این دوره از جشنواره چه تصویری از نسبت میان فرهنگ ایرانی و هنر معاصر ارائه خواهد داد؟
شعار چهاردهمین جشنواره مد و لباس فجر «کشف ایران» است. البته ما این شعار را برای دومین سال متوالی  آن را انتخاب کرده‌ایم؛ چرا که تصمیم بر این بود تا یک روند سه‌ساله را با همین شعار دنبال کنیم. طبیعتا هدف از انتخاب این شعار بازنمایی ابعاد گوناگون فرهنگ ایرانی است.
این امر می‌تواند شامل لباس اقوام ایرانی، سازه‌ها، برج و باروهای تاریخی، پوشش‌های ادوار مختلف تاریخ ایران که امروز در موزه‌ها یا منابع تحقیقاتی نگهداری می‌شوند که شامل جغرافیای ایران باشد؛ یعنی ممکن است هنرمند از یک بافت گیاهی یا رنگ‌های خاص طبیعت ایران مانند خاک‌های سرخ مناطق جنوبی الهام بگیرد و هرآنچه در فرهنگ، جغرافیا و تاریخ ما وجود دارد، البته این موضوع نیازمند بازتعریف و به‌روزرسانی است.
جشنواره مد و لباس فجر کاملاً بستر مناسبی است تا فرهنگ ما در حوزه‌های مختلف بازخوانی شود؛ حتی گاه ممکن است این الهام‌بخش، ادبیات کهن ما باشد تا بر اساس آن، مجموعه‌ای از پوشاک برای کاربرد امروز طراحی شود. در نتیجه، روح حاکم بر جشنواره، «بازخوانی معاصر فرهنگ ایرانی در رسانه‌ای به نام لباس»
است.
آیا با اتخاذ این شعار، طراحان مجازند با تکیه بر نمادهای موجود در ایران دست به خلاقیت بزنند؟
بله، طیف بسیار گسترده‌ای از منابع الهام در اختیار طراحان قرار دارد تا بتوانند آثار به‌روزی را خلق و ارائه کنند.

با توجه به گستردگی فرهنگی و جغرافیایی ایران،  طراحان با چه سازوکارهایی می‌توانند از این نمادها بهره گرفته، خلاقیت به خرج دهند و به تولید برسند؟
رویکردها متفاوت است، طبیعتاً بخش قابل‌توجهی از آن به زادگاه، پیشینه یا ساختار فکری طراح بازمی‌گردد. ممکن است طراح در استان یا منطقه‌ای از ایران فعالیت کند که الگوها یا بناهای تاریخی ویژه‌ای دارد و چندین سال با آن زیست کرده و نسبت به آن دارای عرق محلی است، در نتیجه همان بنا را در قالب لباس بازنمایی می‌کند. یا ممکن است طراح دلبسته ادبیات باشد و از آن مجرا ورود کند. گاهی نیز خوانش معاصر مطرح است؛ در ماه‌ها و سال‌های اخیر رویدادهایی رخ داده که موضوعات جدید و خاستگاه مطلوبی برای طراحان لباس بوده است. به عنوان مثال، هنگامی که «تنگه هرمز» یک علامت می‌شود و بر تن هنرپیشگان خارجی نیز نقش می‌بندد، نشان می‌دهد که این بخش از جغرافیای ما که موضوع معاصری است می‌تواند منبع الهام ارزشمندی برای طراحی لباس باشد. بر این اساس، پیشینه و ساختار ذهنی طراح بسیار تعیین‌کننده است؛ زیرا گستردگی این مؤلفه‌ها به‌گونه‌ای است که هرکدام ظرفیت تبدیل شدن به محور یک جشنواره مستقل را دارد. از این رو، دست طراحان در انتخاب منابع الهام خود کاملاً باز است تا بر مبنای آن، اثر نهایی را به دبیرخانه ارسال نمایند.

