مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین در گفتوگو با «ایران» از ظرفیت های دروازه مهم تجارت با عراق میگوید
واردات کالاهای اساسی بدون پرداخت عوارض
توسعه منطقه آزاد قصرشیرین شتاب میگیرد
بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین
موقعیت راهبردی منطقه آزاد قصرشیرین در مجاورت مرزهای عراق، این منطقه را به ظرفیتی مهم برای تأمین و تسهیل ورود کالاهای اساسی کشور تبدیل کرده است. دسترسی همزمان به دو مرز پرویزخان و خسروی و ارتباط با بازارهای اقلیم کردستان و مناطق دیگر عراق، امکان متنوعسازی مسیرهای تجاری و تقویت مبادلات اقتصادی را فراهم میکند. در همین راستا، ورود کالاهای اساسی از جمله برنج و روغن با عوارض صفر درصدی، گامی مؤثر در بهرهگیری از مزیتهای مرزی این منطقه برای تسهیل تأمین کالا و کاهش هزینههای تجارت است. این منطقه آزاد با تمرکز بر تکمیل زیرساختها، جذب کالاهای تجاری، واردات خودرو، توسعه صادرات و راهاندازی مرکز تجاری، در مسیر تبدیلشدن به یکی از کانونهای اصلی مبادلات اقتصادی ایران و عراق قرار گرفته است. اختصاص سهمیه سالانه ۲۰۰ میلیون دلاری کالاهای تجاری، واردات ۸۰۰ دستگاه خودرو، ایجاد گردش مالی بیش از ۵ هزار میلیارد تومانی در سه ماه نخست فعالیت واردات خودرو و اشتغالزایی مستقیم برای بومیان، بخشی از نتایج فعالیت این منطقه در دوره اخیر است. در کنار این دستاوردها، نهاییشدن طرح جامع، استقرار گمرک و توسعه زیرساختهای ارتباطی و عمرانی نیز زمینه را برای ورود سرمایهگذاران و گسترش فعالیتهای اقتصادی فراهم کرده است.
مهندس رضا قبادیمهر، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین، در گفتوگو با «ایران» و با اشاره به روند شکلگیری این منطقه اظهار کرد: «منطقه آزاد قصرشیرین در سال ۱۴۰۲ استقلال سازمانی پیدا کرد و در همین سال نخستین احکام هیأتمدیره و مدیرعامل آن صادر شد. پس از استقرار سازمان، برنامهریزی برای ایجاد ساختارهای اجرایی و فراهمکردن بستر فعالیتهای اقتصادی آغاز شد.» وی تصریح کرد: «همزمان با استقرار سازمان، ثبت شرکتها و فراهمکردن مقدمات فعالیت اقتصادی دنبال شد و گمرک نیز در منطقه استقرار یافت. توسعه زیرساختهای ارتباطی و عمرانی از جمله اجرای فیبر نوری، آسفالت معابر، راهسازی و ایجاد دسترسیهای مورد نیاز نیز در دستور کار قرار گرفت. این اقدامات همچنان ادامه دارد و توسعه معابر و تکمیل زیرساختهای داخلی منطقه با هدف آمادهسازی بستر فعالیت سرمایهگذاران دنبال میشود.»
گسترش
ارتباطات اقتصادی منطقهای
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین تصریح کرد: «منطقه آزاد با وسعتی حدود ۷ هزار و ۲۲۳ هکتار، از ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه تجارت، سرمایهگذاری و فعالیتهای صادراتمحور برخوردار است.» وی یکی از مهمترین اقدامات انجامشده را پیگیری و نهاییسازی طرح جامع منطقه دانست و گفت: «طرح جامع، سند راهبردی و شناسنامه هر منطقه آزاد است و مبنای برنامهریزی برای توسعه فعالیتها، تعیین کاربریها و هدایت سرمایهگذاریها محسوب میشود. از ابتدای استقرار سازمان، تصویب این طرح را با جدیت دنبال کردیم. در این مسیر، دریافت مجوزهای مختلف از جمله مجوزهای محیطزیستی، منابع آب و پدافند غیرعامل ضرورت داشت که با پیگیریهای انجامشده، این مراحل پشت سر گذاشته شده است. اکنون طرح جامع در مراحل نهایی تصویب در شورای عالی مناطق آزاد قرار دارد و نهاییشدن آن یکی از دستاوردهای مهم منطقه به شمار میرود.» مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین با بیان اینکه جذب کالاهای تجاری از برنامههای مهم منطقه است، اظهار کرد: «سهمیه سالانه کالاهای تجاری منطقه آزاد قصرشیرین حدود ۲۰۰ میلیون دلار است. با وجود اینکه قصرشیرین در گروه مناطق آزاد جدید کشور قرار دارد، در جذب کالاهای تجاری عملکرد مناسبی داشته و در میان مناطق آزاد جدید از مناطق پیشرو محسوب میشود. این ظرفیت میتواند زمینه افزایش فعالیت شرکتهای بازرگانی، رونق خدمات حملونقل و لجستیک و ایجاد فرصتهای شغلی جدید را فراهم کند.»
