود اینکه می‌تواند موجب کاهش زیان انباشته صنعت، افزایش جذب سرمایه‌، رونق تجدیدپذیرها و کاهش مصرف شود که همه این موارد نیز می‌تواند به مهار ناترازی کمک کند ؛ اما این امر به تنهایی برای حل بحران صنعت برق کشور کافی نیست و باید اقدام‌ها دیگری نیز هم‌زمان با این امر در صنعت برق صورت گیرد.در این باره رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران عنوان کرد: واقعی‌سازی قیمت برق می‌تواند با اقتصادی ‌کردن سرمایه‌گذاری در صنعت برق، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و ایجاد انگیزه برای بهینه‌سازی مصرف به کاهش ناترازی این حوزه کمک کند.آرش نجفی درباره تأثیر واقعی‌سازی قیمت برق بر ناترازی تولید و کاهش مصرف افزود: واقعی‌سازی قیمت برق قطعاً می‌تواند تأثیر مستقیمی بر این امر بگذارد. زیرا بخشی از ناترازی برق کشور ناشی از سرمایه‌گذاری ‌نکردن کافی و به ‌موقع در حوزه تولید است.وی اظهار داشت: در واقع اقتصادی ‌نبودن سرمایه‌گذاری در صنعت برق، متنوع‌سازی ساختار نیروگاه‌های کشور را متوقف کرده است. به همین دلیل عمدتاً حول محور نیروگاه‌های حرارتی فعالیت می‌کنیم درحالی ‌که اگر قیمت برق با قیمت دیگر اقلام و کالاهای کشور متناسب شود زمینه سرمایه‌گذاری در انرژی‌های نو و تجدیدپذیر، انرژی زمین‌گرمایی، انرژی‌های مبتنی بر سوخت‌های فسیلی و نیروگاه‌های گازی فراهم خواهد شد.نجفی تصریح کرد: از آن‌جا که نیروگاه‌ها گاز را تقریباً رایگان دریافت می‌کنند، بخش عمده سرمایه‌‌گذاری‌ها به سمت نیروگاه‌های گازی و حرارتی حرکت کرده است. ادامه این روند موجب شده اقتصاد انرژی کشور عملاً به سمت ورشکستگی حرکت کند. بنابراین افزایش سرمایه‌گذاری در بخش تولید یکی از اقدام‌های است که می‌توان از طریق واقعی‌سازی قیمت برق دنبال کرد.
وی با اشاره به نقش قیمت برق در بهینه‌سازی مصرف گفت: واقعی‌سازی قیمت‌ها می‌تواند سرمایه‌گذاری در حوزه بهینه‌سازی مصرف برق را نیز دارای بازگشت اقتصادی مناسب‌تری کند. در شرایط فعلی زمانی که برای کاهش مصرف برق تلاش می‌کنید ارزش برقی که صرفه‌جویی و استحصال شده است قابلیت رقابت با هزینه و نرخ سرمایه‌گذاری را ندارد. 
به همین دلیل سرمایه‌گذار ناچار می‌شود از سرمایه‌گذاری در حوزه بهینه‌سازی و مدیریت مصرف صرف ‌نظر کند.

چند نرخی شدن برق، راهکار کاهش ناترازی
نجفی تأکید کرد: مدیریت مصرف در بخش‌های خانگی، صنعتی و تجاری نیز اهمیت زیادی دارد. قیمت فعلی برق انگیزه کافی برای صرفه‌جویی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار نمی‌دهد. اما اگر قیمت‌ها واقعی و برق به‌صورت چند نرخی عرضه شود جامعه تلاش خواهد کرد بخشی از تقاضای خود را به زمان‌هایی منتقل کند که نرخ برق پایین‌تر است.
وی با اشاره به اختلاف مصرف برق در ساعات روز و شب عنوان کرد: در ایام و ساعات شب می‌توان گفت حدود ۶ هزار مگاوات برق مازاد یا برق خارج از پیک داریم درحالی‌ که در طول روز در برخی مواقع با ۱۲ تا ۱۵ هزار مگاوات کسری برق مواجه می‌شویم. اگر نرخ‌گذاری به ‌درستی انجام شود بسیاری از مصرف‌کنندگان استفاده از تجهیزات پرمصرف خود را از ساعات روز و زمان‌های متعارف به ساعات کم ‌باری همچون شب موکول خواهند کرد.
