باران پاییزی این روزها از زاگرس تا سواحل خزر، چهره دیگری از خود نشان داده است، چهره‌ای که در آن طراوت باران با اضطراب سیلاب و نگرانی از فروریختن زیرساخت‌ها درآمیخته است.
 در لرستان، بارش‌های گسترده راه ارتباطی ۱۷۰ روستا را مسدود کرده یا زیر آب برده، برق ۹۰ روستا را قطع کرده و ریزش سنگ در مسیر راه‌آهن شمال به جنوب، حرکت قطارها را مختل کرده است. در سپیددشت، آب به خانه‌های مردم راه یافته و در بروجرد، احتمال رانش زمین به صدور دستور تخلیه یک روستا انجامیده است. جایی که ۱۶ خانوار باید پیش از آنکه زمین زیر پایشان ناپایدارتر شود، خانه و زندگی خود را ترک کنند. در سوی دیگر رشته‌کوه‌ها، مازندران نیز چشم به آسمان دوخته است، رودخانه‌هایی که بالا آمدن آبشان می‌تواند معابر و سکونتگاه‌ها را تهدید کند و دستگاه‌هایی که برای مهار پیامدهای بارندگی در آماده‌باش قرار گرفته‌اند. باران اکنون آزمون دیگری است برای جاده‌ها، شبکه‌های برق و گاز، پل‌ها و آمادگی دستگاه‌های مسئول. سامانه‌ای که پس از روزها خشکی، باران را به بخش‌های گسترده‌ای از ایران آورده، بار دیگر نشان داده است که فاصله میان نعمت آب و خسارت سیلاب، گاه به اندازه توان زیرساخت‌ها برای مهار آن است.
 
تداوم فعالیت سامانه بارشی
در حالی که بارندگی‌ها بخش‌های مختلف کشور را دربر گرفته، پیش‌بینی‌ها از ادامه فعالیت سامانه بارشی در روزهای آینده و حرکت تدریجی آن به سمت مناطق شمالی و شمال شرقی حکایت دارد. «صادق ضیاییان»، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، با اشاره به بارش‌های قابل‌توجه روزهای اخیر به «ایران» گفت: «استان‌های چهارمحال‌وبختیاری، خوزستان، لرستان و کردستان از جمله مناطقی هستند که تحت تأثیر فعالیت این سامانه قرار گرفته‌اند و در برخی مناطق آنها بارش‌های قابل‌توجهی پیش‌بینی می‌شود.» وی با اعلام اینکه این سامانه به تدریج تا پایان هفته از کشور خارج می‌شود، اظهار کرد: «استان‌های کرمانشاه، مرکزی، همدان، قزوین، تهران و البرز و همچنین ارتفاعات شرق مازندران و گیلان شاهد بارش‌های خوبی بودند. علاوه بر این مناطق، بارش‌های شدید در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل نیز ادامه دارد.»
رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا با تشریح روند فعالیت این سامانه در روزهای آینده افزود: «امروز (دوشنبه)، استان‌های گلستان، مازندران و گیلان بارش‌های شدیدی را تجربه می‌کنند و در استان‌های خراسان شمالی و خراسان رضوی نیز بارندگی پیش‌بینی شده است. این روند روز سه‌شنبه تغییر می‌کند و سامانه بارشی از بیشتر مناطق کشور خارج می‌شود؛ هرچند در ساعات ابتدایی این روز، بخش‌هایی از مازندران و مناطقی از شمال شرق کشور همچنان شاهد بارندگی خواهند بود.» به گفته ضیاییان، روز چهارشنبه این سامانه به‌طور کامل از کشور خارج می‌شود و سامانه بارشی بعدی از سمت جنوب وارد کشور خواهد شد. با این حال، پس از خروج سامانه فعلی، در اغلب مناطق کشور حدود یک هفته یا حتی بیشتر بارش قابل‌توجهی پیش‌بینی نمی‌شود.

