افزایش استفاده از کارتهای شخصی و ثبت دقیقتر اطلاعات مصرف، اولویت اصلی شیوه جدید عرضه است
ابهامزدایی از تغییرات جدید در خرید بنزین آزاد
شرکت ملی پخش، خبر حذف کارت سوخت خودرو و موتورسیکلتهای قدیمی را تکذیب کرد
در هفتههای اخیر، شیوه سوختگیری یا خرید آزاد در بیشتر جایگاههای عرضه بنزین تهران به صورت آزمایشی تغییر کرده است. این طرح با هدف افزایش استفاده از کارتهای سوخت شخصی، ثبت دقیقتر اطلاعات مصرف و مدیریت سوختگیری هنگام استفاده از کارتهای آزاد جایگاهها اجرا میشود و قرار است در ماههای آینده به سراسر کشور برسد. در روش جدید، راننده برای خرید بنزین آزاد با استفاده از کارت جایگاهها، پس از مراجعه به جایگاه، کارت سوخت خود را در دستگاهی که برای این کار در نظر گرفته شده است، قرار میدهد. پس از ثبت اطلاعات، رسیدی حاوی یک توکن و رمز چهاررقمی به او داده میشود. راننده این رسید را به متصدی جایگاه تحویل میدهد تا با استفاده از کارت اضطراری جایگاه و اطلاعات ثبت شده، امکان سوختگیری برای او فراهم شود.
همزمان با اجرای این طرح در تهران، جمعآوری کارتهای اضطراری جایگاهها در ۱۱ استان کشور نیز آغاز شده است. البته سهمیهای که پیش از این از طریق کارت آزاد جایگاهها در اختیار رانندگان قرار میگرفت، به کارتهای سوخت شخصی منتقل شده است تا رانندگان بتوانند سوخت مورد نیاز خود را از طریق کارت شخصی دریافت کنند. در واقع هدف از این اقدامات، ثبت دقیقتر اطلاعات سوختگیری و مشخص شدن ارتباط میان سوخت برداشت شده، وسیله نقلیه و مصرفکننده در جایگاهها است.
از سوی دیگر، در کنار این برنامههای جدید برای مدیریت مصرف سوخت، انتشار شایعاتی درباره غیرفعال شدن کارت سوخت خودروهای قدیمی، نگرانیهایی را برای مالکان خودروها و موتورسیکلتها به وجود آورده است. بخشی از این پرسشها به وضعیت سهمیه و بخشی دیگر به نحوه دسترسی این وسایل نقلیه به سوخت مربوط میشود.
در همین راستا، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران در پی انتشار مطالبی در فضای مجازی درباره غیرفعال شدن کارت سوخت خودروهای بالای ۲۵ سال و موتورسیکلتهای بالای ۱۰ سال، با انتشار اطلاعیهای این خبر را تکذیب کرد. این شرکت تأکید کرد که غیرفعال شدن کارت سوخت این وسایل نقلیه صحت ندارد و تغییرات اخیر در نحوه عرضه سوخت، به معنای حذف کارت سوخت آنها نیست.
در این اطلاعیه همچنین از شهروندان خواسته شده است اخبار و اطلاعیههای مربوط به کارت هوشمند سوخت و نحوه عرضه فرآوردههای نفتی را از طریق مراجع رسمی دنبال کنند و از بازنشر مطالب تأیید نشده و فاقد منبع معتبر بپرهیزند.
شناسایی اطلاعات سوختگیرنده
در سالهای اخیر، یکی از مشکلاتی که در حوزه سوخت مطرح میشد، وجود خلأهایی در دادههای مربوط به سوختگیری است. به گفته مسئولان، در گذشته در برخی موارد مشخص نبود سوخت اختصاصیافته از طریق کارت اضطراری جایگاه توسط چه فردی، برای کدام خودرو و با چه مشخصات هویتی دریافت شده است. همین مسأله، امکان رصد دقیق الگوی مصرف و شناسایی موارد غیرمتعارف را محدود میکرد.
برای جبران این کاستی و بر اساس قوانین بودجه سنواتی، وزارت نفت موظف شده است استفاده از کارت سوخت شخصی را به حداکثر و استفاده از کارت جایگاه را به حداقل برساند. بر همین اساس، شناسهدار کردن کارتهای اضطراری و تکمیل اطلاعات سوختگیری هنگام خرید بنزین آزاد با استفاده از این کارتها در دستور کار قرار گرفته است. با ثبت دقیقتر دادهها و استفاده از سازوکار توکنسازی، امکان شناسایی و پایش بهتر تراکنشهای سوختگیری فراهم میشود.
