مذاکرات سه‌جانبه با هدف پایان دادن به جنگ اوکراین، پس از وقفه‌ای ۹ماهه، روز گذشته در ابوظبی از سر گرفته شد؛ مذاکراتی که روند آن با آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران متوقف شده بود. مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند که محور اصلی گفت‌وگوها بررسی تضمین‌های امنیتی برای جلوگیری از شروع مجدد جنگ در صورت برقراری آتش‌بس خواهد بود. هدف این است که مذاکرات از اختلافات ارضی فراتر برود و مسائل گسترده‌تر امنیت اروپا را نیز در بر بگیرد؛ اقدامی که با هدف یافتن راهی برای خروج از بن‌بست کنونی صورت می‌گیرد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هدف نهایی گفت‌وگوها را دستیابی به یک «توافق بزرگ و درخشان» توصیف کرده است. جرد کوشنر، داماد و فرستاده ترامپ نیز روز دوشنبه در پیامی نوشت که هدف از این مذاکرات، گرد هم آوردن اوکراین و روسیه برای گفت‌وگوی مستقیم درباره نگرانی‌های امنیتی پس از جنگ، پیشنهادها و راهکارهای احتمالی است.
تلاش‌های ناکام آمریکا برای میانجیگری و دستیابی به توافق صلح نیز پس از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۵ کلید خورد. هدایت این روند دیپلماتیک بر عهده استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دولت ترامپ در امور صلح، و جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهوری آمریکا قرار دارد. آخرین دور تلاش‌های آمریکا برای پیشبرد مذاکرات در ماه سپتامبر آغاز شد؛ زمانی که گفت‌وگوها درباره ارائه مشوق‌های اقتصادی و تجاری به روسیه، از جمله لغو تحریم‌های صادرات گازوئیل، مطرح شد. این پیشنهادها با واکنش منفی اوکراین و کشورهای اروپایی روبه‌رو شد.
 
سرنخ‌هایی از دستور کار مذاکرات
ترکیب هیأت‌های مذاکره‌کننده اوکراین و روسیه در مذاکرات صلح ابوظبی، از جمله عوامل مهمی است که می‌تواند سرنخ‌هایی درباره اولویت‌ها، اهداف و دستور کار دو طرف در این دور از گفت‌وگوها ارائه دهد. حضور مقام‌های ارشد سیاسی، امنیتی، نظامی و دیپلماتیک در این هیأت‌ها نشان می‌دهد که مذاکرات صرفاً به موضوع برقراری آتش‌بس محدود نیست و ابعاد گسترده‌تری از جمله اختلافات ارضی، تضمین‌های امنیتی و ترتیبات آینده روابط روسیه و غرب را نیز در بر می‌گیرد.
کی‌یف تقریباً همان تیمی را برای مذاکرات انتخاب کرده که در دورهای قبلی حضور داشته است. این موضوع نشان‌دهنده تداوم رویکرد اوکراین در پیگیری آتش‌بس به‌عنوان اولین گام برای دستیابی به یک توافق صلح گسترده‌تر است. ریاست هیأت این کشور بار دیگر بر عهده رستم عمروف، رئیس سرویس اطلاعات خارجی این کشور است، فردی که در مذاکرات قبلی با مسکو نقش محوری داشته است.
به گزارش یورونیوز، کی‌یف همچنین کیریلو بودانوف رئیس دفتر ولودیمیر زلنسکی، داوید آراخامیا رهبر فراکسیون پارلمانی حزب حاکم «خدمتگزار مردم» و سرگئی کیسلیتسیا معاون اول رئیس دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین را به این مذاکرات اعزام کرد. هر چهار عضو هیأت اوکراینی در دورهای قبلی مذاکرات حضور داشته‌اند. این ترکیب نشان‌دهنده حفظ تداوم در رویکرد کی‌یف است؛ رویکردی که بر دستیابی به آتش‌بس و مذاکره درباره تضمین‌هایی برای جلوگیری از تکرار جنگ متمرکز است. اوکراین بارها اعلام کرده که آمادگی بررسی شکل‌های مختلف آتش‌بس را دارد، اما هم‌زمان تأکید کرده است که هرگونه توافق گسترده‌تر باید حاکمیت این کشور را حفظ کند و تضمین‌های امنیتی معتبر و قابل اتکایی در اختیار آن قرار دهد. ثابت ماندن ترکیب هیأت مذاکره‌کننده نشان می‌دهد که کی‌یف قصد دارد همین رویکرد را ادامه دهد و پیش از آغاز دور جدید مذاکرات، تغییر اساسی در مواضع خود ایجاد نکند.
در مقابل، مسکو که دست بالاتری دارد مقام‌های ارشد نظامی و دیپلماتیک، از جمله سرگیی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، را به مذاکرات اعزام کرد. فردی که در تدوین مطالبات گسترده امنیتی روسیه از ناتو نقش داشته است. حضور ریابکوف این احتمال را مطرح می‌کند که کرملین قصد دارد دامنه مذاکرات را از مسأله اوکراین فراتر برده و ساختار امنیتی گسترده‌تر اروپا را نیز در دستور کار قرار دهد؛ بویژه پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اعلام کرد توافق احتمالی می‌تواند فراتر از اوکراین را نیز در بر بگیرد.
