یک روز پیش از انتخابات در سرزمینهای اشغالی؛ وضعیت نتانیاهو و مخالفانش چگونه است؟
صهیونیستها در برزخ انتخاب
قرار است ساکنان سرزمینهای اشغالی روز ۲۷ اکتبر (فردا، سهشنبه) در انتخابات سراسری شرکت کنند؛ انتخاباتی که برای تعیین تکلیف هر ۱۲۰ کرسی کنست برگزار میشود و نخستین انتخابات از زمان هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است. رژیم اسرائیل پس از عملیات طوفانالاقصی جنگی را در غزه آغاز کرد که به نسلکشی در این باریکه انجامید. در ادامه این رژیم دامنه درگیریها را در منطقه گسترش داد و به لبنان و سوریه نیز حمله کرد. در چنین فضایی نظرسنجیها از سطح پایین اعتماد به نتانیاهو حکایت دارند. نظرسنجیهای منتشرشده از سوی شبکههای ۱۲ و ۱۳ و شبکه کان در سرزمینهای اشغالی نشان میدهند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، در وضعیت متزلزلی قرار دارد. البته سیاستهای دولت او در زمینه رابطه دین و حکومت نیز در میان بسیاری از اسرائیلیها محبوبیت ندارد.با این حال نظام سیاسی رژیم اسرائیل چندپاره است و ممکن است هر حزب یا جریان کوچکی به بازیگر تعیینکننده در تشکیل دولت تبدیل شود. در واقع نظام انتخاباتی اسرائیل به این شکل است که احزاب برای دستیابی به اکثریت حاکم در کنست باید درباره ائتلافهای سیاسی مذاکره کنند. تاکنون هیچ حزبی بهتنهایی موفق نشده است اکثریت مطلق، یعنی دستکم ۶۱ کرسی را به دست آورد. بر اساس نظرسنجیهای اخیر، پیشبینی میشود بلوک مخالفان ۵۲ کرسی و ائتلاف مذهبی ـ ملیگرای نتانیاهو ۵۰ کرسی کسب کنند. بنابراین، احزاب به رهبری اعراب ممکن است تعیین کنند که چه کسی دولت را تشکیل خواهد داد.
چرا دولتهای ائتلافی
تشکیل میشوند؟
کرسیهای کنست براساس نظام نمایندگی تناسبی و متناسب با آرای فهرستهای سراسری احزاب توزیع میشوند. احزاب برای ورود به پارلمان باید دستکم ۳٫۲۵ درصد آرای سراسری را کسب کنند؛ حدنصابی که تقریباً معادل چهار کرسی است.
هیچ حزب واحدی در تاریخ این رژیم نتوانسته است بهتنهایی اکثریت مطلق کرسیها را به دست آورد. به همین دلیل، دولتها از ائتلاف چند حزب تشکیل میشوند. هنگامی که اختلافات سیاسی بروز میکنند، این ائتلافها ممکن است بهسرعت از هم بپاشند. این وضعیت به احزاب کوچک قدرت زیادی میدهد تا بر انتخاب نخستوزیر و مدت حضور او در قدرت تأثیر بگذارند. نخستوزیران در سرزمینهای اشغالی اغلب برای حفظ دولت خود ناچار بودهاند با مطالبات ویژه احزاب مذهبی و گروههای ذینفوذ کنار بیایند.
نتانیاهو برای بقای سیاسی خود به احزاب یهودی فوقارتدوکس متکی بوده است. خواسته این احزاب برای معاف نگه داشتن بخش عمده جمعیت خود از خدمت اجباری نظامی، به موضوعی مناقشهبرانگیز تبدیل شده است؛ بهویژه در شرایطی که رژیم در راهبردی تجاوزکارانه درگیر جنگ در سراسر منطقه بوده است.
رقبای اصلی نتانیاهو
چه کسانی هستند؟
گادی آیزنکوت: رئیس حزب یاشار و رئیس پیشین ستاد کل ارتش اشغالگر که پسرش در جنگ غزه به هلاکت رسیده، در نظرسنجیها رشد چشمگیری داشته است. آیزنکوت تصویری از یک چهره نظامی و طرفدار رویکرد سختگیرانه امنیتی ارائه میدهد.
نفتالی بنت و یائیر لاپید: این دو سیاستمدار با وجود قرار داشتن در دو سوی متفاوت طیف سیاسی، در انتخابات سال ۲۰۲۱ با همکاری یکدیگر نتانیاهو را از قدرت کنار زدند. آنها کابینهای متشکل از احزاب لیبرال و محافظهکار تشکیل دادند که ۱۸ ماه دوام آورد.