بارش‌های گسترده در لرستان
 در میان استان‌های درگیر، لرستان از جمله مناطقی است که بارندگی‌های اخیر در آن، علاوه بر بالا آمدن سطح آب رودخانه‌ها و جاری‌شدن رواناب، به زیرساخت‌های ارتباطی و خدماتی آسیب زده است. راه ارتباطی ۱۷۰ روستا در مناطق «پاپی خرم‌آباد» و «زز و ماهرو الیگودرز» مسدود شده، برق ۹۰ روستا قطع شده و ریزش سنگ در 5 نقطه از خط‌آهن شمال به جنوب، حرکت قطارها را برای مدتی مختل کرده است.
بارندگی‌ها همچنین به خانه‌های مسکونی در سپیددشت راه پیدا کرده و نیروهای امدادی را برای تخلیه آب و کمک به ساکنان به میدان کشانده است. در برخی مناطق روستایی نیز آسیب به خطوط انتقال گاز، موجب قطع جریان گاز هفت روستا با حدود ۳۰۰ مشترک شده است. همزمان، خطر رانش زمین در شهرستان بروجرد به صدور دستور تخلیه یکی از روستاها انجامیده است.
 «بهروز مرادپور»، مدیرکل هواشناسی لرستان، با اشاره به آغاز فعالیت این سامانه از روز پنجشنبه ۱۴ آبان در گفت‌وگو با «ایران» گفت: «بارندگی‌ها ابتدا مناطق جنوب‌شرقی استان را تحت تأثیر قرار داد و از جمعه‌شب، دامنه فعالیت آن به بیشتر نقاط لرستان گسترش یافت.»
وی با اشاره به صدور هشدار سطح نارنجی هواشناسی در استان توضیح می‌دهد: «با توجه به شدت و گستره بارندگی‌ها، احتمال شکل‌گیری رواناب، آب‌گرفتگی معابر شهری و روستایی، بالا آمدن سطح آب رودخانه‌ها و سیلابی‌شدن مسیل‌ها و رودخانه‌های فصلی وجود داشت. همچنین در مناطق کوهستانی و مسیرهای ارتباطی، احتمال ریزش سنگ، رانش زمین و انسداد راه‌ها افزایش پیدا کرد.»
مرادپور با تأکید بر ضرورت رعایت توصیه‌های ایمنی در زمان فعالیت سامانه بارشی می‌گوید: «شهروندان باید از تردد غیرضروری در مسیرهای پرخطر، توقف در حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها و صعود به ارتفاعات خودداری کنند و هشدارهای هواشناسی را جدی بگیرند.»
وی ادامه داد: «بر اساس آمار ثبت‌شده، میانگین بارش لرستان در بازه ۷۲ ساعته منتهی به بامداد یکشنبه ۱۷ آبان به ۵۹.۱ میلی‌متر رسید و در شهرستان بروجرد نیز ۴۲.۲ میلی‌متر بارندگی ثبت شد. این میزان بارش در کنار وضعیت جغرافیایی و کوهستانی استان، شرایط را برای جاری‌شدن رواناب، بالا آمدن آب رودخانه‌ها و بروز مشکلات در مسیرهای ارتباطی فراهم کرده است.»
 
الیگودرز در صدر بارندگی
در الیگودرز، بارندگی‌های شدید راه‌های ارتباطی مناطق روستایی را با اختلال روبه‌رو کرده است. رانش زمین و جاری‌شدن رواناب، مسیر دسترسی به ده‌ها روستا را مسدود کرده و عملیات راهداری برای بازگشایی راه‌ها در چند محور ادامه دارد.
«مهدی اداوی» فرماندار الیگودرز، با اشاره به آخرین وضعیت راه‌های روستایی شهرستان به «ایران» گفت: «در پی بارندگی‌ها، راه ارتباطی ۱۹ روستا مسدود شد که با تلاش نیروهای راهداری، تعدادی از این مسیرها بازگشایی و ارتباط روستاها دوباره برقرار شده است.»
او با اشاره به روند تغییرات در آمار راه‌های مسدودشده توضیح داد: «در نخستین مرحله، مسیر ارتباطی ۵۰ روستا در مناطق «زز» و «ماهرو و دالاکی» بر اثر بارندگی و رانش زمین با مشکل روبه‌رو شد و محور «شول‌آباد به ماهرو» نیز مسدود بود. با تلاش نیروهای راهداری، مسیر دسترسی به تعدادی از روستاها بازگشایی شد و در یکی از مراحل، راه ۱۵ روستا دوباره برقرار شد؛ با این حال، تداوم بارندگی و رانش زمین، بازگشایی کامل مسیرها را با دشواری روبه‌رو کرده است.»
فرماندار الیگودرز درباره وضعیت شبکه برق شهرستان نیز می‌گوید: «بارندگی و وقوع رعدوبرق به پست فوق‌توزیع شماره یک الیگودرز آسیب زده و موجب قطع برق بخش‌هایی از شهرستان شده است. این حادثه صبح شنبه رخ داد و با وارد مدارشدن ترانسفورماتور دوم، بخشی از برق مناطق پس از حدود ۲۰ دقیقه برقرار شد.» اداوی با اشاره به افزایش حجم آب رودخانه زز در منطقه زز و ماهرو از بالا آمدن سطح آب این رودخانه خبر می‌دهد و بر ضرورت دوری ساکنان از حریم رودخانه و مسیرهای پرخطر تأکید می‌کند. به گفته فرماندار الیگودرز، گردنه «گله‌بادوش» در محور الیگودرز ـ شول‌آباد با بارش برف مواجه شده و شرایط تردد در این مسیر کوهستانی را دشوار کرده است. همچنین زیرگذر «خمه» به‌دلیل آب‌گرفتگی و برای رعایت ایمنی مسدود شده و مدارس بخش زز و ماهرو و مدارس روستایی نیز به‌دلیل شرایط نامساعد جوی تعطیل شده‌اند.
 
