نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی و وبیناری دیروز که با نطق مهم محمدباقر قالیباف درباره چگونگی پایان دادن به وضعیت نه جنگ، نه صلح همراه بود، به یک فوریت طرح «اصلاح قانون تأسیس وزارت اطلاعات» رأی مثبت دادند.
رئیس مجلس در نطق پیش از دستور خود با اشاره به رونمایی اخیر یک شهر جدید موشکی، این دستاورد ارزشمند را که در حین جنگ و زیر آتش دشمن ایجاد شده، نمادی از تغییر معادلات راهبردی در منطقه دانست و تأکید کرد:«در سایه مجاهدت نیروهای هوافضا و همه‌ نیروهای مسلح کشورمان، در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهیم ماند.» محمدباقر قالیباف درباره این گزاره توضیح داد:«برای ما اصلاً مهم نیست که آمریکا می‌خواهد مذاکره کند یا جنگ؛ اگر ۷ شرط منطقی ما را که نتیجه‌ مجاهدت‌های ملت ایران است، بپذیرند، مسیر توافق باز است اما اگر این‌بار آمریکایی‌ها خطایی کنند، جغرافیای نبرد را توان و اراده‌ نیروهای مسلح ایران تعیین خواهد کرد، نه خواست و اراده‌ آنها و دود جنگ جدید به چشم خیلی‌ها
 خواهد رفت.» 
او در عین حال اظهارات سخیف اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا را نشان‌دهنده‌ استیصال عمیق دشمن در مواجهه با اقتدار جمهوری اسلامی دانست و خطاب به او توصیه کرد:«کسی که به‌ دلیل ترس از سایه‌ تهدیدها، از خانه‌ خود به پناهگاه‌های نظامی گریخته، بهتر است به‌ جای توهین به ملت‌های بزرگ، به شکست‌های استراتژیکش در خلیج فارس بیندیشد.» 
اصلی‌ترین میدان، میدان تولید
و معیشت مردم است
قالیباف در بخش دیگری از این نطق با بیان اینکه «اصلی‌ترین نبرد ما در کنار میدان نظامی، میدان تولید و معیشت مردم است»، گفت:«حفاظت تمام‌عیار از سفره‌ مردمی که بیش از ۸ ماه مقابل یکی از بزرگ‌ترین جنگ‌های تاریخ مقاومت کرده‌اند، کمترین و بدیهی‌ترین وظیفه‌ همه‌ ما مسئولان‌ است.» او در این‌باره با بیان این عقیده که «چند نرخی بودن یک کالای مشابه به هیچ وجه به تورم ارتباطی ندارد و ناشی از عدم نظارت بر بازار است»، تأکید کرد:«دستگاه‌های متولی موظفند این شرایط بازار را با نظارت و طرح‌های ضربتی اصلاح کنند.» وی از کمیسیون‌های مرتبط مجلس خواست در گزارش‌های نظارتی‌شان مقصران عدم نظارت بر قیمت‌ها و بازار را به مردم معرفی کنند. رئیس مجلس در عین حال با انتقاد ضمنی از برخی اظهارنظرهای مکرر پیرامون مسأله‌ بنزین که باعث ایجاد نگرانی در میان مردم شده است، گفت:«بنزین و ناترازی انرژی، یک موضوع فنی و ملی است که با خرد جمعی، کار کارشناسی، رسیدن به تصمیمات بهینه و قطعی و همراهی مردم حل می‌شود. البته هر تصمیمی در این زمینه باید با اقناع افکارعمومی و به‌گونه‌ای باشد که کمترین فشار را بر مردم شریفمان وارد کند.»
