تجربه متفاوت لیلا حاتمی در تازهترین همکاری با حمید نعمتالله
سکوتی سرشار از درام
منتقد سینما
لیلا حاتمی از آن دسته بازیگرانی است که همواره تلاش کرده میان نقشهایش فاصله ایجاد کند و در هر تجربه تازه، گوشه دیگری از تواناییهای بازیگری خود را به نمایش بگذارد. او که در طول سالهای فعالیتش با بازیهای ظریف، درونگرا و کنترلشده شناخته شده، این بار در فیلم سینمایی «بُت» به کارگردانی حمید نعمتالله، با شخصیتی متفاوت ظاهر شده است. شخصیتی که برای ایفای آن باید از بسیاری از ابزارهای معمول بازیگری فاصله بگیرد و به زبان دیگری برای انتقال احساسات متوسل شود.
نکته قابلتوجه درباره نقش حاتمی در «بُت»، ناشنوا بودن شخصیت اصلی و محدودیت او در تکلم است. همین ویژگی، نقشآفرینی او را به تجربهای متفاوت در کارنامه سینماییاش تبدیل میکند. حاتمی در این نقش با چالشی روبهروست که تنها به متفاوت حرف زدن یا کمتر حرف زدن محدود نمیشود. مسأله اصلی، ساختن شخصیتی است که جهان پیرامون خود را به شکلی متفاوت تجربه میکند و برای برقراری ارتباط با دیگران با موانع بیشتری روبهروست. چنین نقشی به بازیگری نیاز دارد که بتواند بدون اغراق و نمایش بیرونی، مخاطب را به دنیای درونی شخصیت نزدیک کند. ویژگیای که از نقاط قابلتوجه سبک بازیگری لیلا حاتمی به شمار میرود.
یکی از جذابیتهای این تجربه، فاصله گرفتن از الگوی آشنای نقشآفرینیهای حاتمی است. او در بسیاری از آثار گذشته، با استفاده از مکثهای حسابشده، لحن آرام و انتقال تدریجی احساسات توانسته شخصیتهایی ماندگار خلق کند. اما در «بُت» همین ویژگیها با محدودیتهای تازهای مواجه میشوند. وقتی کلام کارکرد همیشگی خود را از دست میدهد، نگاه و سکوت اهمیت بیشتری پیدا میکنند. بازیگر باید بتواند آنچه را که درون شخصیت میگذرد، بدون توضیح مستقیم به تماشاگر منتقل کند.
همکاری دوباره لیلا حاتمی با حمید نعمتالله نیز از نکات مهم این فیلم است. تجربه همکاریهای قبلی آنها در آثاری مانند «بیپولی»، «رگ خواب» و «قاتل و وحشی» نشان میدهد که این کارگردان علاقهمند است بازیگرانش را در موقعیتهای روانشناختی و متفاوت قرار دهد. در «بُت» نیز انتخاب حاتمی برای چنین نقشی، نشاندهنده تمایل به استفاده از ظرفیتهای کمتر دیدهشده این بازیگر است. البته متفاوت بودن یک نقش بهتنهایی به معنای موفقیت کامل آن نیست. شخصیتپردازی، انسجام فیلمنامه و فرصت کافی برای شکلگیری تحولات درونی کاراکتر، در تأثیرگذاری نهایی بازی نقش مهمی دارند. «بُت» نیز با وجود ایده جذاب و تلاش برای پرداختن به موضوعات اجتماعی معاصر، در برخی بخشهای روایی با پراکندگی و تعدد خردهروایتها روبهروست، مسألهای که میتواند از تمرکز بر شخصیت اصلی بکاهد.
با این حال، آنچه نقشآفرینی لیلا حاتمی را در «بُت» قابلتوجه میکند، پذیرش ریسک ورود به محدودهای تازه از بازیگری است. او در این فیلم با شخصیتی روبهروست که برای دیدهشدن و انتقال احساساتش به ابزارهای متفاوتی نیاز دارد. این تجربه بار دیگر یادآوری میکند که توانایی یک بازیگر تنها در بیان درست دیالوگها خلاصه نمیشود؛ گاهی یک نگاه، یک مکث یا حتی سکوتی طولانی میتواند تأثیری عمیقتر از صدها کلمه داشته باشد.«بُت» از این منظر فرصتی برای تماشای وجه دیگری از تواناییهای لیلا حاتمی است؛ بازیگری که همچنان میتواند با انتخاب نقشهای متفاوت، از محدوده امن خود فاصله بگیرد و مخاطب را با تجربهای تازه مواجه کند.

