در نوزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ارمنستان بررسی شد
از توسعه پایانه نوردوز تا تقویت همکاری‌های استانی
ارمنستان یکی از مهم‌ترین پل‌های ارتباطی ایران است که از دیرباز محل آمد و شد تجار و صنعتگران ایرانی و ارمنی است. نکته مهم دیگر امتزاج قومیتی ایرانیان و ارامنه در یکدیگر است. حضور شخصیت‌های ارمنی در شعر و ادب فارسی و در مقابل پیشینه حکمی و اندیشه شخصیت‌های ایرانی چون حکیم ابوالقاسم فردوسی در تاریخ ارمنستان ملموس و قابل توجه است. آنجا که نسخه باستانی دستور نادرشاه افشار مبنی بر معافیت ارامنه از پرداخت مالیات اضافی به حکومت مرکزی ایران به عنوان یک سند تاریخی در موزه ماتنادار ارمنستان به دید عموم گردشگران گذاشته شده است تا همه مردمان بدانند که ارامنه از ایرانیان جدا نیستند.
هجدهمین اجلاس کمیسیون مشترک دو کشور در سال ۱۴۰۳ برگزار شد. پس از پیگیری مصوبات آن، نوزدهمین اجلاس کمیسیون همکاری مشترک جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ارمنستان روزهای ۱۸ و ۱۹ آبان در ایروان برگزار شد. در این نشست، محورهای همکاری دوجانبه و روند اجرای توافق‌های پیشین بررسی شد.
ریاست هیأت ایرانی را سید حمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه، بر عهده داشت. از موضوعات مطرح‌شده در این سفر، افزایش ظرفیت پایانه مرزی نوردوز و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی این مرز بود. ایجاد و بهسازی مسیر ترانزیتی تبریز به نوردوز و مسیر جلفا به نوردوز نیز در گفت‌وگوهای دو طرف مطرح شد. همچنین ایران ایجاد مسیرهای ترانزیتی جدید در خاک ارمنستان را با هدف تسهیل تجارت میان دو کشور، در قالب صادرات خدمات فنی و مهندسی، در دست اجرا دارد.
محورهای اصلی سند نوزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ارمنستان، همکاری در حوزه‌های بهداشت و محیطزیست، کار و رفاه، انرژی، حمل‌ونقل و گمرک، صنعت، معدن و تجارت، کشاورزی، ارتباطات، علم، فرهنگ، هنر و گردشگری و همکاری‌های استانی بود.
پاشینیان: گسترش همکاری‌ها
در دستور کار ایران و ارمنستان است
سید حمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور که ریاست هیأت اعزامی ایران به نوزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ارمنستان را بر عهده داشت، روز دوشنبه ۱۸ آبان با نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، دیدار و گفت‌وگو کرد.
پورمحمدی در این دیدار با ابلاغ سلام مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، به نخست‌وزیر ارمنستان، درباره گسترش همکاری با ارمنستان گفت‌وگو کرد.
نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، نیز در این دیدار گفت: «دو کشور با موفقیت برنامه‌های مشترکی را در زمینه‌های مختلف اجرا می‌کنند و این برنامه‌ها به توسعه و گسترش روابط دوجانبه کمک می‌کند.» در این دیدار، طرفین با اشاره به سطح بالای روابط دوجانبه و دیدارهای مستمر سران دو کشور، بر اراده مشترک برای تکمیل طرح‌های در دست اجرا، عملیاتی‌سازی توافق‌های پیشین و آغاز همکاری در پروژه‌های جدید تأکید کردند.
توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های زیرساختی، انرژی و حمل‌ونقل و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک برای گسترش مناسبات اقتصادی، از دیگر محورهای گفت‌وگوی دو طرف بود.
همچنین طرفین با تأکید بر اعتماد متقابل و عمیق میان رهبران دو کشور، استمرار رایزنی‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های دوجانبه برای مدیریت چالش‌های احتمالی را مورد توجه قرار داده و بر ضرورت تنوع‌بخشی و گسترش هرچه بیشتر همکاری‌های مشترک تأکید کردند.
در دیداری جداگانه، مهر گریگوریان، معاون نخست‌وزیر ارمنستان، درباره روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور با پورمحمدی گفت‌وگو کرد. گریگوریان از اعتماد سیاسی میان دو کشور، دستور کار اقتصادی مبتنی بر منافع متقابل و علاقه دو طرف به گسترش همکاری‌ها سخن گفت. طرفین همچنین ظرفیت گسترش روابط تجاری و اقتصادی را بررسی کردند و به رشد گردش مالی ثبت‌شده در سال‌های اخیر اشاره شد.
دیدار و گفت‌وگو با ژانا آندریاسیان، وزیر فرهنگ، آموزش و ورزش جمهوری ارمنستان، نیز از برنامه‌های رئیس هیأت اعزامی ایران به ایروان بود.
برنامه‌های فرهنگی
از شاهنامه تا آثار چکناواریان
بخشی از برنامه سفر دو روزه هیأت ایرانی به ارمنستان به دیدارها و گفت‌وگوهای فرهنگی اختصاص داشت. در این سفر از لوریس چکناواریان، آهنگساز و رهبر ارکستر، تقدیر شد. چکناواریان آثاری از جمله سمفونی‌ها و اپراهای «رستم و سهراب» و «پردیس و پریسا» را ساخته است.