پیش‌بینی شما برای آثاری که به این دوره جشنواره مد و لباس فجر می‌رسد چیست؟ آیا طراحان می‌توانند نمادهایی که در اختیار دارند را به درستی بازنمایی کنند تا آثارشان در دام کلیشه و تکرار نیفتد؟
در این زمینه دو نکته حائز اهمیت است: اول اینکه آیا طراح می‌تواند منبع الهام خود را به‌درستی تشخیص دهد؟ به نظرم این اتفاق رخ می‌دهد؛ کما اینکه مصداق‌های یادشده در جشنواره سیزدهم نیز تجلی یافت و آثار الهام‌گرفته از بافت‌های جغرافیایی و متون ادبی را شاهد بودیم.
اما جنبه دوم پرسش این است که طراح تا چه اندازه می‌تواند یک «نماد» را به «زبان» تبدیل کند؛ گاهی طراح نماد را عیناً و به‌صورت مستقیم در ساختار لباس پیاده می‌کند، اما در رویکردی عمیق‌تر، آن را به‌گونه‌ای رقیق و لطیف بازآفرینی می‌کند که با انتقال پیام و مفهوم، در نگاه اول خودنما نیست؛ زبانی ظریف و پخته که در صنعت مد ارزش بیشتری دارد. تحقق این امر، مستقیماً به سطح دانش و پختگی حرفه‌ای طراح بستگی دارد. البته با توجه به ساختار دوقطبی و مرحله‌ای این دوره از جشنواره، تلاش می‌کنیم در مرحله دوم و با بهره‌گیری از اساتید برجسته در کنار طراحان، آنها را در این مسیر یاری رسانیم.

با توجه به نگرانی‌ها درباره تکراری شدن آثار در جشنواره، شعار جشنواره تا چه اندازه در ایجاد خلاقیت و نوآوری میان شرکت‌کنندگان تأثیرگذار بوده است و چه تجربه‌ای در این زمینه در دوره سیزدهم به دست آمد؟
در جشنواره سیزدهم، بجز یک اثر که آن هم مربوط به سه دوره پیش از جشنواره بود، بیش از ۲۰۰ اثر راه یافته به مرحله دوم، کارها کاملاً نو و جدید بودند. گستردگی شعار جشنواره به گونه‌ای است که نیازی به کارهای کلیشه‌ای باقی نمی‌گذارد و پارسال همه کارها نو و طراحی‌ها جدید بودند؛ این تجربه موفق را سال گذشته نیز پشت سر گذاشتیم.

از آنجا که جشنواره بستری برای ارتباط با نسل جدید طراحان است، تا چه اندازه می‌تواند میان طراحان جوان و پیشکسوت ارتباط برقرار کرده و بستر رشد و خلاقیت نسل نو را فراهم سازد؟
دوره چهاردهم جشنواره مد و لباس فجر با اقبال خوبی از سوی طراحان جوان مواجه شده است. امسال به جشنواره بخش‌هایی را اضافه کردیم، به نحوی فضای رقابت را میان طراحان جوان و طراحان باتجربه‌تر و پیشکسوت را از یکدیگر تفکیک کردیم تا بستری باشد که طراحان قوی‌تر و خبره‌تر در لیگ متفاوت‌تر با یکدیگر به رقابت بپردازند، چرا که رقابت طراحان نوپا با چهره‌های قدیمی در یک بستر واحد، گاه موجب عدم حضور پیشکسوتان می‌شد.
این ارتباط بین نسلی را در قالب پایگاه‌های منتورینگ (مرکز راهبری) شکل می‌دهیم؛ به این صورت که برگزیدگان دوره‌های پیشین که امروز صاحب کسب‌وکار و تجربه هستند، به عنوان منتور (راهنما) در کنار طراحان جوان حضور می‌یابند. امیدواریم پس از جشنواره نیز فرآیند شتاب‌دهی استمرار یابد. منتورینگ در طول جشنواره برای بلوغ آثار انجام می‌شود و پس از آن نیز تلاش می‌کنیم فرآیند تجاری‌سازی را داشته باشیم تا نفرات برتر در جشنواره رها نشوند و با هدایت منتورها که یک بار مسیر را طی کردند به بازار متصل شوند. این هم‌افزایی تئوریک میان نسل قدیم و جدید، اگرچه ممکن است برای رسیدن به نقطه مطلوب نیازمند دو تا سه سال زمان باشد، اما مسیر درستی است که آغاز شده است. امیدواریم این مدل تئوری را هر چه بیشتر در جشنواره عملی کنیم که ممکن است این اجرا و درهم تنیدگی دو سه سال زمان بخواهد تا نقاط ضعفش گرفته شود، به هر حال شروع کردیم وامیدواریم خوب انجام شود.