نجفی اظهار داشت: در حال حاضر به‌جز بخش صنعت که قیمت واقعی برق را پرداخت می‌کند، متاسفانه دیگر بخش‌ها قیمت واقعی را نمی‌پردازند. البته در برخی موارد تعرفه‌گذاری و روش‌های پلکانی اجرا شده است، اما همچنان برخی بخش‌های کشور برق رایگان مصرف می‌کنند که هیچ توجیهی برای آن وجود ندارد.
 
ذخیره‌سازها راهی برای مدیریت مصرف
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران گفت: مشاهده شده است که عده‌ای از همین برق رایگان سواستفاده کرده و اقدام به فعالیت‌هایی همچون ماینینگ و تولید رمزارزها می‌کنند. بنابراین اصلاح قیمت‌ها علاوه بر تأمین منابع لازم برای توسعه صنعت برق، می‌تواند از چنین سواستفاده‌هایی نیز جلوگیری کند.
نجفی درباره زمان برطرف‌ شدن ناترازی برق پس از اصلاح نرخ‌ها افزود: باید امیدوار باشیم ناترازی برق کشور هیچ‌گاه به معنای توقف رشد تقاضا کاملاً از بین نرود، زیرا افزایش تقاضای برق می‌تواند نشان‌دهنده توسعه تولید و صنعت باشد و باید همواره انگیزه لازم برای افزایش ظرفیت تولید و توسعه زیرساخت‌ها وجود داشته باشد، اما فراموش نکنید که ناترازی به این معناست که تقاضای برق افزایش پیدا کند. اینکه درست مصرف نمی‌کنیم بحث دیگری است. افزایش مستمر تقاضای برق می‌تواند نشان دهد که کشور در حال توسعه صنعتی است. اما اکنون بخش عمده‌ای از صنایع ما تعطیل است یا فعالیت مؤثری ندارد. درنتیجه از مزایای تولید برخوردار نیستیم و بخش زیادی از برق صرفاً در حوزه مصرف خانگی استفاده می‌شود.
وی درباره تأثیر واقعی‌ شدن قیمت برق بر معیشت مردم نیز تأکید کرد: واقعی ‌شدن قیمت‌ها به معنای افزایش نرخ برق و فاصله ‌گرفتن آن از شرایط بسیار ارزان فعلی است و طبیعتاً ممکن است فشار بیشتری به مردم وارد کند، اما اگر دولت به‌عنوان ذی‌نفع نهایی هم‌ زمان با اصلاح نرخ برق تجهیزات کاهنده مصرف را در اختیار مردم قرار دهد این مشکل قابل‌ حل خواهد بود. به این معنا که دولت باید در حوزه تجهیزات کاهنده مصرف و تجهیزات ذخیره‌ساز سرمایه‌گذاری کند و این تجهیزات را به‌صورت اقساط سه تا چهار ساله در اختیار مردم قرار دهد. در چنین شرایطی مردم نیز الگوی مصرف و تجهیزات خود را تغییر خواهند داد.
نجفی تصریح کرد: استفاده از دستگاه‌های ذخیره‌ساز نیز می‌تواند به مدیریت مصرف کمک کند. مصرف‌کنندگان می‌توانند در ساعات اوج مصرف به‌ جای برق شهری از برق ذخیره ‌شده استفاده کنند و شب‌ها و در ساعات کم‌ باری ذخیره‌سازهای خود را شارژ کنند. با اجرای چنین راهکارهایی می‌توان مصرف برق کشور را متعادل و میان ساعات اوج و کم ‌باری توازن ایجاد کرد.
 
اگر قیمت برق واقعی نشود، هیچ ‌گاه به مقصد نمی‌رسیم/نسخه سندیکا برای خروج از ناترازی
کارشناسان، صنعت برق را یک بنگاه زیان‌ده می‌دانند و می‌گویند اگر قیمت برق همچنان با واقعیت‌های اقتصادی فاصله داشته باشد. این صنعت از چرخه زیان، کمبود سرمایه‌گذاری و ناترازی خارج نخواهد شد. از همین رو معتقدند اصلاح تدریجی و هدفمند تعرفه‌ها، در کنار حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، مهمترین پیش ‌شرط نجات این صنعت و بازگشت آن به مسیر پایداری است.
