دامداران خواستار حمایت از تولید و کاهش هزینه نهادهها هستند
افزایش نرخ شیر خام نسخهای برای جبران هزینهها
حدیث حدادی
گروه اقتصادی
پس از حدود چهار هفته بررسی در کارگروه تنظیم بازار، قیمت هر کیلوگرم شیر خام کیفی و استاندارد درب دامداری ۶۸ هزار تومان تعیین شد. این نرخ، بنا بر گزارشها، با توافق تشکلهای دامداری و صنایع لبنی تصویب شده و پس از ابلاغ کتبی وزارت جهاد کشاورزی و گذشت یک هفته لازمالاجرا خواهد بود. قیمت پیشین شیرخام ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان بود؛ بنابراین نرخ جدید ۷ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است.
تصمیم تازه در شرایطی گرفته شده که دامداران از بالا رفتن هزینه نهادهها و مخارج تولید میگویند و فعالان صنعت لبنیات نسبت به گرانتر شدن محصولات و کاهش مصرف خانوارها هشدار میدهند. در مرکز اختلاف، این پرسش قرار دارد که قیمت مصوب تا چه اندازه هزینه واقعی تولید را پوشش میدهد و افزایش آن چه اثری بر بازار لبنیات خواهد گذاشت. در واقع دامداران می گویند نرخ ۶۸ هزار تومانی شیر خام اختلاف میان برآورد دامداران از هزینه تولید و نگرانی صنایع لبنی درباره قدرت خرید مردم را برطرف نکرده است. انتشار جزئیات محاسبه نرخ مصوب، روشن شدن ترکیب جلسه تنظیم بازار و توضیح دولت درباره راهکارهای کنترل اثر این افزایش بر قیمت محصولات لبنی، میتواند ارزیابی دقیقتری از پیامدهای تصمیم تازه به دست دهد.
هشدار درباره صادرات شیر خشک
علیاحسان ظفری، رئیس اتحادیه لبنیات، در گفتوگو با خبرنگار «ایران» گفت که بخشی از دامداران و کارخانههای فعال در صادرات پودر شیر خشک خواستار افزایش قیمت شیر خام بودهاند. او معتقد است گران شدن ماده اولیه میتواند هزینه تولید محصولات لبنی را افزایش دهد و مصرف این محصولات را برای خانوارها دشوارتر کند.
ظفری همچنین مدعی شد برخی کارخانهها ترجیح میدهند شیر خام را به شیر خشک تبدیل و صادر کنند، زیرا به گفته او، این مسیر میتواند سود بیشتری داشته باشد. او هشدار داد که چنین روندی ممکن است شیر موردنیاز تولیدکنندگان لبنیات برای بازار داخلی را محدود کند. برای سنجش این ادعا، لازم است آمار مربوط به میزان شیر مصرفی در داخل، سهم تولید شیر خشک و حجم صادرات منتشر شود؛ در گفتوگوی او رقمی دراین باره ارائه نشده است.
ظفری گفت اتحادیه لبنیات به جلسه اخیر کارگروه تنظیم بازار دعوت نشده و امکان بیان مخالفت خود را نداشته است. این ادعا با خبر تصویب قیمت جدید با توافق تشکلهای دامداری و صنایع لبنی نیازمند توضیح است: باید روشن شود کدام تشکلها در جلسه حضور داشتهاند و منظور از توافق، موافقت چه گروههایی بوده است.
دامداران: قیمت مصوب
کمتر از هزینه تولید است
مجتبی عالی، رئیس اتحادیه مرکزی دامداران ایران، افزایش قیمت شیر خام را ناشی از بالا رفتن هزینه خوراک دام، حملونقل و دیگر مخارج تولید دانست. او گفت قیمت شیر خام برای دامداران از ابتدای سال ثابت مانده، درحالیکه هزینههای تولید افزایش یافته است. به گفته عالی، قیمت برخی اقلام از ابتدای سال تاکنون بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد رشد داشته است؛ اما برای ارزیابی دقیق این ادعا باید مشخص شود کدام اقلام و با اتکا به چه دادههایی محاسبه شدهاند.
عالی قیمت تمامشده تولید هر کیلوگرم شیر خام را حدود ۸۵ هزار تومان برآورد کرد؛ رقمی که ۱۷ هزار تومان بیشتر از نرخ مصوب است. این رقم برآورد اتحادیه دامداران است و برای مقایسه دقیقتر باید روش محاسبه و هزینههای منظورشده در آن نیز اعلام شود.
رئیس اتحادیه مرکزی دامداران به افزایش قیمت سبوس هم اشاره کرد و گفت دامداران ماه گذشته آن را کیلویی ۳۰ هزار تومان میخریدند، اما اکنون قیمت به حدود ۶۰ هزار تومان رسیده است. او این رشد را، از جمله، به افزایش سهم سبوس در آرد گندم از ۱۰ به ۲۰ درصد و کاهش عرضه سبوس برای خوراک دام مرتبط دانست. این رابطه و میزان اثرگذاری آن بر قیمت، به توضیح و بررسی بیشتر نیاز دارد. عالی همچنین درباره تولید و واردات گندم و وضعیت ذخایر راهبردی اظهارنظر کرد؛ این آمارها نیز باید با اطلاعات رسمی تطبیق داده شوند.
برش
نگرانی از کاهش مصرف لبنیات
افزایش قیمت شیر خام میتواند هزینه تولید کارخانههای لبنی را بالا ببرد، اما میزان اثر آن بر قیمت نهایی محصولات به هزینههای فرآوری، بستهبندی، حملونقل و سیاست قیمتگذاری بستگی دارد. در گزارشهای منتشرشده، برآوردی از زمان یا میزان افزایش احتمالی قیمت شیر، ماست و پنیر ارائه نشده است. عالی رئیس اتحادیه دامداران در پاسخ به این نگرانی که گرانی شیر خام مصرف لبنیات را کاهش میدهد، گفت دامداران از این پیامد آگاهاند، اما ادامه تولید با هزینهای بیشتر از قیمت فروش دشوار است. او تأکید کرد دولت باید برای حمایت از تولید برنامهریزی کند. در مقابل، ظفری هشدار داد که گران شدن ماده اولیه میتواند محصولات لبنی را بیش از پیش از سبد خانوارها خارج کند.
عالی در کنار بیان مشکلات هزینهای، پیشنهادهایی برای کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی مطرح کرد. او گفت میتوان پس از برداشت محصول، از زمینهای شالیزاری شمال کشور برای کشت پاییزه نهاده استفاده کرد و مدعی شد این ظرفیت میتواند به تولید حدود پنج میلیون تن نهاده منجر شود. او همچنین کشت نخود علوفهای در اراضی پاییندست و تأمین بهموقع بذر شبدر برای دامداران را پیشنهاد داد؛ اقداماتی که به باور او میتوانند بخشی از نیاز دامداریها به ذرت و سویا را کاهش دهند.
این پیشنهادها برای اجرا به بررسی امکان کشت، دسترسی به بذر، منابع آب و هزینه انتقال محصول نیاز دارند. به گفته عالی، حدود ۶۰ درصد خوراک دام از علوفه تأمین میشود و هزینههای کارگری، سوخت و انرژی نیز بر قیمت تمامشده اثر میگذارند.