در حال حاضر جشنواره در چه مرحله‌ای قرار دارد؟
هم‌اکنون در مرحله جذب آثار هستیم و علاقه‌مندان می‌توانند از طریق پایگاه اینترنتی کارگروه مد و لباس به نشانی iranmode.farhang.gov.ir با دسترسی به فراخوان و شیوه‌نامه ثبت‌نام، نمونه آثار و نحوه بارگذاری را مشاهده کنند. مهلت ارسال آثار تا هشتم آبان‌ماه تعیین شده است.
در این مرحله صرفاً ارائه طرح (طراحی اولیه) کفایت می‌کند و نیازی به ارسال کار فیزیکی نیست. پس از مرحله غربالگری، آثار برگزیده مرحله اول توسط خود طراحان یا تحت نظارت پایگاه‌های منتورینگ به محصول تبدیل شده و به مراحل نهایی رویداد راه می‌یابند.

هوش مصنوعی چه جایگاهی در این دوره از جشنواره دارد و این فناوری چگونه در فرایند طراحی و داوری آثار مورد توجه قرار گرفته است؟
ما هوش مصنوعی را یک روند ماندگار و اصطلاحاً یک «گیم‌چنجر» (تحول‌آفرین) در صنعت مد و لباس می‌دانیم که خیلی تأثیر‌گذار است، در این دوره توجه ویژه‌ای به آن داریم.
از همین مرحله فراخوان، مسابقه‌ای را طراحی کردیم که در آن شرکت‌کنندگان با پرورش یک شخصیت مجازی و طراحی پوشاک برای آن، همراه با ساختن داستان، شخصیت مجازی را به حضور در چهاردهمین جشنواره مد و لباس فجر دعوت می‌کنند؛ ما حتی از همین مرحله فراخوان را تبدیل کردیم به مسابقه که اتفاقاً آثار خوبی رسیده و در فضای مجازی به نحو مناسبی دست به دست می‌شود.
 طراحان می‌توانند طراحی‌های خود را به صورت دیجیتال و با استفاده از هوش مصنوعی انجام دهند، اما این طراحی‌ها در بخش دیگری ارزیابی می‌شوند؛ طراحی‌هایی که با دست انجام گرفته که اصطلاحاً سنتی اطلاق می‌شود در این بخش نیست و جداگانه داوری می‌شود. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی یکی از محورهای جدی جشنواره امسال است.

آیا در این دوره بر دوخت سنتی نیز تأکیدی وجود دارد یا گرایش اصلی به سمت مدرنیته و معاصر بودن است؟
ما در بخش‌های کاربردی نظیر لباس اجتماع، ورزشی یا مدارس، اگرچه بر ریشه‌های فرهنگی به عنوان منبع الهام تأکید داریم، اما طرح‌ها باید به‌گونه‌ای ارائه شوند که فاصله زیادی با بازار نداشته باشند ولی در هر جشنواره مد و لباس کاری که ارائه می‌شود الزاماً کار بازاری نیست حتماً باید ساده‌سازی‌هایی انجام شود تا به مرحله تولید برسد، چرا که ماهیت جشنواره‌های مد (اعم از داخلی و بین‌المللی) مستلزم انجام ساده‌سازی‌های لازم برای ورود به عرصه کاربرد است.
اما در بخش مفهومی (کانسپچوال)، قضیه کاملاً برعکس است. در این بخش، لباس باید روایتگر یک داستان باشد و دست طراح برای افزودن مفهوم و مؤلفه‌های معنایی کاملاً باز است، زیرا ارزیابی این بخش بر اساس همین روایتگری مفهومی انجام می‌پذیرد.

