مدیر ستاد نوسازی ناوگان حملونقل و اسقاط خودروهای فرسوده در گفتوگو با «ایران»:
فرآیند جایگزینی وانتهای فرسوده طولانی نخواهد بود
یاسمن صادقشیرازی
گروه خودرو
وانتها برای بسیاری از صاحبان کسبوکار، فقط یک وسیله نقلیه نیستند؛ ابزار اصلی کار و درآمدشان به شمار میروند. به همین دلیل، کنار گذاشتن یک وانت قدیمی و خرید خودروی جدید، حتی اگر از نظر مصرف سوخت و ایمنی بهصرفهتر باشد، برای بسیاری از مالکان هزینه سنگینی دارد. حالا قرار است طرح تازه نوسازی وانتهای فرسوده با ترکیبی از یارانه اسقاط و تسهیلات بانکی، بخشی از این هزینه را پوشش دهد؛ طرحی که برخلاف برخی برنامههای قبلی، مالکان وانتهای شخصی را هم شامل میشود. در این برنامه، برای هر متقاضی ۳۰۰ میلیون تومان یارانه اسقاط و 1.1 میلیارد تومان تسهیلات بانکی در نظر گرفته شده است. ارزش لاشه خودروی فرسوده نیز که حداقل 60 میلیون تومان برآورد میشود، به منابع مالی خرید خودروی جایگزین اضافه خواهد شد. نرخ سود تسهیلات 23 درصد اعلام شده و قرار است ثبتنام اولیه از طریق سامانه ستاد نوسازی ناوگان حملونقل انجام شود.
فرشاد مقیمی، رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع (ایدرو)، با اشاره به تفاهمنامه امضاشده برای جایگزینی خودروهای فرسوده باری، توضیح میدهد: «بخش قابلتوجهی از این وانتها در حملونقل بار شهری، توزیع کالا و جابهجایی محصولات کشاورزی فعالیت دارند. از بیش از 2.5 میلیون دستگاه وانت در حال تردد کشور، حدود 30 درصد فرسوده هستند؛ خودروهایی که به دلیل تردد بالا و عمر زیاد، مصرف سوخت بیشتری دارند و از نظر ایمنی و آلایندگی نیز شرایط مناسبی ندارند.» از همین رو، جایگزینی این خودروها با وانتهای جدید، بهویژه مدلهای دوگانهسوز، میتواند هم به بهبود وضعیت ناوگان باری کمک کند و هم بخشی از مصرف سوخت را کاهش دهد. البته برای مالکی که سالها با وانت خود کار کرده، تصمیم به تعویض خودرو زمانی عملی میشود که هزینه خرید و شرایط دریافت تسهیلات با توان مالی او تناسب داشته باشد.
شروع نوسازی با هزار دستگاه
محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حملونقل و اسقاط خودروهای فرسوده، در گفتوگو با «ایران» درباره ظرفیت اجرای این طرح میگوید: «در مرحله اول، منابع مالی لازم برای جایگزینی هزار دستگاه وانت فراهم شده است. هدفگذاری مرحله بعد نیز نوسازی 5 هزار دستگاه است؛ هرچند این تعداد با توجه به منابع مالی قابل تأمین میتواند افزایش پیدا کند.»
او در توضیح محدودیتهای اجرای طرح، مسأله اصلی را نه ظرفیت تولید خودروساز، بلکه تأمین اعتبار برای پرداخت تسهیلات میداند. به گفته حاتمی، «شرکت زامیاد از نظر تولید، امکان پاسخگویی به تقاضای بیشتری را دارد. بنابراین، اگر منابع مالی بیشتری اختصاص پیدا کند، امکان گسترش طرح و جایگزینی تعداد بیشتری از وانتهای فرسوده وجود خواهد داشت.»
نکته مهم در این برنامه، ورود وانتهای شخصی به چرخه نوسازی است. حاتمی توضیح میدهد: «طرحهای قبلی ستاد بیشتر بر ناوگان عمومی متمرکز بودند؛ از نوسازی تاکسیهای دوگانهسوز و برقی گرفته تا موتورسیکلتهای فعال در پلتفرمهای حملونقل. اما در طرح جدید، برای اولین بار مالکان وانتهایی که در بخش خصوصی و برای مصارف شخصی از آنها استفاده میکنند نیز امکان دریافت تسهیلات و جایگزینی خودرو را دارند.»
به این ترتیب، فرقی نمیکند وانت در یک شرکت باربری فعالیت کند یا صاحب آن برای حمل محصولات کشاورزی و جابهجایی بار کسبوکار خودش از آن استفاده کند؛ مالکان هر دو گروه میتوانند در این طرح ثبتنام کنند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بخش قابلتوجهی از وانتهای کشور خارج از ناوگان رسمی حملونقل عمومی فعالیت میکنند، اما همچنان در جابهجایی کالا و تأمین نیازهای روزمره نقش دارند.
ملاک فرسودگی؛ 15 سال به بالا
به گفته مدیر ستاد نوسازی، «سن 15 سال در حال حاضر مبنای فرسودگی وانتهاست. با این حال، مالکان خودروهای قدیمیتر، حتی وانتهایی با عمر بیش از 20 سال نیز میتوانند برای اسقاط و دریافت خودروی جایگزین اقدام کنند. بنابراین، متقاضیان قرار نیست صرفاً به دلیل بالاتر بودن سن خودروی خود از یک محدوده مشخص، از امکان شرکت در طرح محروم شوند.»
در کنار شرایط ثبتنام، زمان تحویل خودرو هم برای متقاضیان اهمیت زیادی دارد؛ بهخصوص برای افرادی که وانت وسیله اصلی کسب درآمدشان است و نمیتوانند برای مدت طولانی بدون خودرو بمانند. حاتمی در این باره توضیح میدهد: «فرآیند اسقاط قرار نیست طولانی شود و پیشبینی میشود این مرحله کمتر از یک ماه به پایان برسد. برآورد اولیه ستاد نیز تحویل خودرو در کمتر از 90 روز است؛ هرچند زمان نهایی به برنامه فروش و تعهدات شرکت زامیاد بستگی دارد و پس از اعلام شرایط فروش مشخص خواهد شد.» به گفته حاتمی، در صورت استقبال متقاضیان، افزایش تولید امکانپذیر است و مانع اصلی همچنان به تأمین منابع مالی تسهیلات بازمیگردد.
بــــرش
طرح نوسازی وانتهای فرسوده چقدر موفق خواهد بود؟
متقاضیان میتوانند برای ثبتنام اولیه به سامانه ستاد نوسازی ناوگان حملونقل به نشانی nnhk.ir مراجعه کنند. پس از انتشار فراخوان رسمی شرکت زامیاد، مراحل تکمیل ثبتنام و خرید آغاز خواهد شد. در نهایت، میزان موفقیت این طرح فقط به تعداد وانتهایی که در مرحله اول جایگزین میشوند بستگی ندارد؛ مهمتر آن است که تسهیلات پیشبینیشده بهموقع در اختیار متقاضیان قرار بگیرد و فرآیند تحویل خودرو نیز مطابق وعده اعلامشده پیش برود. برای مالکان وانتهای فرسوده، نوسازی زمانی به یک انتخاب واقعی تبدیل میشود که بتوانند بدون وقفه طولانی در کار و با هزینهای قابلتحمل، خودروی قدیمی خود را کنار بگذارند.