هدف از این اقدامات، برخورد قضایی با متقاضیان سوخت یا تشکیل پرونده برای افراد نیست، بلکه اصلاح سازوکارهای موجود و ایجاد یک نظام قاعدهمند برای مدیریت مصرف است. به گفته آنها، طبیعی است که اجرای سامانهها و سازوکارهای جدید در مراحل ابتدایی با برخی اختلالهای موقت همراه باشد، اما رفع این موارد در دستور کار قرار دارد.
جمعآوری کارتهای اضطراری در ۱۱ استان
در ادامه این روند، استفاده از کارتهای اضطراری جایگاهها در مناطق اعلام شده در ۱۱ استان کشور با محدودیتهایی همراه شده است. اجرای این طرح به معنای توقف کامل عرضه بنزین از طریق کارتهای جایگاه نیست، بلکه قرار است استفاده از این کارتها مدیریت شود و در جایگاههای منتخب، امکان سوختگیری در شرایط ضروری همچنان وجود داشته باشد.
در همین زمینه، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی بر ضرورت پیشبینی کارتهای اضطراری در جایگاههای منتخب تأکید کرده است تا رانندگانی که به هر دلیل به کارت شخصی خود دسترسی ندارند، بتوانند در صورت نیاز سوختگیری کنند. این موضوع بویژه درباره مسافران، خودروهای غیربومی و وسایل نقلیه عبوری اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه همه رانندگان الزاماً در محل سکونت خود سوختگیری نمیکنند و ممکن است در مسیرهای بینشهری به خدمات جایگاهها نیاز داشته باشند.
کرامت ویسکرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران با تأکید بر ضرورت اجرای طرح جمعآوری کارتهای آزاد جایگاهها بدون ایجاد اختلال در سوخترسانی، خطاب به مجریان طرح، خواستار اتخاذ تمهیدات لازم برای ارائه خدمات به مصرفکنندگان شده است. به گفته او، توجه به مسیرهای مواصلاتی و جادههای بینشهری، پیشبینی امکانات لازم برای سوخترسانی به خودروهای عبوری و تسهیل دسترسی مسافران به جایگاههای عرضه سوخت باید در اجرای این طرح مورد توجه قرار گیرد.
در همین چارچوب، تجربه اجرای طرح در خراسان رضوی نیز با در نظر گرفتن شرایط خاص این استان دنبال شده است. با توجه به تردد گسترده زائران و مسافران در مسیرهای منتهی به مشهد مقدس، انتقال سهمیه بنزین کارت آزاد جایگاهها به کارت شخصی در این استان با پیشبینی تمهیدات ویژه و تأمین کارتهای اضطراری در مسیرهای منتهی به مشهد همراه شده است. هدف از این تمهیدات آن است که محدودیت استفاده از کارتهای آزاد، دسترسی خودروها به سوخت را در جادهها و جایگاهها با مشکل مواجه نکند.
بازنگری در سهمیه
و قیمت حاملهای انرژی
موضوع بازنگری در سهمیه و قیمت فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی نیز در سطح دولت مطرح شده است. بر اساس مصوبه هیأت وزیران که به پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه و وزارت نفت به تصویب رسیده است، اختیارات کامل بازنگری در قیمت و سهمیهبندی فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی را به کارگروه ویژه انرژی واگذار کرد.
مطابق این مصوبه، این کارگروه میتواند با هدف مدیریت مصرف، جلوگیری از هدررفت منابع و بهینهسازی تخصیص انرژی، درباره قیمت و سهمیه حاملهای انرژی تصمیمگیری و در صورت نیاز نرخها و سهمیههای بخشهای مختلف را بازبینی کند. در این تصمیمگیریها نیز باید ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی در نظر گرفته شود. این مصوبه با استناد به اصل ۱۳۸ قانون اساسی به تصویب رسیده است.
با وجود این، طرح موضوع اختیار بازنگری در قیمت و سهمیهها به معنای اعلام نرخ جدید یا اجرای یک نظام تازه قیمتگذاری نیست. در همین زمینه، سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، بهتازگی اعلام کرده است موضوع تعیین نرخ چهارم بنزین منتفی است و دولت مطابق وعده رئیسجمهوری، همان طرحهای پیشین را در زمینه نرخ و سهمیهبندی دنبال خواهد کرد.