با توجه به تجربه دوره قبل، خروجی دوره گذشته چگونه بوده و آیا تولیدکنندگان از آثار برتر برای تولید انبوه استقبال کرده‌اند؟
میان خروجی جشنواره و انتظارات تولیدکنندگان فاصله وجود دارد؛ این فاصله خیلی زیاد است و دلایل متفاوتی دارد، فاصله‌ای که با مدلی مثل شتاب‌دهی پر می‌شود، اساساً جشنواره مستقیماً نمی‌تواند به بازار وصل شود. نیازمند یک حلقه واسط است. ما این حلقه واسط را در قالب برنامه‌های شتاب‌دهی تعریف کرده‌ایم تا طراح آموزش ببیند، نسخه‌هایی را به صورت محدود به بازار عرضه و بازخورد مخاطبان را دریافت کند. ممکن است خود طراح برند شخصی خود را پایه‌گذاری کند یا کاری که در بازار اقبال پیدا کرده از سوی صاحبان برندها امضایش از طراح گرفته شود. اما این حلقه میانی باید طراحی شود که این کار حتماً انجام می‌شود، اگرچه در سال گذشته خیلی از طراحان مستقیماً به صنعت متصل شدند و با برندهای مختلف همکاری می‌کنند، اما وجود این حلقه واسط ضروری است که امسال به طور جدی‌تر پیگیری خواهد شد.

جشنواره در بهمن‌ماه برگزار خواهد شد؟
بله، جشنواره در اواخر دی‌ماه و اوایل بهمن‌ماه در شهر اصفهان برگزار خواهد شد؛ شهری که همزمان یک قطب فرهنگی و یکی از کانون‌های اصلی صنعت نساجی و پوشاک کشور به شمار می‌رود.

اگر نکته ناگفته‌ای باقی مانده است، در خدمت شما هستیم.
نکته حائزاهمیت در جشنواره امسال، ضرورت مشارکت فعالان حوزه مد و لباس، مزون‌داران، مؤسسات، صاحبان برندها و پیشکسوتان این صنعت است. حضور این بزرگان علاوه بر ارتقای غنای جشنواره، فضای شبکه‌سازی بی‌نظیری را فراهم می‌کند، چراکه دسترسی به فعالان پیشروی صنعت مد و لباس برای جوانان دشوار است و این بستر، شانس تجاری‌سازی آثار را برای نسل جوان تسهیل  می‌کند.
برگزاری نشست‌های تخصصی با چهره‌های برتر صنعت مد و لباس، شبکه‌سازی و یکپارچه‌سازی زیست‌بوم این حوزه، از ارزش‌ افزوده‌های مهم شرکت در این جشنواره  است. 

