آیین رونمایی از کتاب «پنج راهبرد رهبر شهید در سیاست خارجی» نوشته محسن پاک‌آئین ، عصر دوشنبه ۱۸ آبان در سالن اجتماعات خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) برگزار شد. در این نشست که با حضور و سخنرانی حسین جابری انصاری (مدیرعامل ایرنا و سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه)، منوچهر متکی (نماینده مجلس شورای اسلامی و وزیر پیشین امور خارجه)، و نویسنده اثر برپا شد، حاضران با تجلیل از پیوند دیپلماسی میدانی و نظری کتاب مذکور، به بازخوانی هندسه سیاست خارجی و راهبردهای رهبر شهید پرداختند.
 
 اهمیت تولید ادبیات بنیادین 
در حوزه دیپلماسی
به گزارش ایرنا، حسین جابری انصاری، در این نشست با اشاره به تجربه عملی چهار‌ دهه‌ای محسن پاک‌آئین در حوزه سیاست خارجی و همچنین تسلط نظری او بر مسائل سیاست خارجی جمهوری اسلامی و دیدگاه‌های رهبر شهید در این حوزه، کتاب«پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی» را پیوند کم‌نظیری از تجربه دیپلماسی میدانی و نظری دانست و با اشاره به اهمیت موضوع محوری کتاب گفت: «موضوع این اثر از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است؛ چرا که به بازخوانی هندسه سیاست خارجی و راهبردهای رهبر شهید می‌پردازد. آثار و برکات وجودی ایشان در طول نیم‌قرن گذشته در تحولات ایران، تکوین انقلاب اسلامی و بسترهای منطقه‌ای و بین‌المللی کاملاً روشن، بارز و بی‌نیاز از بازگویی است. اینکه پژوهشگری در فاصله‌ای کوتاه پس از شهادت حضرت آیت الله خامنه‌ای شهید، به سراغ منظومه فکری ایشان در سیاست خارجی برود و پنج راهبرد اساسی و بنیادین مدنظر معظم‌له را در قالب یک اثر مدون و منسجم صورت‌بندی کند، اقدامی بسیار ارزشمند و شایسته تقدیر است. البته تردیدی نیست که این گام، سرآغاز اقدامات پژوهشی فراوانی است که باید در آینده پیرامون اندیشه، سیره عملی، تجربه زیستی ایشان و زیست فکری جمهوری اسلامی صورت پذیرد. اگرچه تاکنون کتاب‌ها و مقالاتی در این باب به نگارش درآمده، اما اصحاب فکر و عمل هم نظر هستند که در تولید ادبیات بنیادین در این حوزه هنوز در آغاز راه قرار داریم؛ از این رو، ایرنا مفتخر است که سهمی هرچند کوچک در رونمایی و معرفی این اثر ایفا می‌کند.»
جابری انصاری بعد دوم اهمیت کتاب را به شخصیت و کارنامه نویسنده پیوند زد و با اشاره به خدمات ممتد محسن پاک‌آئین، گفت: «نکته اساسی در تدوین ادبیات حوزه سیاست خارجی این است که اثر تنها از خاستگاه تئوریک خلق نشود، بلکه به عرصه عمل و اجرا متصل باشد. ویژگی برجسته آقای پاک‌آئین این است که در کنار تأملات نظری و نگارش مقالات تخصصی، خود کنشگری فعال در میدان دیپلماسی بوده و در صحنه‌سازی‌های اجرایی ایفای نقش کرده است؛ بنابراین او صرفاً پژوهشگری اندیشکده‌ای نیست، بلکه جامعیتی از نظر و عمل را نمایندگی می‌کند.»
 سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش به برخی مناصب دیپلماتیک پاک‌آئین اشاره کرد و افزود: «ایشان از سال ۱۳۶۰ وارد وزارت امور خارجه شدند و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۳۹۶، به مدت ۳۶ سال و در آستانه چهار دهه در سطوح مختلف مدیریتی خدمت کردند.» جابری انصاری در بخش دیگری از سخنانش، با مرور تفصیلی برخی آثار مکتوب پاک‌آئین، گفت: «مقالات ایشان سال‌ها در نشریاتی چون فصلنامه «سیاست خارجی» و «مجله مطالعات آفریقا» چاپ می‌شد. افزون بر این، ایشان از معدود سفرای دستگاه دیپلماسی است که تمامی ادوار مأموریتی خود را مستند کرده، آثاری از جمله کتاب «از اداره هفتم تا سفارت» (خاطرات دوره اول خدمت در ستاد وزارت امور خارجه در اوایل دهه ۶۰)، کتاب «پنج سال در سرزمین سبز» (خاطرات دوره مأموریت در زامبیا)، و...»