همچنین از نسخه منثور و مصور ارمنی شاهنامه که با همکاری گئورک آساتوریان، ایران‌شناس ارمنی، تهیه شده بود، رونمایی شد. پیشنهاد تأسیس خانه شاهنامه در مسجد کبود ایروان نیز با هدف آشنایی بیشتر مخاطبان ارمنی با فرهنگ و ادبیات فارسی و گسترش برنامه‌های فرهنگی مشترک بررسی شد.
در این دیدار، ایران‌شناسان ارمنی، استادان و شماری از دانش‌آموزان و دانشجویان زبان فارسی حضور داشتند و درباره ظرفیت‌های فرهنگی و زمینه‌های همکاری دو کشور گفت‌وگو شد. همچنین پیوندهای فرهنگی و اجتماعی دو ملت به‌عنوان یکی از زمینه‌های قابل استفاده در توسعه روابط اقتصادی ایران و ارمنستان مطرح شد.
بررسی مسائل تجاری
و زیرساخت‌های مرزی
در دیدار با فعالان اقتصادی و بازرگانان ایرانی و ارمنی، چالش‌های تجارت میان دو کشور و راه‌های کاهش موانع تجاری بررسی شد. در کمیسیون، پیشنهاد احداث پلی دیگر بر رودخانه ارس، در کنار پل موجود که دو کشور را به هم متصل می‌کند، مطرح شد. پورمحمدی گفت مطالعات این طرح انجام شده و قرار است عملیات اجرایی آن تا یک ماه آینده آغاز شود.
پورمحمدی با بیان اینکه برای هموار شدن مسیر دو کشور، علاوه بر مسیر تبریز به نوردوز، مسیر جلفا به نوردوز هم در دستور کار قرار دارد و تا پایان سال آماده خواهد شد، گفت: «پایانه مرزی دو کشور نیز گسترش پیدا می‌کند و تا سال آینده چندین هکتار به مساحت آن افزوده خواهد شد تا خدمات پایانه بهبود پیدا کند. رئیس نوزدهمین کمیسیون همکاری‌های مشترک ایران و ارمنستان افزود: «برای حل مشکل سوخت کامیون‌ها در مرز، جایگاه سوخت برای کامیون‌های ایرانی به بیست کیلومتر دورتر از مرز انتقال یافته تا ترافیک و صف ایجاد نشود و تا شش ماه آینده، برای کامیون‌های ارمنی هم جایگاه مناسبی تدارک دیده خواهد شد.» رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور در ادامه گفت: «در حال حاضر ۳۰۰ کامیون در روز از مرز نوردوز گذر می‌کند. اما ایران به دنبال افزایش آن به ۵۰۰ کامیون است.»
وی با بیان اینکه طرف ایرانی برای بهبود کارها، بسیاری از اقدامات را خودش انجام می‌دهد، گفت: «بیشتر تشریفات گمرکی در مرز ایران در حال انجام است و این عزم ایران را برای به نتیجه رسیدن کار نشان می‌دهد.» پورمحمدی افزود: «با مدیر منطقه آزاد جلفا هم صحبت شده که یک محل پس‌کرانه‌ای را برای ارائه خدمات به تجار ایجاد کند.»
پورمحمدی همچنین به مشکلاتی اشاره کرد که بازرگانان در دیدار مطرح کرده بودند. از جمله صف‌های طولانی در مرز، مسائل مربوط به کارت‌های بازرگانی، رفع تعهدات ارزی و امور گمرکی. او گفت در صورت اعلام این مشکلات از سوی سفیر ایران در ارمنستان، آنها را در سازمان برنامه و بودجه پیگیری خواهد کرد.
معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه در پایان گفت با اجرای طرح‌های در دست اقدام، ظرفیت مرز نوردوز طی یک تا یک‌ونیم سال آینده افزایش می‌یابد. او پیش‌بینی کرد این مرز در این مدت به یکی از پرترددترین مرزهای تجاری زمینی ایران تبدیل شود.
امضای سند همکاری مشترک
در پایان نوزدهمین نشست همکاری مشترک جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ارمنستان، سند همکاری‌های دو کشور به امضای سید حمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، و مهر گریگوریان، معاون نخست‌وزیر ارمنستان، رسید.
محورهای اصلی سند نوزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ارمنستان در حوزه توسعه همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های بهداشت و محیطزیست، کار و رفاه، انرژی، حمل ونقل و گمرک، صنعت، معدن و تجارت، کشاورزی، ارتباطات، علم، فرهنگ، هنر و گردشگری و همکاری‌های استانی مورد بررسی قرارگرفت.
در هیأت ایرانی، نمایندگانی از وزارتخانه‌های امور خارجه، نفت، راه و شهرسازی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی و گردشگری، نیرو و اقتصاد و دارایی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، استانداری آذربایجان شرقی، مجلس شورای اسلامی و هیأت دوستی پارلمانی ایران و ارمنستان حضور داشتند. همچنین شماری از دیگر مقام‌های محلی و استانی در این سفر همراه هیأت بودند.