در همین خصوص دبیر سندیکای صنعت برق ایران در گفت‌ و گو با خبرنگار روزنامه ایران با تأکید بر ضرورت واقعی‌سازی قیمت برق عنوان کرد: در سال جاری نرخ تمام‌ شده برق حدود ۲۰۰۰ تومان و متوسط نرخ فروش نزدیک به ۸۰۰ تومان است. چنین شرایطی صنعت برق را به یک بنگاه زیان‌ده تبدیل کرده است در این شرایط طبیعی است که سرمایه‌گذاری هم به سمت این صنعت حرکت نکند، زیرا توجیه اقتصادی ندارد.
مهدی مسائلی با اشاره به ضرورت خروج دولت از مداخله مستقیم در اقتصاد برق تأکید کرد: تا زمانی که بدهی‌های صنعت پرداخت نشود و قیمت‌گذاری براساس عرضه و تقاضا شکل نگیرد این صنعت به تعادل نمی‌رسد.
وی تصریح کرد: در حال حاضر در صنعت برق با یکی از جدی‌ترین مشکلات ارزی روبه‌ رو هستیم. صنعتی که ۹۵ درصد خودکفا شده، اما همچنان به ارز نیاز دارد و دسترسی کافی نیز به آن ندارد. از سوی دیگر امکان صادرات برق نیز از بین رفته است و اکنون به واردکننده برق تبدیل شده‌ایم. در حالی که در گذشته کشور می‌توانست با صادرکننده برق بخشی از هزینه‌های صنعت را تأمین کند.
مسائلی درباره اثر واقعی‌سازی قیمت برق بر رفع ناترازی افزود: تأثیر آن به اندازه‌ای چشمگیر است که می‌توانیم بگوییم 100درصد کاهش خواهیم داشت، اما حتی با اصلاح نرخ‌ها نیز رسیدن به نقطه تعادل کمتر از پنج تا شش سال زمان نخواهد برد.
دبیر سندیکای صنعت برق ایران گفت: در کشور ۱۱۶ نرخ تعرفه برق وجود دارد که براساس آنها برق به‌صورت رایگان تا حدود کیلوواتی 21 هزارتومان است که در اختیار مشترکان قرار می‌دهد. بنابراین در چنین شرایطی انتظار رشد و توسعه از صنعت برق واقع‌بینانه نیست، زیرا نرخ واقعی از مشترکان دریافت نمی‌شود.
 
۵ سال زمان نیاز است تا ناترازی برق با اصلاح نرخ‌ها درمان شود
مسائلی در پاسخ به این پرسش که واقعی‌سازی قیمت برق چه زمانی می‌تواند ناترازی را از بین ببرد عنوان کرد: اگر قرار است سالانه حدود ۵ میلیارد دلار برای رفع ناترازی هزینه شود در بازه‌ای چهار تا پنج ساله می‌توان به وضعیت بهتری رسید. اما درصورت عدم تزریق منابع این فاصله در آینده بیشتر هم خواهد شد.
وی تأکید کرد: اگر قیمت برق واقعی نشود، این صنعت هیچ‌گاه به مقصد نخواهد رسید. برق یک کالای اساسی است و همان‌طور که دولت برای گندم و برخی کالاهای اساسی یارانه پرداخت می‌کند، باید برای صنعت برق نیز چنین حمایتی در نظر بگیرد، در غیر این صورت این صنعت امکان احیای خود را نخواهد داشت.
مسائلی اظهار داشت: در حوزه برق باید مدلی شکل بگیرد که مشترکان خرید برق خود را متناسب با نوع مصرف و بسته انتخاب کنند همانند خرید بسته‌های اینترنتی که در حال حاضر در کشور انجام می‌شود.این امر به آن معنا است که مشترک برای مصرف خود بسته مشخصی خریداری کند و براساس آن نرخ‌گذاری صورت گیرد.
 
واقعی‌سازی قیمت برق لازم، اما برای حل ناترازی نا کافی/اصلاح قیمت برق، مسکن کوتاه‌مدت ناترازی انرژی
بررسی‌ها نشان می‌دهد واقعی‌سازی نرخ برق اگر چه می‌تواند بخشی از فشار مالی این صنعت را کاهش دهد، اما به ‌تنهایی نسخه کامل درمان ناترازی نیست. به‌طوری که کارشناسان برق معتقدند اصلاح تعرفه‌ها بدون سرمایه‌گذاری در تولید، توسعه زیرساخت و بهبود بهره‌وری، فقط مسکنی کوتاه‌ مدت برای بحران مزمن انرژی خواهد بود.
