بازخوانی تاریخی فضاسازیهای جنگی نیویورک تایمز چرا گزارش تحریکآمیز این روزنامه آمریکایی تروریسم رسانهای است؟
دشمنی با حقیقت
گزارش اخیر نیویورک تایمز درباره زیرساختهای ایران بار دیگر نقش این روزنامه آمریکایی را انحراف از مسیر حرفهای بیطرفانه برجسته و اثبات کرد کارکرد تاریخی این نشریه آمریکایی را گویا جز «تروریسم رسانه ای» نمیتوان توصیف کرد.
در میانه تهدیدهای نظامی مقامات آمریکایی علیه ایران و حتی تهدید به نابودی تمدن کشورمان، وقتی یک رسانه به اصطلاح معتبر جهانی زیرساختهای حیاتی کشور تهدید شده مثل سدهای آب را به تأسیسات نظامی پیوند میدهد، مرز میان روزنامهنگاری و روایتسازی برای توجیه جنگ کمرنگ میشود.
این در حالی است که گردانندگان این روزنامه به خوبی میدانند تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران یک جنگ بدون دلیل و غیرقانونی بوده و انتشار چنین گزارشی جز با هدف زمینهسازی برای یک جنگ زیرساختی علیه مردم ایران نبوده و بیانگر نفوذ جریانهای صهیونیسم بر ارکان تصمیم گیر این روزنامه است.
روزنامه نیویورکتایمز اخیراً در گزارشی به نقل از چند کارشناس ادعا کرده است که ساخت گسترده سدها و پروژههای انتقال آب در ایران ممکن است علاوه بر اهداف غیرنظامی، با ملاحظات نظامی و پشتیبانی از تأسیسات موشکی ارتباط داشته باشد. جالب اینجاست که خود گزارش هم ارتباط میان سدها و زیرساخت موشکی را قطعی ندانسته و آن را در حد فرضیه و گمانهزنی مطرح میکند!
این گزارش از آن جهت بسیار تحریکآمیز و نگرانکننده است که طرح چنین ادعاهای اثباتنشدهای میتواند به امنیت زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی ایران آسیب برساند و زمینه را برای توجیه حمله به تأسیسات آبی کشور فراهم کند.
این مقاله درست در زمانی منتشر شده که دونالد ترامپ هفته گذشته ادعا کرد که تمام زیرساختهای کلیدی ایران میتوانند ظرف سه روز بهطور کامل نابود شوند و این عملیات با هدف قرار دادن پلها آغاز خواهد شد. او همچنین هشدار داده است که نیروهای آمریکایی در وضعیت آمادگی کامل قرار دارند و ۳۸ پل ایران در فهرست اهداف آنها قرار گرفتهاند. ترامپ بارها تهدید کرده است که در صورت وقوع جنگ جدید، نیروگاهها و پلهای ایران را نابود خواهد کرد. در چنین فضایی است که همزمانی تهدید ترامپ با انتشار گزارش خطرناک و غیرمسئولانه نیویورکتایمز نه تنها تصادفی نیست بلکه به یک سرنخ مشترک یعنی لابیهای صهیونیسم میرسد.
در جریان جنگ تحمیلی دوم و سوم زیرساختهای غیرنظامی ایران در حملات هوایی هدف قرار گرفتهاند. تأسیسات نفت، گاز و پتروشیمی در جنوب ایران، انبارهای نفت در نقاط مختلف تهران، یک نیروگاه در خرمشهر، یک تأسیسات آبشیرینکن در قشم و مخازن ذخیره آب در استانهای فارس و خوزستان از جمله مراکزی بودهاند که هدف حمله قرار گرفتهاند.
پل B1 درکرج و از بزرگترین پلهای خاورمیانه، تنها چند روز پیش از افتتاح و بهرهبرداری، بهشدت آسیب دید. چندین پل در بندر خمیر در جنوب استان هرمزگان نیز تخریب شدند. همچنین تقاطع راهآهن بندرعباس در جنوب و پل راهآهن آقتکهخان در شمال کشور هدف حمله قرار گرفتند تا اختلالاتی در شبکه حملونقل ایجاد شود.
کارخانههای فولاد و آلومینیوم، فرودگاهها، بنادر تجاری و تأسیسات ماهیگیری، بیمارستانها و مراکز خدمات اورژانسی، کارخانههای تولید دارو و مراکز تحقیقات بهداشت عمومی، ساختمانهای مسکونی، مدارس و دانشگاهها نیز از جمله اهداف حملات بودهاند.
