مصر در جنگ جهانی دوم: محور نظام دفاعی بریتانیا

 روزنامه‌نگاران جنگی بریتانیایی که به‌طور منظم در بار بزرگ هتل سیسیل اسکندریه گرد هم می‌آمدند، نیازی به دریافت گزارش‌های تلگرافی نداشتند تا از حال‌وهوای نبرد در صحرای غربی آگاه شوند. کندی ـ یا شتاب ـ در سرویس‌دهی متصدیان بار مصری برای آنان نشانه‌ای بس روشن از وضعیت جبهه بود. در بهار ۱۹۴۲، خبرنگاران بریتانیایی که تشنگی‌شان با تأخیرهای پیاپی فرو نمی‌نشست، به بی‌تابی افتاده بودند. متصدیان بار هتل سیسیل تنها مصریانی نبودند که در قبال مقاصد بریتانیا دل‌مشغول و دوگانه‌نگر بودند؛ بسیاری از سیاستمداران مصر نیز با بی‌میلی از تلاش‌های جنگی لندن پشتیبانی می‌کردند و شماری از آنان، برای روز مبادا، رشته‌های ارتباطی خویش را با مأموران محور گسسته نگاه نداشتند ـ شاید که روزی سربازان آلمانی جایگزین نیروهای بریتانیایی در خیابان‌های قاهره شوند.
هنگامی که بریتانیا در سال ۱۹۳۹ به جنگ پیوست، دولت مصر با اجرای قانون نظامی و قطع روابط دیپلماتیک با آلمان، تعهدات قراردادی خود را به انجام رساند؛ اما الزامی به اعلان جنگ نداشت و از این کار نیز پرهیز کرد. حاکمان قاهره می‌کوشیدند کشور را از گرداب درگیری به دور نگه دارند، اما فروبستن چنین دری ناممکن بود. با نزدیک شدن چنگال محور به خاورمیانه، مصر به قلب دفاع مدیترانه‌ای بریتانیا بدل گشت. در جریان جنگ، حدود نیم‌میلیون سرباز بریتانیایی و نیروهای مشترک‌المنافع از این سرزمین گذر کردند. قاهره، مقر بزرگ تدارکات خاورمیانه و شهری پرجاذبه برای سربازان در مرخصی، آکنده از نظامیان و غیرنظامیان بریتانیایی شد. همین جایگاه راهبردی، مصر را به هدف عملیات نیروهای محور بدل ساخت. همزمان با پیشروی زمینی رومل در صحرای غربی، هواپیماهای محور بارها و بارها بندر اسکندریه را بمباران کردند و تلاش‌ها برای نفوذ به ارتش و دستگاه سیاسی مصر شدت گرفت.
این دگرگونی‌های جنگی، سرنوشت سیاسی و اقتصادی مصر را به‌ژرفی تحت تأثیر نهاد. تورم لگام‌گسیخته، زندگی روزمره را دشوار کرده بود و کمبود مواد غذایی به نقطه‌ای بحرانی رسید؛ چنان‌که در سال ۱۹۴۲ شعله‌های «شورش نان» در قاهره زبانه کشید. بسیاری از مصریان، حضور سنگین نیروهای متفقین را عامل اصلی کاهش غلات و تنگنای معیشت می‌دانستند. شرایط دشوار تجارت جهانی در سایه جنگ، مصر را ناگزیر ساخت تا بر پایه‌های صنعتی خویش بیفزاید. 
تا پایان نبرد، این سرزمین در تولید محصولاتی چون شکر و فرآورده‌های توتون به خودکفایی رسید و تولیداتی نظیر کفش، سیمان، نخ پنبه‌ای و شیشه رشدی چشمگیر یافت. گسترش فعالیت‌های اقتصادی و اشتغال بیش از دویست هزار کارگر در مشاغل وابسته به جنگ، نه تنها نیروی کار محلی را سامان داد بلکه جنبش اتحادیه‌های کارگری را نیز شتابی تازه بخشید. این دگرگونی‌ها، ساختار اقتصادی مصر را دستخوش تحولی بنیادین ساخت و پیامدهای اجتماعی آن تا سالیان پس از جنگ همچنان آشکار ماند.
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اقتصادی
  • اطلاع رسانی
  • حوادث
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • همچنین در نسخه برخط می خوانید:
  • کتاب
  • خودرو
  • اندیشه
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و هشتاد و دو
 - شماره نه هزار و صد و هشتاد و دو - ۰۲ آذر ۱۴۰۵