 
موافقت نمایندگان با یک
فوریت طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات
نمایندگان مجلس روز گذشته با یک فوریت طرح اصلاح قانون تأسیس وزارت اطلاعات مصوب ۳ شهریور ۱۳۶۳ مربوط به حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات موافقت کردند. یک فوریت طرح با ۱۹۲ رأی موافق، ۴۹ رأی مخالف و ۴ رأی ممتنع از ۲۴۷ نماینده حاضر در حالی تصویب شد که ابتدا بنا بود طرح، دوفوریتی باشد ولی ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی پیشنهاد داد برای اخذ نظرات کارشناسی، یک فوریت این طرح به رأی گذاشته شود. عزیزی در دفاع از این طرح که علاوه بر حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات، پیش‌بینی‌هایی نیز نسبت به تغییر ساختار وزارت دارد، تأکید کرد:«اینکه چندین ماه است وزیر اطلاعات نداریم، آسیب جدی محسوب می‌شود. همچنین باید تلاش کنیم ساختارهای اطلاعاتی تخصصی شود. قابل پذیرش نیست که در یک وزارتخانه که همه عناصر آن تخصصی هستند، در رأس آن افراد فاقد تجربه و تخصص باشند.» رئیس کمیسیون امنیت ملی، اصلاح قانون انتخاب وزیر اطلاعات را خواست و اراده نظام اسلامی در همه سطوح دانست و افزود: «نیروهای متخصص و متعهد فراوانی در این وزارتخانه حضور دارند که می‌توانند سطح توانمندی وزارت اطلاعات را از بسیاری از ساختارها و سازمان‌های اطلاعاتی منطقه بالاتر ببرند، اما قانون فعلی با تعیین ویژگی‌های مشخص برای تصدی این مسئولیت، زمینه استفاده از ظرفیت نیروهای متخصص این مجموعه را محدود کرده است.»
رئیس مجلس نیز پس از موافقت نمایندگان با درخواست یک فوریت طرح اصلاح قانون تأسیس وزارت اطلاعات با بیان اینکه هدف از این اصلاحات افزایش پویایی وزارت اطلاعات است و تلاش می‌کنیم با افزایش پویایی این وزارتخانه، تدابیر مقام معظم رهبری و فرماندهی معظم کل قوا را نیز در شرایط حساس کشور پیش ببریم، گفت:«برای ارائه این طرح، هماهنگی‌هایی با دولت انجام شده و با رئیس‌جمهوری نیز به‌ صورت مفصل گفت‌وگو کرده‌ایم. امیدواریم همکاری دولت و مجلس بتواند آینده بهتری برای کارکنان و مجموعه وزارت اطلاعات رقم بزند.»

یادداشت

خروج از «وضعیت نه جنگ، نه صلح» از مسیر افزایش قدرت  و عقلانیت انقلابی

وضعیت نه جنگ و نه صلح کنونی، به علت جنگ تحمیلی و دشمنی دیرینه آمریکا به وجود آمده درحالیکه در مقابل، جمهوری اسلامی ایران تمام تلاش خود برای عدم ورود به آن و پس از تحمیل جنگ، خروج از این شرایط را به کار بسته است. تلاشی صادقانه که چند دور مذاکرات قبل و بعد از جنگ تحمیلی دوم شاهدی بر آن است. اما حالا که حماقت سردمداران کاخ سفید، ایران را به این شرایط کشانده - و البته خود دشمن را هم در وضعیت بسیار وخیمی قرار داده - باید با تدبیر و طی یک فرآیند طولانی به وضعیتی تثبیت شده برگردانده شود. وضعیتی که با مفهوم بازدارندگی شناخته می‌شود. لذا هدفگذاری اصلی، دستیابی به بازدارندگی است تا طی آن، این وضعیت نه جنگ، نه صلح پایان یابد. رسیدن به بازدارندگی پایدار و حداکثری نیز از طریق قدرت و عقلانیت انقلابی ممکن است. فرآیندی که با صرف جنگیدن یا صرف مذاکره کردن به نتیجه نخواهد رسید. جنگیدن در شکل حداکثری آن، برای کشور هزینه‌هایی به همراه دارد‌. هر چند که در لحظه لازم، باید با تمام توان و بدون هیچ ترس و نگرانی جنگید؛ کار بزرگی که نیروهای نظامی و مردمی جمهوری اسلامی ایران در یک سال و نیم گذشته بارها آن را به جهانیان نشان داده و قدرت خود را اثبات کرده‌اند. در مقابل، مذاکره صرف بدون آمادگی برای جنگیدن نیز معقول نیست. چراکه نظریه امتیاز دادن به دشمن بارها شکست خورده و دشمن آمریکایی نشان داده‌ است که به چیزی کمتر از ونزوئلایی شدن کشور راضی نخواهد شد.  