واکنشها به ادعاهای نیویورکتایمز
کاوه مدنی، پژوهشگر و متخصص حوزه آب و محیطزیست که از تحقیقات و اظهارات او در گزارش نیویورک تایمز استفاده شده بود در واکنش به این گزارش درباره ارتباط احتمالی سدهای ایران با تأسیسات موشکی، این روایت را مبتنی بر گمانهزنیهای اثباتنشده دانست و نسبت به پیامدهای آن هشدار داد.
مدنی در مقالهای تحت عنوان «منطق خطرناک پیوند دادن سدهای ایران به موشکها» که در رسانه فوربز منتشر شد، نوشت که صرف نزدیکی جغرافیایی سدها به تأسیسات نظامی، دلیلی بر وجود رابطه علت و معلولی میان آنها نیست و نمیتوان از روی همپوشانی نقاط روی نقشه، اهداف نظامی برای پروژههای آبی ایران نتیجه گرفت. او یادآور شد که سدسازی گسترده در ایران ریشه در دههها سیاستگذاری نادرست، برنامهریزی پراکنده، ناکارآمدی کشاورزی و نگاه مهندسیمحور به توسعه دارد. وی با اشاره به اهمیت سدها در تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی، تولید برق و کنترل سیلاب، هشدار داد که طرح چنین ادعاهایی در شرایط جنگی میتواند مرز میان زیرساختهای نظامی و غیرنظامی را مخدوش کند و زمینه را برای هدف قرار گرفتن تأسیسات حیاتی فراهم سازد.
مدنی همچنین گفت مشکلات مدیریت منابع آب، موضوعی مختص ایران نیست و بسیاری از کشورهای جهان، از جمله آمریکا و کشورهای اروپایی، با پیامدهای سیاستهای ناپایدار آبی و چالشهای زیرساختی مواجهاند؛ با این تفاوت که این مشکلات در آن کشورها عمدتاً از منظر سیاستگذاری، محیطزیست و مدیریت منابع بررسی میشوند، نه با فرضیهسازی درباره اهداف نظامی.
او در ادامه تأکید کرد که ایران نیز باید با همان معیارهای علمی و استانداردهای اثباتی مورد ارزیابی قرار گیرد که درباره سایر کشورها به کار میرود. به گفته او، ناکارآمدی یا توجیهناپذیر بودن برخی پروژههای سدسازی، مجوزی برای نسبت دادن اهداف نظامی به آنها بدون ارائه شواهد معتبر نیست.
مدنی در پایان هشدار داد که امنیت آب، مسألهای فراتر از اختلافات سیاسی و نظامی است و هرگونه روایتسازی غیرمستند درباره زیرساختهای آبی میتواند امنیت میلیونها شهروند را به خطر بیندازد.
نیما شکری که یکی دیگر از منابع اصلی گزارش نیویورکتایمز بود، پس از مشخص شدن ابعاد کثیف این گزارش مجبور شد درباره اظهارات تحریکآمیز و ضد ایرانی خود توضیح دهدکه نزدیکی سدها به اهداف نظامی، نه علت احداث سدها را مشخص میکند و نه حمله به آنها را توجیه میکند.
فرد دیگری به اسم امیرآقاکوچک که یکی دیگر از منابع این گزارش بود هم مشابه نیما شکری در پستی نوشت: «سدها و زیرساختهای آبی برای زندگی غیرنظامیان ضروریاند و هرگز نباید هدف حملات نظامی قرار گیرند.»
در ادامه واکنشها، اسفندیار باتمانقلیج، بنیانگذار و مدیرعامل بنیاد «بورس و بازار» و استاد مدعو دانشگاه جانز هاپکینز، با انتقاد به استدلال مربوط به تأمین برق تأسیسات موشکی از طریق سدها در شبکه ایکس نوشت: «کمتر از ۵۰ سد از بیش از ۵۰۰ سد بزرگ ایران به توربینهای تولید برق مجهز هستند. این واقعیتی است که بهراحتی میتوان آن را بررسی و راستیآزمایی کرد. این تصور که ایران صدها سد ساخته تا برق مورد نیاز تأسیسات نظامی خود را تأمین کند، با واقعیت سازگار نیست.»
