لرزه‌های شرق تهران یادآوری فعالیت گسل‌ها و ضرورت آمادگی

زلزله‌های کوچک و متوالی که در روزهای اخیر در محدوده قصرفیروزه، سرخه‌حصار، لواسان و پردیس در شرق تهران ثبت شده‌‌‌، بار دیگر توجه شهروندان و کارشناسان را به وضعیت لرزه‌خیزی این منطقه جلب کرده‌ است. در همین رابطه، مهدی زارع، استاد پژوهشکده زلزله‌شناسی و زلزله‌شناس در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره معنای زمین‌شناختی این رویدادها می‌گوید:«این لرزش‌ها از دیدگاه زمین‌شناسی نشان‌دهنده فعالیت گسل‌های فعال بخش شرقی تهران هستند؛ گسل‌هایی که در محدوده‌های قصرفیروزه، سرخه‌حصار، لواسان و پردیس قرار دارند.»
 به گفته او، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، دست‌کم ۱۳ زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۳ ریشتر در شرق تهران رخ داده که زلزله بعدازظهر یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ در قصر فیروزه نیز یکی از همین رویدادهاست.
 این استاد پژوهشکده زلزله‌شناسی توضیح می‌دهد:«این زلزله‌ها هر چند از نظر بزرگا -میزان انرژی آزاد شده‌- کوچک محسوب می‌شوند، اما به دلیل وقوع در نزدیکی یا داخل محدوده شهری، توسط جمعیت قابل‌توجهی از شهروندان احساس شده‌اند. ژرفای این زمین‌لرزه‌ها و ویژگی‌های لرزه‌نگاری آنها نشان‌دهنده رویدادهای طبیعی و زمین‌ساختی است، نه فعالیت‌های سطحی یا مصنوعی؛ چرا که اگر همین انرژی انفجار در ژرفای بسیار کم یا سطح زمین آزاد می‌شد، آسیب‌های جدی‌تری به دنبال داشت و حتی صدای انفجارهای سطحی نیز در این رویدادها مشاهده نشده است.»
زارع درباره اینکه فوج‌لرزه‌ها و وقوع زلزله‌های کوچک در فاصله زمانی کوتاه می‌توانند پیش‌نشانه‌ای از یک زلزله مخرب باشند، می‌گوید:«هر زلزله می‌تواند احتمال رخداد زلزله دیگری را نشان دهد، اما این زلزله‌های کوچک به ‌خودی ‌خود شاخصه‌ای ندارند که الزاماً زلزله مخرب بعدی را در فاصله زمانی کوتاه در همان محل پیش‌بینی کنند. برای ردیابی احتمال بالای یک رویداد بزرگ باید الگوی متفاوتی از تمرکز و تعداد زمین‌لرزه‌ها مشاهده شود.»
 او توضیح می‌دهد:«احتمال اینکه پس از این زلزله‌های کوچک، رویداد بزرگی رخ دهد، معمولاً بسیار پایین و اغلب زیر ۵ درصد برآورد می‌شود و در واقع احتمال غالب این است که پس از این لرزش‌ها، رویداد مخربی در کوتاه‌مدت اتفاق نیفتد. البته این آمار برای مردم اطمینان‌بخش است، اما برای مسئولان و متخصصان، حتی احتمالات کوچک نیز اهمیت عملی دارند و این رویدادهای کوچک باید به‌عنوان تست آمادگی تلقی شوند.»
این زلزله‌شناس اقدامات ضروری در این زمینه را در چند محور خلاصه می‌کند و می‌گوید:«مهم‌ترین اصل این است که از این پس ریسک‌های جدید ایجاد نشود و تصور اینکه چون دیگران توجه نکردند، ما هم مجازیم بی‌توجه باشیم، کاملاً اشتباه است.» به گفته او، بخش قابل‌توجهی از بافت فرسوده شهر همچنان نیازمند ساماندهی است و همزمان باید از به وجود آمدن بافت فرسوده جدید جلوگیری کرد؛ چرا که ساخت بناهای جدید بدون تاب‌آوری کافی، بویژه مجتمع‌های مسکونی ارزان‌قیمت با کیفیت پایین، آسیب‌پذیری شهر را افزایش داده و تجمع جمعیت را در نقاط پرخطر ایجاد می‌کند.»
زارع بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های حیاتی تأکید می‌کند و می‌گوید:«بیمارستان‌ها، مراکز بهداشت و درمان و مسیرهای تردد باید در اولویت قرار گیرند و حتی شرایط جنگی یا محدودیت‌های دیگر نمی‌تواند توجیه‌کننده بی‌توجهی به این حوزه‌ها باشد. این اقدامات باید به ‌صورت مورد به مورد و پیوسته دنبال شوند یا اگر قبلاً آغاز شده‌اند، با جدیت بیشتری ادامه یابند؛ چرا که ساماندهی وضعیت تهران و شهرهای اطراف استان تهران برای کاهش ریسک زلزله مخرب بعدی، وظیفه‌ای فوری و چندجانبه است.»
این زلزله‌شناس با تأکید بر اینکه زلزله‌های اخیر شرق تهران فعالیت طبیعی گسل‌های منطقه را یادآوری می‌کنند و اگرچه به‌ خودی ‌خود نشانه حتمی زلزله بزرگ نیستند، اما فرصت مناسبی برای بازنگری در مدیریت ریسک زلزله فراهم کرده‌اند، توضیح می‌دهد:«تمرکز بر جلوگیری از ایجاد ریسک جدید، ساماندهی بافت فرسوده و تقویت زیرساخت‌های حیاتی، راهبردهای اصلی کاهش آسیب‌پذیری هستند و در این میان، آگاهی عمومی و اقدام عملی مسئولان، دو بال ضروری برای آمادگی در برابر تهدید همیشگی زلزله در تهران محسوب می‌شوند.» 
 
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اقتصادی
  • گزارش
  • زیست بوم
  • ایران زمین
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • همچنین در نسخه برخط می خوانید:
  • کتاب
  • خودرو
  • حوادث
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و هفتاد و هفت
 - شماره نه هزار و صد و هفتاد و هفت - ۲۶ آبان ۱۴۰۵