پس مذاکره و امتیاز نمی‌تواند بازدارندگی را احیا کند بلکه ممکن است دشمن را جری سازد. اساس بازدارندگی با تقویت قدرت درونی کشور در حوزه‌های مختلف شکل خواهد گرفت. ابعاد متعددی که مانند یک پازل باید بازسازی شوند و قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران را به سطحی برسانند تا دشمن، جرأت حمله مجدد به کشور را نداشته باشد. ابعاد نظامی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، علمی، صنعتی و... لوازم این قدرت‌یابی کشور است. برای بازیابی قدرت در این زمینه‌ها و بازسازی لازم در این موضوعات، نیاز است تا زمان لازم مهیا شود. همچنین پیروزی‌های نظامی تبدیل به امتیازات راهبردی و سیاسی شود تا کشور بتواند از موفقیت‌های خود استفاده کند. در طی این فرآیند هم آمادگی برای انواع سناریوهای خصمانه دشمن وجود داشته باشد. چنین دستورالعملی در نهایت به همان نسخه «هم جنگ و هم مذاکره» به عنوان ابزارهای تثبیت و تقویت قدرت ملی می‌رسد‌ که تجویزش را براساس عقلانیت انقلابی مطرح می‌سازد. نگاهی که معتقد است جنگ بدون مذاکره و مذاکره بدون اهرم جنگ، ناکارآمد است. در این نگاه، تنگه هرمز به عنوان یک اهرم ژئواستراتژیک دشمن را تحت فشار قرار می‌دهد تا به خواسته‌های ایران تن بدهد. فشاری که از درون طرح میدان نظامی به وجود آمده و ظرفیت قدرت درونی کشور را افزایش می‌دهد. در لحظه‌ای که این فشار به نتیجه می‌رسد، ایران باید از طریق مذاکره و امتیازگیری سیاسی، موفقیت خود را تثبیت کرده و آن را به امر راهبردی تبدیل سازد. این فرآیند در نهایت موجب خواهد شد تا شکست‌های راهبردی دشمن افزایش یافته و امکان قدرت‌یابی ایران افزایش یابد. خروجی چنین رویکردی نیز شکل‌گیری بازدارندگی در برابر دشمن خواهد بود و حرکت به سمت ایران هر چه قوی‌تر را ممکن می‌سازد.

یادداشت

 تهدید جنگ را به فرصت تفاهم تبدیل کنیم 
سعید نورمحمدی
سخنگو و عضو شورای مرکزی حزب ندای ایرانیان
با آغاز تهدیدهای ایالات متحده آمریکا و رئیس‌جمهوری آن در سال گذشته، رهبر شهید در سخنرانی 12 بهمن سال گذشته خود خطاب به دولت آمریکا گفتند: «آمریکایی‌ها بدانند اگر این بار جنگی راه بیندازند، جنگ منطقه‌ای خواهد بود.» با آغاز تهاجم دشمنان به خاک کشور، تحولات جنگ اثبات کرد که صحبت‌های رهبر شهید تنها یک تهدید بدون پشتوانه نبوده و راهبرد دفاعی ایران بر این اساس گذاشته شده است. کمااینکه رئیس‌جمهوری ایران نیز در سخنرانی خود در سازمان ملل با بیان دیگری به این راهبرد اشاره کردند. مسعود پزشکیان با بیان اینکه صلحی که برای همه نباشد، صلح نیست، تأکید کرد یا امنیت را با هم خواهیم ساخت یا ناامنی را با یکدیگر تحمل خواهیم کرد. تحولات ماه‌های اخیر منطقه هم نشان داده است که جنگ، برخلاف تصور شروع‌کنندگان و برخی از همسایگان راضی از آن، پدیده‌ای محدود به مرزهای جغرافیایی طرف‌های درگیر باقی نماند و شروع درگیری گسترده در خاورمیانه، به‌سرعت به تهدیدی برای امنیت، اقتصاد، تجارت، انرژی و ثبات سیاسی همه کشورهای منطقه تبدیل شد. این رویارویی باز ثابت کرد که کشورهای منطقه نمی‌توانند انتظار داشته باشند که هزینه‌های جنگ در خاورمیانه به خصوص جنگ کشوری با جایگاه ایران را پرداخت نکنند. به همین دلیل است که امروز نگرانی از تکرار جنگ، تنها دغدغه و نگرانی مردم ایران یا یک کشور خاص نیست. کشورهای حاشیه خلیج‌فارس نیز با تجربه یک سال اخیر به‌خوبی درک کرده‌اند که ناامنی در این منطقه، با توجه به پیوستگی جغرافیایی، اقتصادی و امنیتی کشورها، قابل مهار در مرزهای ملی ایران نیست. به همین دلیل است که گزارش‌های اخیر مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (IISS) و تحلیل‌های مراکز پژوهشی منطقه‌ای هم از بازنگری کشورهای خلیج‌فارس در مفروضات امنیتی گذشته و افزایش تمایل به یافتن راه‌حل‌های پایدار سخن می‌گویند.