 
 ارزش گوهر استقلال
به ‌عنوان میراث بزرگ انقلاب
 مدیرعامل خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در ادامه استقلال را میراث بزرگ انقلاب اسلامی ایران و امامین فقید و شهید انقلاب اسلامی دانست و گفت: «استقلال و آزادی که برآیند آن است، همان‌گونه که در اصل نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده، در قالب موازنه و تعامل میان این دو مفهوم در جمهوری اسلامی ظهور و بروز پیدا می‌کند. واقعیت این است که به‌ویژه برای نسل جدید، با توجه به مجموعه تحولاتی که در ایران و جهان رخ داده، مفهوم استقلال ممکن است به ‌اندازه گذشته مفهوم نباشد. این در حالی است که اگر سرنوشت کشورهای منطقه و بسیاری از کشورهای جهان را بررسی کنیم، اهمیت این مفهوم روشن‌تر می‌شود. نمونه اخیر آن ونزوئلاست؛ جایی که رئیس یک کشور را در برابر دوربین‌های زنده جهان دزدیدند و با وقاحت تمام او را بردند و به اداره مواد مخدر تحویل دادند و در آمریکا زندانی کردند. پس از آن نیز با صراحت و وقاحت آشکار و تمام، امپریالیسم عریان و بدون پرده‌پوشی را نشان دادند و اعلام کردند که نفت ونزوئلا از این پس در اختیار آنها خواهد بود. وقتی درباره ایران نیز صحبت می‌کنند، با همین ادبیات وقیحانه و روش و منوال به موضوع می‌پردازند.»
حسین جابری انصاری در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کرد: «امروز همان مسائلی که نسل انقلاب و صاحب‌نظران از منظر نظری درباره سیاست آمریکا مطرح می‌کردند و شاید برای نسل جدید چندان ملموس نبود، در برابر دوربین‌ها و به‌صراحت بیان می‌شود. این مواضع، تصویری آشکار از سیاست آمریکا و تلاش این کشور برای اعمال سیطره و هژمونی بر جهان ارائه می‌دهد. با توجه به اینکه در ایام ماه آبان قرار داریم، لازم می‌دانم خاطره‌ای تاریخی درباره تسخیر سفارت آمریکا و تبدیل آن به لانه جاسوسی نقل کنم. این خاطره را مرحوم ابوالقاسم قاسم‌زاده، داماد مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی، مستقیماً از پدر همسر خود نقل کرده است. بر اساس این روایت، در روزهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، شورای انقلاب درباره وضعیت کشور و شرایط پیش‌روی آن بحث و بررسی می‌کرد. جمع‌بندی شورا این بود که کشور هنوز آمادگی لازم برای مدیریت شرایط و کشور را ندارد. در همین چارچوب، یکی از اعضای شورای انقلاب که امکان خروج از کشور به بهانه‌ای را داشت، مأمور شد جمع‌بندی شورا را به حضرت امام خمینی(ره) در نوفل‌لوشاتو منتقل کند. در آن مقطع، یکی از فرزندان مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی در خارج از کشور حضور داشت و ایشان با اخذ مجوز از ساواک، ظاهراً به بهانه دیدار با فرزند خود راهی خارج از کشور شدند؛ اما هدف اصلی از این سفر، دیدار با امام و انتقال جمع‌بندی شورای انقلاب بود. مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی در دیدار با امام خمینی(ره) در نوفل‌لوشاتو، به تفصیل مباحث مطرح‌شده در شورای انقلاب را تشریح کردند. حضرت امام(ره) نیز، قریب به این مضمون، پاسخ دادند: «من پوست این گاو را تا دم کنده‌ام و شما از من می‌خواهید دوباره این پوست را به جای خودش برگردانم؟ من کار خودم را بلدم، شما هم کار خودتان را بکنید. در واقع، این پاسخ امام ناظر بر پیشنهادی بود که اگر مبنای اقدام قرار می‌گرفت، عملاً می‌توانست به معنای پایان انقلاب باشد؛ چراکه در صورت بازگشت دوباره به موقعیت پیشین و احیای سیطره خود، همان الگوهایی تکرار می‌شد که در انقلاب اصلاحی مصر در سال ۲۰۱۱، انجام شد یا در انقلاب ضد استبدادی فیلیپین علیه مارکوس و دیگر نقاط جهان شاهد آن بودیم.» به اعتقاد جابری، انصاری امام خمینی(ره) در دو لحظه تاریخی، مسئولیت و مأموریت رهبری انقلاب و تکمیل آن تا وصول به نتایج بنیادینش را به‌خوبی و به‌کمال انجام دادند و در ادامه افزود: «یکی از مهم‌ترین این نتایج، استقلال است؛ گوهری که شاید در کشور ما آن‌گونه که شایسته است، قدرش شناخته نشده باشد.  امام خمینی(ره) با شناخت درست از دشمن، که یکی از مبانی مطرح‌شده در بخش اول کتاب آقای  پاک‌آئین نیز هست؛ توانستند انقلاب را به‌درستی راهبری کنند. رهبر شهید نیز این میراث را به‌درستی و با تمام توان حفظ کردند و تا لحظه شهادت، به بهای جان خود، اجازه ندادند این میراث ارزشمند و گران‌قدر تحت‌الشعاع بازی‌های پیچیده سیاست بین‌الملل قرار گیرد یا 
از دست برود.»
 
 ضرورت بازشناسی و تدوین منظومه فکری رهبر شهید
منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه و نماینده مجلس شورای اسلامی، از دیگر میهمانان این آیین رونمایی بود که با اشاره به نقش رهبر شهید در صورت‌بندی سیاست خارجی گفت: «پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام راحل مفاهیم کلی و نشانه‌گذاری‌های بنیادین را حسب نیاز جامعه مطرح فرمودند که امروزه در تمامی سرفصل‌های سیاسی، بین‌المللی، اقتصادی و فرهنگی مرجع شمرده می‌شوند؛ اما در دوران ۳۷ ساله زعامت و رهبری رهبر شهید —در امتداد دوران ریاست‌جمهوری ایشان—این مجال فراهم شد تا تمام آن مفاهیم کلان به شکلی منسجم تبیین، تدوین و در سطح جامعه و نظام حکمرانی به گفتمان تبدیل شوند.»
متکی در ادامه سخنان خود با تجلیل از اهتمام نویسنده در تدوین مبانی سیاست خارجی افزود: «بخش عمده‌ای از ویژگی‌های برادر عزیزم جناب آقای پاک‌آئین را جناب آقای جابری انصاری بیان کردند؛ ایشان تمامی خدمات صادقانه خود، در وزارت امور خارجه را به سال‌های خدمت در حوزه نشر اندیشه‌های رهبر شهید متبرک ساختند و پس از شهادت ایشان، بر پایه توانمندی‌های فردی اولین محصول فکری، اندیشه‌ای و راهبردی را در این عرصه به جامعه ارائه دادند. این اقدام گامی پیشرو و راهگشاست؛ زیرا ما نیازمند بازشناسی، بازطراحی و تدوین جزئی و عملیاتی منظومه فکری رهبر شهید هستیم و در این میان، حوزه سیاست خارجی به عنوان دروازه حفظ استقلال یا وابستگی کشور از حساسیتی مضاعف برخوردار است.»
محسن پاک‌آئین ، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در آذربایجان و نویسنده کتاب «پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی» هم در این رونمایی درباره مراحل آماده‌سازی کتاب خود گفت: «این مطالب پیش از شهادت حضرت آیت الله خامنه ای آماده شده بود، اما پس از شهادت ایشان، ادبیات متن را تغییر دادیم و مطالبی را نیز به آن افزودیم تا در قالب کنونی منتشر شود. قرار بود این مجموعه شامل ۱۰ دیدگاه باشد. البته موضوع هسته‌ای در نسخه اولیه این ۱۰ دیدگاه قرار نداشت که آن را نیز اضافه خواهم کرد. از دیگر موضوعات این مجموعه می‌توان به دیپلماسی وحدت اسلامی، امنیت مشترک منطقه‌ای و صلح عادلانه اشاره کرد. نگارش برخی از راهبردهای دیگر نیز در دست انجام است و امیدواریم در آینده پنج راهبرد دیگر را نیز 
منتشر کنیم.»