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین، موقعیت جغرافیایی منطقه آزاد را یکی از مزیتهای رقابتی آن در مقایسه با بسیاری از مناطق دیگر دانست و گفت: «این منطقه به دو محور مهم ارتباطی با عراق دسترسی دارد؛ مرز پرویزخان که مسیر ارتباطی با اقلیم کردستان عراق است و مرز خسروی که دسترسی به بخش عربی این کشور را فراهم میکند. در واقع، منطقه آزاد قصرشیرین در موقعیتی قرار گرفته که امکان بهرهگیری از ظرفیت هر دو بخش بازار عراق را دارد. همچنین فاصله این منطقه تا بغداد حدود ۲۴۰ کیلومتر است و بغداد نیز از طریق شبکه ارتباطی خود به کشورهای غرب آسیا دسترسی دارد. بنابراین، قصرشیرین میتواند به یک مرکز مهم برای توسعه مبادلات تجاری و گسترش ارتباطات اقتصادی منطقهای تبدیل شود.» مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین از راهاندازی مرکز تجاری این منطقه بهعنوان یکی دیگر از برنامههای مهم توسعهای یاد کرد و گفت: «زیرساخت فیزیکی این مرکز تجاری تکمیل شده و در حال حاضر پیگیری مجوزهای قانونی برای آغاز فعالیت آن در جریان است. با هماهنگی استاندار کرمانشاه، موضوع تأمین مجوز از محل مجوزهای ایجاد بازارچههای مرزی دنبال شده است. امیدواریم این مرکز تا حداکثر اوایل دیماه افتتاح شود و فعالیت خود را آغاز کند.»
تسهیل واردات کالاهای اساسی
مهندس قبادی مهر، با اشاره به ظرفیت بازارهای نزدیک به قصرشیرین افزود: «شهرهای عراقی کلار و خانقین در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری منطقه قرار دارند و از ظرفیت جمعیتی و اقتصادی مناسبی برخوردارند. راهاندازی مرکز تجاری میتواند زمینه افزایش تردد خریداران عراقی، توسعه مبادلات مرزی و عرضه مستقیم کالاهای ایرانی را فراهم کند. در این مرکز صرفاً کالاهای خارجی عرضه نخواهد شد، بلکه محصولات ایرانی نیز در اختیار مسافران و خریداران عراقی قرار میگیرد. هدف ما ایجاد بستری برای معرفی توان تولیدکنندگان داخلی و تسهیل دسترسی بازار عراق به محصولات ایرانی است.» قبادیمهر، اجرای ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور را از الزامات مهم توسعه مناطق آزاد دانست و گفت: «یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه دستگاههای اجرایی قرار گیرد، رعایت اختیارات قانونی سازمانهای مناطق آزاد است. بر اساس ماده ۶۵، مدیریت سازمانهای مناطق آزاد و تصمیمات آنها در چارچوب اختیارات قانونی، مستقل و لازمالاجراست. برای اینکه منطقه آزاد بتواند به اهداف اقتصادی خود برسد، ضروری است دستگاههای حاکمیتی و اجرایی مستقر در استان نیز این جایگاه قانونی را به رسمیت بشناسند.»