آویگدور لیبرمن: او زمانی دستیار و متحد نتانیاهو بود، اما حتی از رئیس پیشین خود نیز مواضع سختگیرانهتری دارد. لیبرمن در سال ۲۰۱۸ از دولت نتانیاهو خارج شد و نخستوزیر را به نرمش بیش از حد در برابر فلسطینیان در غزه متهم کرد. او از آن زمان تاکنون به یکی از سرسختترین منتقدان نتانیاهو تبدیل شده است.
آیزنکوت، نتانیاهو را
شکست میدهد؟
آیزنکوت در آستانه مرحله پایانی رقابتهای انتخاباتی، بهعنوان قدرتمندترین نامزد مخالفان شناخته میشود. بیشتر نظرسنجیهای اخیر پیشبینی میکنند که حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت، از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست، بین ۲۰ تا ۲۳ کرسی را به دست آورد؛ رقمی که از کرسیهای پیشبینیشده برای حزب لیکود بیشتر است. او همچنین در نظرسنجیها، در پاسخهای صهیونیستها به این پرسش که چه کسی برای نخستوزیری مناسبتر است، از نتانیاهو پیشی گرفته است. با این حال، پیروزی او بههیچوجه تضمینشده نیست. افزون بر این، اعداد و ارقام نظرسنجیها که ممکن است دقیق نباشند در مقایسه با محاسبات مربوط به تشکیل ائتلافهای سیاسی در اسرائیل اهمیت کمتری دارند.
به گزارش سیانان؛ بر اساس نظام سیاسی رژیم صهیونیستی، حتی اگر حزب آیزنکوت در انتخابات رتبه نخست را کسب کند، رئیس رژیم بهطور خودکار مأموریت تشکیل کابینه را به او واگذار نمیکند. این مأموریت به نمایندهای از کنست سپرده میشود که بیشترین شانس را برای تشکیل یک کابینه ائتلافی داشته باشد.
و اینجاست که محاسبات سیاسی و شمارش کرسیها آغاز میشود. نظرسنجیها نشان میدهند که نه بلوک نتانیاهو، متشکل از احزاب راست افراطی و احزاب صهیونیست فوقارتدوکس و نه بلوک مخالف نتانیاهو، در مسیر کسب اکثریت ۶۱ کرسی قرار ندارند. بنابراین، بنبست سیاسی یک احتمال کاملاً جدی است.
مسیر آیزنکوت برای رسیدن به قدرت از میان احزاب چپ، راست و میانه میگذرد و در برخی سناریوها ممکن است به حمایت احزاب عرب نیز وابسته باشد. نتانیاهو سالها تلاش کرده است هرگونه همکاری با احزاب عرب را نامشروع جلوه دهد و برخی دیگر از رهبران مخالفان نیز از هماکنون اعلام کردهاند که با این احزاب همکاری نخواهند کرد.
آیزنکوت گفته است که حتی بدون کسب ۶۱ کرسی نیز برای تشکیل دولت تلاش خواهد کرد. این اظهارات احتمال تشکیل یک کابینه اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عرب را مطرح میکند؛ دولتی که احزاب عرب بدون پیوستن رسمی به ائتلاف، از آن حمایت کنند. با این حال، احزاب راستگرایی که حضورشان در ائتلاف آیزنکوت ضروری خواهد بود، ممکن است چنین گزینهای را رد کنند.
آیزنکوت تفاوتی با نتانیاهو دارد؟
آیزنکوت از نبود راهبرد مشخص در جنگهای اخیر رژیم اسرائیل انتقاد کرده و معتقد است دستاوردهای نظامی باید با دیپلماسی همراه شوند. او همچنین بهشدت از نحوه مدیریت جنگ غزه توسط نتانیاهو انتقاد کرده است. او نتانیاهو را متهم کرده که به دلایل سیاسی، جنگ را طولانی کرده است. همین اختلاف نیز در نهایت یکی از دلایل خروج او از کابینه جنگ بود.
با همه اینها آیزنکوت از ساختار امنیتی رژیم برخاسته و برخی از شرکای احتمالی او در ائتلاف، احزاب راستگرا خواهند بود که حاضر نیستند تغییرات بنیادینی در جهتگیری راهبردی اسرائیل را بپذیرند. از زمان عملیات طوفانالاقصی در هفتم اکتبر 2023، او راهحل دوکشوری را رد کرده است. او اخیراً در مصاحبهای با اشاره به دیدگاه دو دولتی که از سوی برخی قدرتها ترویج میشود، ادعا کرده است هر کسی که همچنان از این راهحل حمایت میکند، «دچار توهم است، بیآنکه چشمانداز جایگزینی ارائه دهد.»
