محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

چهاردهم نوامبر، یادآور ترور یکی از مهم‌ترین فرماندهان تاریخ مقاومت فلسطین است؛ احمد الجعبری، معروف به «ابومحمد»؛ مردی که نامش با توسعه توان نظامی حماس، پرونده اسرای فلسطینی و یکی از مهم‌ترین جنگ‌های غزه گره خورده است. ترور او در سال ۲۰۱۲ نه‌تنها شهادت یک فرمانده ارشد مقاومت، بلکه آغازگر یکی از مهم‌ترین رویارویی‌های نظامی غزه و رژیم صهیونیستی بود؛ رویارویی‌ای که برای اولین بار مقاومت تصمیم گرفت موشک‌هایش را به تل آویو و قدس اشغالی شلیک کند. مشهور است که از محمد ضیف سؤال شد چرا چنین تصمیمی گرفت و گفته بود دشمن به سمت آخرین گزینه خود رفت و ما نیز آخرین گزینه خود را اجرا کردیم!
الجعبری متولد سال ۱۹۶۰ در محله شجاعیه غزه بود. از جوانی وارد جنبش فتح شد. سال 1982 درحالی که 22 ساله بود به 13 سال حبس محکوم شد. اما زندان مسیر سیاسی و مبارزانی او را تغییر داد؛ ارتباط با رهبران اسلام‌گرا و اخوانی فلسطینی در زندان، او را به حماس و روحیه اسلامگرایی نزدیک کرد به گونه‌ای که در سال 1993 و پس از توافق اسلو حاضر به امضای تعهدنامه فتح نشد و تا 1995 در زندان ماند. پس از آزادی، به‌تدریج در ساختار نظامی حماس جایگاه برجسته‌ای یافت، به گونه‌ای که پس از مجروحیت شدید محمد ضیف در ترور سال ۲۰۰۶، الجعبری در عمل مسئولیت فرماندهی میدانی گردان‌های عزالدین قسام را بر عهده گرفت.
نام او البته تنها با میدان نظامی شناخته نمی‌شود. الجعبری یکی از چهره‌های اصلی پرونده شالیت و مذاکرات تبادل اسرا بود؛ توافقی که در سال ۲۰۱۱ به آزادی ۱۰۲۷ اسیر فلسطینی در برابر آزادی نظامی اسرائیلی انجامید. تصاویر تحویل شالیت به طرف مصری در حضور الجعبری، یکی از معدود تصاویر علنی این فرمانده و از ماندگارترین صحنه‌های آن توافق است. الجعبری را می‌توان بنیان‌گذار ساختار نظامی قسام در کنار محمد سنوار و محمد ضیف دانست؛ اما شاید ترور زودهنگام او باعث شد امروز نامش کمتر برده شود. ترور او نیز به اندازه زندگی سیاسی و نظامی‌اش قابل توجه بود. در بعدازظهر ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲، خودروی کیا حامل الجعبری در خیابانی در شهر غزه هدف موشک قرار گرفت. بعدها فاش شد که ترور او، حاصل ماه‌ها تلاش اطلاعاتی برای شناسایی یکی از محافظه‌کارترین (به‌لحاظ رعایت مسائل حفاظتی) فرماندهان مقاومت ازطریق پهپاد و نصب ردیاب بود. از ترور الجعبری در سال 2012 تا 2024 که العاروری در ضاحیه و 3 ماه پس از 7 اکتبر ترور شد، ما شاهد ترور رهبران قسام یا شخصیت‌های سیاسی حماس نبودیم و این یکی دیگر از ویژگی‌های ترور خاص الجعبری بود؛ به باور بسیاری یادگار دوران الجعبری در طول طوفان الاقصی کاملاً نمایان بود.