رصد نظرات و دیدگاه‌های سران نظام، نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران این نقطه را یک فرصت دیپلماتیک مهم برای عبور از جنگ و ایجاد صلح پایدار در منطقه می‌داند؛ فرصتی که البته تنها در صورت برخورد واقع‌بینانه، ابتکار عمل سیاسی و عبور از محاسبات کوتاه‌مدت قابل بهره‌برداری خواهد بود.
در نظریات روابط بین‌الملل مفهومی تحت عنوان معمای امنیتی وجود دارد. بر اساس این نظریه، اقدامات یک کشور برای افزایش امنیت خود، به طور طبیعی ممکن است از سوی کشورهای دیگر تهدید تلقی شود و آنها نیز با هدف توازن قوا به تقویت ظرفیت‌های نظامی و امنیتی خود روی بیاورند. حاصل چنین چرخه‌ای، در عمل منجر به افزایش امنیت نخواهد شد، بلکه منجر به شکل‌گیری بی‌اعتمادی متقابل و تشدید احتمال درگیری می‌شود. تاریخ روابط بین‌الملل مصداق‌های زیادی را نشان می‌دهد که کشورها در مسیری حرکت کرده‌اند که هر کدام با هدف افزایش امنیت خود، ناخواسته امنیت‌جمعی منطقه را تضعیف کرده و در نهایت جنگی خانمانسوز به آنها تحمیل شده است.
خاورمیانه هم سال‌هاست دچار چنین چرخه معیوبی شده است. رقابت‌های طبیعی ژئوپلتیک و منازعات حل نشده تاریخی در کنار مداخلات قدرت‌های فرامنطقه‌ای باعث شده است که امنیت در منطقه بیشتر بر مبنای موازنه تهدید تعریف شود تا همکاری و منافع مشترک. منطقاً راه خروج از این وضعیت، نادیده گرفتن نگرانی‌های امنیتی کشورها یا کنار گذاشتن عوامل بازدارندگی نیست، بلکه کشورهای منطقه باید میان قدرت ملی و دیپلماسی، رابطه‌ای مکمل برقرار کنند. کشورهای منطقه باید به این فهم مشترک برسند که هیچ تفاهم پایداری بدون توجه به دغدغه‌های واقعی طرف‌های مقابل شکل نمی‌گیرد و هیچ امنیتی نیز صرفاً با افزایش توان نظامی و ایجاد موازنه تسلیحاتی تضمین نمی‌شود.
اصلی‌ترین گام برای رسیدن به این هدف، تغییر نگاه از امنیت رقابتی به امنیت مشارکتی است. ایران این واقعیت را پذیرفته است که امنیت پایدار خود را مستقل از احساس امنیت همسایگانش تعریف نمی‌کند. در مقابل کشورهای منطقه نیز باید بپذیرند که امنیت خلیج فارس بدون حضور و مشارکت ایران، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای این جغرافیا، قابل تصور نیست. همچنین باید این واقعیت را پذیرفت که بخش مهمی از معادلات امنیتی خلیج‌فارس به رابطه ایران با ایالات متحده و همچنین سیاست‌های اسرائیل در منطقه گره خورده است.
بنابراین، دیپلماسی منطقه‌ای باید در کنار دیپلماسی بین‌المللی پیش برود. ایران با حفظ اصول و منافع ملی خود، باید از هر فرصتی برای کاهش تنش، رفع سوءتفاهم‌ها و رسیدن به توافق‌هایی قابل راستی‌آزمایی استفاده کند. در مقابل، طرف‌های غربی نیز باید بدانند که امنیت پایدار منطقه با نادیده گرفتن منافع و ملاحظات امنیتی ایران به دست نخواهد آمد.