به گزارش گاردین؛ در رابطه با روابط با آمریکا اما، آیزنکوت و دیگر رهبران مخالفان از طریق واسطههایی، از جمله میریام ادلسون، از حامیان مالی حزب جمهوریخواه و صهیونیستها، از کاخ سفید خواسته بودند در انتخابات اسرائیل دخالت نکند. اما این تلاشها نتیجهای نداشت. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، ترجیح خود را بهروشنی اعلام کرده است. او روز یکشنبه حمایت «کامل و تمامعیار» خود را از نتانیاهو اعلام کرد و او را «نخستوزیری بزرگ و جنگجو» خواند. ترامپ هشدار داد که هر فرد دیگری در این مقام «رهبر اشتباهی» خواهد بود.
هنگامی که یک خبرنگار صهیونیست، از ترامپ پرسید آیا میتواند با نخستوزیری دیگر در سرزمینهای اشغالی همکاری کند، او پاسخ داد: «شاید بتوانم، شاید هم نتوانم؛ چه کسی میخواهد چنین ریسکی را بپذیرد؟»
برش
هاآرتص: پس از جنگ غزه برای جهانیان نتانیاهو و آیزنکوت فرقی ندارند
روزنامه صهیونیستی هاآرتص در تحلیلی نوشت: این انتخابات برای اسرائیل سرنوشتساز است و پیامدهای آن بسیار فراتر از ۱۲۰ سیاستمداری خواهد رفت که کرسیهای کنست را به دست میآورند. با این حال، تأثیر این انتخابات حتی از مرزهای اسرائیل نیز فراتر خواهد رفت.
اینکه انتخابات پیش رو به پایان دوران چنددههای قدرت بنیامین نتانیاهو منجر شود یا تداوم آن را رقم بزند، پیامدهای گستردهای خواهد داشت.
در گفتوگو با چهرههای ارشد حوزههای مختلف در آمریکا، اروپا و اسرائیل، یک دیدگاه بیش از همه به چشم میخورد: پیروزی نتانیاهو شکاف موجود در اسرائیل را عمیقتر خواهد کرد.
منافع و پیامدهای این انتخابات برای روابط متقابل اسرائیلیها و دیگر کشورها بسیار گسترده است. پیروزی نتانیاهو میتواند به از دست رفتن میلیونها دلارسرمایهگذاری شرکتهای اروپایی منجر شود؛ شرکتهایی که حاضر نیستند سرمایه خود را در اسرائیلِ تحت رهبری نتانیاهو به خطر بیندازند. افزون بر این، احتمال دارد تحریم فرهنگی اسرائیل فراگیرتر شود.
با این حال، حتی اگر اردوگاه مخالف نتانیاهو پیروز شود، دو پدیده در جامعه جهانی، یعنی نفرت از اسرائیل و فعالیتهای حامی فلسطین، کمتر تحت تأثیر روایت تازهای از تغییر و ترمیم روابط قرار خواهند گرفت.
به نوشته این روزنامه عبری، برای فعالان جهانی ضداسرائیل که در سه سال جنگ رادیکالیزه شدهاند، چه فلسطینی باشند و چه نباشند، ترکیب کنست دیگر عامل تعیینکنندهای نیست. رویکرد آنها این است: «دولت متفاوت، همان نسلکشی.» این فعالان از هماکنون در حال آمادهسازی پروندههای اتهامی علیه آیزنکوت و نفتالی بنت، دیگر رقیب نتانیاهو و رهبر حزب یاشارهستند. هدف آنها این است که بحث را از مطالبه آشنای پایان دادن به اشغال فراتر ببرند و به سمت زیر سؤال بردن مشروعیت اسرائیل سوق دهند. روح حاکم بر قطعنامه حزب سبز بریتانیا که صهیونیسم را با نژادپرستی برابر میداند، همین رویکرد است. صرفنظر از اینکه پیروزی آیزنکوت تا چه اندازه بتواند واقعیتهای اشغالگری اسرائیل را تغییر دهد-که احتمال چنین تغییری چندان زیاد نیست- به احتمال زیاد تحولات مهمی رخ خواهد داد.
رفتار اسرائیل در جنگ غزه باعث شد حتی سرمایهگذارانی که پیوندهای شخصی با اسرائیل داشتند، این کشور را از نظر ژئوپلتیکی بیش از اندازه خطرناک برای سرمایهگذاری بدانند. اگر نتانیاهو پیروز شود، این سردی احتمالاً به انجمادی عمیقتر تبدیل خواهد شد: حریمی عملی و گسترده علیه شرکتهای اسرائیلی که شرکتهای خواهان بقا را ناگزیر خواهد کرد محل ثبت و استقرار حقوقی خود را به کشورهای دیگر منتقل کنند.