هاشم اورعی، استاد دانشگاه شریف در گفت وگو با خبرنگار روزنامه ایران درباره میزان اثر واقعی‌سازی قیمت برق بر کاهش ناترازی عنوان کرد: واقعی‌سازی قیمت برق اقدامی لازم، اما ناکافی است. زیرا اگر قیمت برق افزایش یابد در بخش صنعت هزینه تمام ‌شده نیز بالا می‌رود و این افزایش در نهایت به مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود. از سوی دیگر در بخش خانگی نیز بالا رفتن شدید قیمت‌ها می‌تواند به کاهش رفاه منجر شود. وی افزود: اصلاح قیمت باید هم‌زمان با مجموعه‌ای از اقدام‌ها مکمل انجام شود. استفاده از فن‌آوری برای افزایش بهره‌وری انرژی، آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی، ارتقای راندمان موتورهای الکتریکی و تجهیزات خانگی و ایجاد انگیزه برای تولید تجهیزات کم‌ مصرف از جمله این اقدام‌ها است. اما در ایران طی دهه اخیر در این زمینه‌ها اقدام مؤثری صورت نگرفته و تمرکز بیشتر بر افزایش قیمت بوده است.
اورعی اظهار داشت: حذف یارانه‌ها باید تدریجی و بلندمدت صورت گیرد و هم‌زمان باید دولت‌زدایی، شکل‌گیری بازار واقعی و ایجاد رقابت در اقتصاد برق دنبال شود.
وی درباره سرمایه‌گذاری در صنعت برق نیز گفت: افزایش قیمت برق ممکن است سودآوری و سرمایه‌گذاری را بالا ببرد، اما پایین بودن سود تنها دلیل کمبود سرمایه‌گذاری نیست. در واقع امنیت اقتصادی، ثبات قوانین، ثبات سیاسی و بهبود فضای کسب ‌و کار نیز ضروری است و این مشکلات با افزایش قیمت انرژی به‌ تنهایی حل نمی‌شوند. اورعی تأکید کرد: مصرف زیاد زمانی ارزشمند است که به تولید و درآمد اقتصادی منجر شود، اما در ایران انرژی زیادی مصرف می‌شود بدون آنکه ارزش افزوده متناسبی ایجاد شود. به‌طوری که شدت مصرف انرژی ایران بسیار بالاست و در بررسی ۱۷۰ کشور تنها شش کشور با افزایش شدت مصرف انرژی مواجه بودند که ایران در میان آنها بدترین وضعیت را به خود اختصاص داده است.
 
لزوم افزایش قیمت برق به‌همراه بهره‌وری
وی عنوان کرد: قیمت پایین برق انگیزه صرفه‌جویی و بهینه‌سازی را کاهش می‌دهد، زیرا بهینه‌سازی برای کالایی که ارزش اقتصادی واقعی ندارد بی‌معنا است. با وجود نهادها، قوانین و برنامه‌های متعدد، بهینه‌سازی در ایران نتیجه‌ای نداشته و شدت مصرف انرژی همچنان افزایش یافته است.
اورعی اصلاح قیمت را دارای اثر کوتاه‌ مدت اما ناپایدار دانست و گفت: افزایش ۶۰ تا ۸۰ درصدی قیمت برق اگر در ادامه با اقدام‌ها اصلاحی همراه نشود تحت تأثیر تورم خنثی خواهد شد. افزایش قیمت فقط زمان می‌خرد و به ‌تنهایی کافی نیست، بنابراین باید هم‌زمان راندمان تجهیزات افزایش یابد، بخش خصوصی فعال شود و برنامه جامعی برای کاهش شدت مصرف انرژی تدوین شود. اورعی تأکید کرد: مردم باید اطمینان داشته باشند که درآمد حاصل از افزایش قیمت برق صرف بازسازی، نوسازی و افزایش بهره‌وری شبکه می‌شود. از سوی دیگر فراموش نکنید مشکل برق کشور مسئله‌ای بلندمدت و سرمایه‌بر است و با افزایش قیمت به‌ تنهایی حل نمی‌شود. بنابراین اصلاح قیمت باید همراه با اصلاحات فنی، اقتصادی و نهادی، تقویت بخش خصوصی، ثبات مقررات و پذیرش هزینه‌های سیاسی انجام شود.