 
نگرانی اروپا از چرخش واشنگتن 
به سوی مسکو
دونالد ترامپ روز پنج‌شنبه گفت جنگ اوکراین به پایان خود نزدیک شده و پایان دادن به آن ممکن است پای تمام اروپا را نیز به میان بکشد. اما اروپا به‌طور رسمی بخشی از مذاکرات نیست. استیو ویتکاف و جرد کوشنر هفته گذشته، پیش از آغاز مذاکرات سه‌جانبه با روسیه و اوکراین، با مقام‌های اروپایی در بروکسل دیدار کردند. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز شنبه تأکید کرد که «اجرای هرگونه توافقی مستلزم مشارکت اتحادیه اروپا خواهد بود.» فرانسه نیز اعلام کرد که اروپا نمایندگانی را به ابوظبی اعزام خواهد کرد؛ زیرا متحدان غربی کی‌یف نگرانند که ترامپ توافقی را بر اوکراین تحمیل کند که امنیت این قاره را تضعیف کند.
 با این حال، همراه کردن کشورهای اروپایی با هرگونه توافق درباره ترتیبات امنیتی منطقه آسان نخواهد بود. لهستان و کشورهای حوزه بالتیک با هرگونه کاهش حضور و استقرار نیروهای نظامی ناتو در خاک خود مخالفند. پیش از این نیز روسیه در سال‌های ۲۰۲۱ و اوایل ۲۰۲۲ تلاش کرده بود از طریق مذاکره به توافقی جامع درباره ساختار امنیتی اروپا دست یابد؛ تلاشی که در آن زمان به نتیجه نرسید.
واقعیت این است که مقامات اروپایی نگران این هستند که فراخوان مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای ایجاد «یک ساختار امنیتی گسترده‌تر در اروپا»، بازتاب‌دهنده مواضع و مطالبات کرملین باشد. به اعتقاد آنها روسیه حتی پیش از آغاز دور جدید مذاکرات به یک دستاورد راهبردی رسیده است؛ زیرا مسکو موفق شده دولت ترامپ را به طرح موضوع ایجاد یک چارچوب جدید برای «ساختار امنیتی گسترده‌تر اروپا» به‌عنوان بخشی از هرگونه توافق صلح، سوق دهد.
روسیه بارها تأکید کرده است جنگ علیه اوکراین در سال ۲۰۲۲ واکنشی ضروری به تهدیدهای امنیتی ناتو از طریق گسترش به سمت شرق است. در همین چارچوب، به گفته مقام‌های اروپایی، طرح موضوع گسترده‌تر امنیت اروپا از سوی مذاکره‌کنندگان دونالد ترامپ در جریان مذاکرات صلح اوکراین، می‌تواند زمینه را برای بررسی مطالبات امنیتی روسیه و بازتعریف ترتیبات امنیتی اروپا فراهم کند. درواقع مقامات اروپایی نگران این هستند که پذیرش این روند به معنای پذیرش خواسته روسیه برای داشتن نقش و نفوذ بیشتر در تعیین ترتیبات امنیتی اروپا باشد. آنها تأکید دارند که روسیه باید پیش از هرگونه بحث درباره امنیت قاره اروپا، با اوکراین به صلح برسد.
تصمیم دولت آمریکا برای گنجاندن این موضوع در دستور کار مذاکرات، در حالی صورت می‌گیرد که دولت ترامپ به‌شدت به دنبال یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ اوکراین است؛ جنگی که ترامپ پیش از بازگشت به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ وعده داده بود ظرف ۲۴ ساعت به آن پایان دهد. به گزارش واشنگتن پست؛ مقام‌های امنیتی فعلی و پیشین آمریکا گفته‌اند آمریکا با مطرح کردن احتمال توافق‌های اقتصادی با روسیه، حتی پیش از دستیابی به آتش‌بس، از هم‌اکنون امتیازهای زیادی به مسکو داده است.
نگرانی‌ مقامات اروپا درباره احتمال تلاش دولت آمریکا برای تحمیل توافقی به سود مسکو، پس از آن افزایش یافت که ترامپ در مصاحبه‌ای با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه خبری سی‌بی‌اس که شامگاه یکشنبه پخش شد، گفت معتقد است: «ما به دستیابی به توافق بسیار نزدیک شده‌ایم.» او همچنین گفت اوکراین احتمالاً پس از پایان جنگ «با شکلی تا حدودی متفاوت» به کار خود ادامه خواهد داد. ترامپ پس از دیدار با کریل دمیتریف، فرستاده پوتین، در کاخ سفید نیز به خبرنگاران گفت ممکن است «توافق بزرگی» شکل بگیرد که «فراتر از اوکراین خواهد بود» و «شاید تمام اروپا را دربر بگیرد».
ترامپ همچنین معتقد است که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین مانع اصلی در مسیر تلاش‌ها برای برقراری صلح است. او ماه گذشته گفت: «زلنسکی باید بخواهد به این جنگ پایان دهد و اگر چنین نکند، فکر می‌کنم اتفاق بسیار بدی خواهد افتاد.» واشنگتن همچنین ماه گذشته توافقی برای خرید گازوئیل روسیه امضا کرد تا مانع گران‌تر شدن نفت شود.