6 روستای بروجرد در خطر سیلاب
در بروجرد نیز نگرانی از وقوع سیلاب و رانش زمین در مناطق روستایی افزایش یافته است. در این شهرستان، ۶ روستا در معرض خطر سیلاب قرار دارند و احتمال رانش زمین در یکی از آنها، مسئولان را به صدور دستور تخلیه واداشته است.
«قدرت‌الله ولدی» فرماندار بروجرد، با اشاره به وضعیت مناطق روستایی شهرستان در پی بارندگی‌های اخیر به «ایران» گفت: «۶ روستای «اسلام‌آباد، قلعه‌نو حکیمی، ورکوه، کناروند، تنگه محمدحاجی و کپر جودکی» به‌دلیل احتمال وقوع سیلاب در معرض خطر قرار دارند.» ولدی با تأکید بر اینکه تنگه «محمدحاجی» به‌دلیل احتمال رانش زمین با شرایط ویژه‌تری روبه‌روست، می‌افزاید: «بررسی وضعیت این روستا و خطر احتمالی رانش زمین، به صدور دستور تخلیه آن منجر شده است. حدود ۱۶ خانوار در تنگه محمدحاجی سکونت دارند و با توجه به احتمال بروز حادثه، تخلیه روستا با هدف پیشگیری از خطرات جانی در دستور کار قرار گرفته است.» 

برش

مازندران در آماده‌باش
در مازندران، تداوم بارش‌ها و احتمال بالا آمدن آب رودخانه‌ها، آب‌گرفتگی معابر و رانش زمین، دستگاه‌های اجرایی و امدادی را در وضعیت آماده‌باش قرار داده است. «حسینعلی محمدی»، مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران، در گفت‌وگو با «ایران» با اشاره به پیش‌بینی تأثیر این سامانه بر بخش عمده‌ای از استان گفت: «بر اساس بررسی‌های هواشناسی، بارندگی‌ها مناطق گسترده‌ای از مازندران را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به همین دلیل، دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدمات‌رسان استان در آماده‌باش کامل قرار گرفته‌اند.» وی با اشاره به مخاطرات احتمالی ناشی از تداوم بارندگی‌ها، آب‌گرفتگی معابر شهری، جاری‌شدن رواناب و افزایش سطح آب رودخانه‌ها و مسیل‌ها می افزاید: «احتمال بروز سیلاب و شرایط نامساعد جوی در برخی مناطق، ضرورت آمادگی دستگاه‌های مسئول و رعایت توصیه‌های ایمنی از سوی شهروندان را افزایش داده است.» «مهدی یونسی‌رستمی»، استاندار مازندران، با اشاره به پیش‌بینی ورود سامانه بارشی گفت: «با توجه به شرایط جوی پیش‌رو، همه دستگاه‌های اجرایی استان در آماده‌باش قرار گرفته‌اند و تمهیدات لازم برای پیشگیری از حوادث احتمالی اتخاذ شده است.»
استاندار مازندران با تأکید بر ضرورت حضور فعال مدیران در محل مأموریت خود اعلام کرد: «مرخصی مدیران لغو شده و فرمانداران، بخشداران و مسئولان دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند تا پایان شرایط پیش‌بینی‌شده، به‌صورت مستمر در محل خدمت و حوزه مأموریت خود حضور داشته باشند. بر این اساس، فرمانداران و بخشداران باید وضعیت شهرستان‌ها و مناطق تحت مدیریت خود را به‌صورت میدانی دنبال کنند و دستگاه‌های خدمات‌رسان نیز برای واکنش سریع به حوادث احتمالی آمادگی داشته باشند.»
استاندار مازندران مدیریت مصرف انرژی و تأمین سوخت جایگزین را نیز از موضوعات مهم در شرایط پیش‌رو می‌داند و می‌گوید: «مخازن سوخت مورد نیاز در سطح قابل‌توجهی تأمین و ذخیره‌سازی شده‌اند تا در صورت بروز محدودیت در تأمین گاز، امکان استفاده از منابع جایگزین فراهم باشد.»