وی درباره نقش منطقه آزاد در تأمین کالاهای مورد نیاز کشور نیز گفت: «برای واردات کالاهای ضروری از جمله برنج و روغن محدودیتی در نظر گرفته نشده و این کالاها با عوارض صفر درصدی و معافیتهای مربوط به واردات در منطقه پذیرفته میشوند. سیاست ما حمایت از واردکنندگانی است که در تأمین کالاهای مورد نیاز بازار فعالیت میکنند. خوشبختانه با وجود شرایط خاص حاکم بر مبادلات منطقهای، مرز قصرشیرین فعال مانده و با تعامل و هماهنگی با طرف عراقی، ورود و خروج کالا ادامه دارد. اقلام خوراکی نیز از این مسیر وارد شده و روند تأمین کالا برقرار است.» وی در ادامه با اشاره به جایگاه قصرشیرین در تجارت خارجی کشور اظهار کرد: «بر اساس آمارهای موجود، حدود ۳۰ درصد صادرات ایران به عراق از مرز قصرشیرین انجام میشود. این سهم نشاندهنده جایگاه مهم این منطقه در تجارت دو کشور است. با توسعه زیرساختها و افزایش ظرفیتهای تجاری، امکان تقویت صادرات از این مسیر وجود دارد و این موضوع میتواند به ارزآوری بیشتر و رونق اقتصاد استان کرمانشاه کمک کند.» قبادیمهر با اشاره به آثار اشتغالزایی این فعالیتها تصریح کرد: «در مدت فعالیت بخش واردات خودرو، حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ فرصت شغلی مستقیم ایجاد شده و در کنار آن، اشتغال غیرمستقیم نیز در بخشهای خدماتی و مرتبط شکل گرفته است. اولویت ما استفاده از نیروهای بومی است و در حال حاضر حدود ۹۰ درصد کارکنان و نیروهای شاغل در مجموعه منطقه آزاد از شهرستان قصرشیرین هستند. اعتقاد داریم توسعه منطقه آزاد زمانی میتواند اثرگذاری واقعی داشته باشد که منافع آن در زندگی مردم، افزایش اشتغال و رونق اقتصادی شهرستان نمایان شود.»
رفع موانع صدور مجوز
برای واردات خودروهای کار کرده
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین درباره برنامه واردات خودروهای کارکرده نیز گفت: «برای واردات خودروهای با حداکثر پنج سال کارکرد، موافقتهای لازم اخذ شده و در حال تکمیل دستورالعملها و چارچوبهای اجرایی و فنی هستیم. البته واردات این خودروها به دلیل ضرورت بررسی دقیق اصالت اسناد و مشخصات فنی، حساسیت بیشتری نسبت به خودروهای نو دارد. باید اطمینان حاصل شود که خودروها از نظر مالکیت، سوابق و مشخصات فنی فاقد مشکل هستند. به همین دلیل، آموزش کارشناسان و استقرار گروههای تخصصی برای بررسی خودروها در دستور کار قرار گرفته است تا این فرآیند با رعایت کامل ضوابط قانونی و کمترین مشکل انجام شود.» وی اظهار کرد: «تاکنون حدود ۸۰۰ دستگاه خودرو وارد منطقه و استان شده است و برنامهریزی کردهایم این تعداد تا پایان سال جاری به حدود ۳ هزار دستگاه افزایش یابد.» طبق گفته این مقام مسئول، در سه ماه نخست اجرای این طرح، بیش از ۵ هزار میلیارد تومان گردش مالی برای واردکنندگان خودرو در شهرستان ایجاد شده که در مقایسه با شرایط پیش از آغاز این فعالیت، رقم قابل توجهی است. قبادیمهر با تأکید بر ضرورت ماندگاری منافع اقتصادی در منطقه افزود: «سیاست ما این است که فعالیت شرکتهای واردکننده صرفاً به انجام فرآیند واردات محدود نشود و خدمات و فعالیتهای پشتیبان آنها نیز در قصرشیرین استقرار پیدا کند. به همین دلیل، شرکتها ملزم شدهاند دفاتر، بخشهای بیمهای و سایر خدمات مورد نیاز خود را در منطقه مستقر کنند و الزامات استاندارد را نیز رعایت کنند. این رویکرد موجب میشود علاوه بر فعالیت اصلی واردات، بخشهای خدماتی و پشتیبان نیز در اقتصاد شهرستان فعال شوند.»
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قصرشیرین در پایان با تأکید بر اینکه توسعه منطقه آزاد قصرشیرین بیش از هر چیز به تسهیلگری و تقویت ارتباطات نیاز دارد، خاطرنشان کرد: «ما درخواست کمک مالی و بودجه مستقیم از دولت نداریم. انتظار اصلی این است که صدور مجوزها تسریع شود، دستگاههای مسئول در تأمین زیرساختها همکاری کنند و ارتباطات تجاری منطقه با عراق گسترش یابد. در این مسیر، وزارت امور خارجه و سفارت و کنسولگری ایران در عراق میتوانند نقش مؤثری داشته باشند. ارتباطات محلی با طرف عراقی برقرار است، اما برای توسعه همکاریهای اقتصادی و بهرهبرداری از ظرفیت بازار عراق، تقویت ارتباطات در سطح دیپلماسی رسمی نیز ضروری است.»