بــــرش

پیوند فرهنگ، هنر و اقتصاد در لباس مد
جشنواره بین‌المللی مد و لباس فجر یکی از رویدادهای مهم فرهنگی و هنری ایران در حوزه طراحی پوشاک است که با هدف شناسایی استعدادهای خلاق، تقویت هویت ایرانی در طراحی لباس و ایجاد ارتباط میان طراحان و صنعت پوشاک برگزار می‌شود. لباس، علاوه بر کارکرد کاربردی، بازتابی از فرهنگ، تاریخ، سبک زندگی و تحولات اجتماعی جامعه به شمار می‌رود. چهاردهمین دوره این جشنواره در آستانه برگزاری قرار دارد و انتظار می‌رود با تمرکز بر ظرفیت‌های بومی، فناوری‌های نوین و تجاری‌سازی ایده‌های هنری، زمینه تازه‌ای برای توسعه صنعت مد و لباس کشور فراهم کند.
 بررسی آمار دوره‌های گذشته، ظرفیت این رویداد را در جذب طراحان و معرفی ایده‌های نو نشان می‌دهد. برای نمونه، در هشتمین جشنواره مد و لباس فجر در سال ۱۳۹۷، حدود ۸۱۰۰ اثر به دبیرخانه ارسال شد و ۱۵۰۰ اثر برای نمایش انتخاب شدند. همچنین، برگزاری حدود ۱۲۰ کارگاه و نشست تخصصی و حضور بیش از ۴۰ هزار بازدیدکننده طی هشت روز، از جمله شاخص‌های قابل‌توجه آن دوره بود. این ارقام نشان می‌دهد که جشنواره می‌تواند علاوه بر نمایش آثار، زمینه‌ای برای آموزش، تبادل تجربه و تعامل میان طراحان، تولیدکنندگان و مخاطبان فراهم کند.
 در چهاردهمین دوره، شعار «کشف ایران» بر شناخت ظرفیت‌های فرهنگی و هنری کشور تأکید دارد. این رویکرد به طراحان امکان می‌دهد از میراث تاریخی، فرهنگ بومی، تنوع اقلیمی، معماری ایرانی و صنایع‌دستی برای خلق طرح‌های معاصر الهام بگیرند. بخش‌های مختلف جشنواره، از جمله طراحی لباس، طراحی پارچه، لباس مدارس دخترانه و پسرانه، ایده‌های مفهومی و پوشش مرتبط با حجاب، می‌توانند زمینه‌ای برای گسترش تنوع محصولات و پاسخگویی به نیازهای مختلف جامعه فراهم کنند. توجه به عکاسی مد و روایت تصویری سبک پوشش در ایران نیز ظرفیت‌های تازه‌ای برای معرفی هویت بصری پوشاک ایرانی ایجاد می‌کند.
 یکی از ویژگی‌های مهم این دوره، توجه به تحولات فناوری و الزامات زیست‌محیطی است. پرداختن به هوش مصنوعی در صنعت مد و لباس و توسعه مفهوم مد پایدار، نشان‌دهنده ضرورت همگام‌شدن طراحی پوشاک با تغییرات جهانی است. استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند فرآیند طراحی، تولید نمونه‌های اولیه، تحلیل سلیقه مصرف‌کنندگان و معرفی محصولات را بهبود بخشد. از سوی دیگر، مد پایدار با تأکید بر کاهش ضایعات، استفاده بهینه از منابع و افزایش دوام پوشاک، می‌تواند به کاهش پیامدهای زیست‌محیطی صنعت نساجی کمک کند.
 از منظر اقتصادی نیز موفقیت جشنواره تنها به تعداد آثار ارسالی یا بازدیدکنندگان محدود نمی‌شود؛ بلکه میزان تبدیل ایده‌ها به محصولات قابل‌عرضه در بازار اهمیت بیشتری دارد. ارتباط مؤثر میان طراحان، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و فروشندگان می‌تواند زمینه تجاری‌سازی طرح‌های برگزیده، توسعه کسب‌وکارهای نوپا و تقویت برندهای ایرانی را فراهم سازد. حمایت از مالکیت فکری طراحان، آموزش بازاریابی و توسعه فروش اینترنتی نیز از اقداماتی است که می‌تواند دستاوردهای جشنواره را به نتایجی پایدار تبدیل کند.
 در مجموع، چهاردهمین جشنواره مد و لباس فجر فرصتی برای پیوند میان میراث فرهنگی، خلاقیت هنری، فناوری و اقتصاد پوشاک ایران است. ارزیابی موفقیت این رویداد باید علاوه بر تعداد آثار و میزان مشارکت، شاخص‌هایی مانند تعداد طرح‌های واردشده به مرحله تولید، قراردادهای تجاری، ایجاد کسب‌وکارهای جدید و استقبال مصرف‌کنندگان را نیز دربر گیرد. تحقق این اهداف می‌تواند جشنواره را از یک رویداد صرفاً نمایشی به بستری مؤثر برای توسعه پایدار صنعت مد و لباس کشور تبدیل کند.