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم مرکز سیاست بینالملل نیز در شبکه اجتماعی ایکس به این موضوع واکنش نشان داد و نوشت: «واقعاً اتفاق بسیار تأسفباری است اگر کارشناسان درباره هدف و موضوع مصاحبههایی که با آنها انجام شده گمراه شده باشند و از اعتبار و شهرت آنها برای اعتباربخشی به مقالهای استفاده شده باشد که بهصورت گمانهزنانه زیرساختهای غیرنظامی را به پایگاههای نظامی مرتبط میکند؛ آن هم در میانه یک جنگ غیرقانونی که در جریان آن، همین زیرساختها با حملات و تهدیدهای نظامی مواجه هستند.»
شاید جالب توجه باشد که این اولین بار نیست که نیویورکتایمز دست به انتشار محتوایی تحریکآمیز علیه ایران و ربط دادن زیرساختهای ایرانی با اهداف نظامی میزند. در اردیبهشت سال گذشته این روزنامه بعد از انفجار اسکله شهید رجایی یکماه قبل از جنگ تحمیلی 12 روزه علیه کشورمان، در گزارشی ادعا کرد انفجار ماده شیمیایی در بندر رجایی مربوط به سوخت جامد موشک یا سدیم پرکلرات بوده است.
حتی با بازخوانی تاریخی از فضاسازیهای جنگی نیویورک تایمز میشود به سال 2002 بازگشت. در آستانه حمله آمریکا به عراق، نیویورکتایمز گزارشهایی درباره تلاش ادعایی عراق برای دستیابی به سلاحهای کشتارجمعی منتشر کرد. بخشی از این گزارشها، از جمله مطالب جودیت میلر بر اطلاعات مقامهای آمریکایی و منابع تبعیدی عراقی تکیه داشت. یکی از نمونههای مهم، گزارش سپتامبر ۲۰۰۲ درباره تلاش عراق برای دستیابی به لولههای آلومینیومی بود؛ لولههایی که دولت جورج بوش آنها را نشانهای از تلاش برای احیای برنامه هستهای عراق معرفی میکرد. با گذشت زمان ارزیابیهای کارشناسی و اطلاعاتی این استدلال را بهشدت زیر سؤال بردند. در ۲۶ مه ۲۰۰۴ شورای سردبیری نیویورکتایمز ناچار شد یادداشتی منتشر کند و بپذیرد که بخشی از پوشش خبریاش درباره تسلیحات کشتارجمعی عراق به اندازه کافی دقیق و سختگیرانه نبوده است. این روزنامه تصریح کرد که در مواردی گزارشهای مبتنی بر ادعاهای هشداردهنده با برجستگی زیادی منتشر شدهاند، در حالی که مطالبی که همان ادعاها را زیر سؤال میبردند، کمتر دیده شده یا اصلاً منتشر نشدهاند.
برش
پرچم دروغین اسرائیل
همزمان با گزارش تحریکآمیز نیویورک تایمز و در راستای تداوم فضاسازی رسانههای آمریکایی علیه ایران شبکه سیانان هم در گزارشی عاری از واقعیت ادعا کرد سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به اطلاعات جدیدی درباره برنامهریزی ایران برای استفاده از بمب کثیف یا سلاحهای شیمیایی علیه مقامات ارشد دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در واشنگتن دست یافتهاند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس کشورمان روز سهشنبه ۲۶ آبان، این گزارش را بخشی از «عملیات پرچم دروغین اسرائیل» خواند و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «همان پرچمهای دروغین، همان جنگافروزی و لوگوهای جدید. کسری اعتبار جریان راست به اوج رسیده و به همین دلیل عملیات پیامرسانی به نیویورک تایمز و سیانان منتقل شده است؛ این اقدام با تأیید لری الیسون، بزرگترین حامی مالی خصوصی ارتش اسرائیل و مالک جدید سیانان صورت گرفته و تسخیر رسانهها با تمام قوا در جریان است.»
این اتفاق تا جایی پیش رفت که مارکو روبیو، وزیرخارجه آمریکا، هم در واکنش به این خبر گفت در حال حاضر «تهدید فوری» از جانب ایران متوجه ایالات متحده نیست. او این اظهارات را روز سهشنبه در مانیل فیلیپین اعلام کرد و در پاسخ به خبرنگاران گفت: «اجازه بدهید چیزی به شما بگویم. برخی از منابع اطلاعاتی شما (رسانهها) دروغگو هستند. برخی دیگر هم دروغگو و هم مجرماند. آنها دروغ میگویند، چون مطالبی را از خودشان میسازند. ادعا میکنند به اطلاعاتی دسترسی دارند که در واقع به آن دسترسی ندارند.»

