سمیه افشین‌فر
گروه اجتماعی

گرانی و کمبود برخی از اقلام دارویی به یکی از دغدغه‌های بیماران و خانواده‌های آنان تبدیل شده است؛ دغدغه‌ای که نگرانی‌ها درباره تداوم درمان بیماران را افزایش داده. این وضعیت ضرورت شفاف‌سازی درباره دلایل کمبود دارو، روند تأمین ارز و مواد اولیه و نحوه نظارت بر قیمت‌ها را دوچندان می‌کند. با این اوصاف رئیس‌کل بانک مرکزی از افزایش 28 درصدی تأمین ارز دارو در هفت ماه اول سال 1405 خبر داد و اعلام کرد، از نظر تأمین ارز و منابع ریالی، محدودیتی برای حمایت از این حوزه وجود ندارد. اما سخنگوی سازمان غذا و دارو معتقد است افزایش اسمی ارز تخصیصی، لزوماً به معنای افزایش حجم داروی قابل تأمین نیست و رشد هزینه‌های تولید، خرید و واردات دارو، بخش قابل توجهی از منابع را جذب می‌کند.
عبدالناصر همتی رئیس‌کل بانک مرکزی، با اشاره به تأکید رئیس‌جمهوری بر تأمین ارز دارو، گفت: «در هفت ماه گذشته از سال 1405، نزدیک به 3 میلیارد و 300 میلیون دلار ارز برای دارو تأمین شده که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 28 درصد افزایش داشته است.»
همتی با بیان اینکه شرایط امسال با سال گذشته تفاوت زیادی دارد، تأکید کرد: «با وجود این شرایط، میزان ارز تأمین‌شده برای دارو افزایش یافته است.» او همچنین از اختصاص منابع ریالی قابل توجه به تولیدکنندگان دارو، بویژه تولیدکنندگان عمده این حوزه، خبر داد.
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به مشکلات موجود در بازار دارو، گفت: «به نظر می‌رسد بخشی از مشکلات فعلی به مسائل لجستیکی مربوط باشد.» به گفته او، «از نظر تأمین ارز و منابع ریالی محدودیتی در بانک مرکزی وجود ندارد و تمام تلاش این نهاد بر آن است که دارو به‌وفور در اختیار مردم قرار گیرد.»
 
افزایش ارز
به معنای افزایش دارو نیست
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در گفت‌وگو با «ایران» با تأکید بر افزایش ارز تخصیصی به دارو نسبت به سال گذشته، توضیح داد که این افزایش به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای ارزیابی وضعیت تأمین دارو قرار گیرد.
به گفته هاشمی، «افزایش اسمی ارز تخصیصی لزوماً به معنای افزایش متناسب منابع واقعی برای تأمین دارو نیست، چراکه همزمان با افزایش منابع ارزی، هزینه‌های تأمین دارو نیز رشد کرده است. در نتیجه، ممکن است برای تهیه همان میزان دارو نسبت به سال گذشته، مبلغ بیشتری هزینه شود، بدون آنکه حجم داروی قابل تأمین افزایش متناسبی داشته باشد.»
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به افزایش هزینه خرید مواد اولیه، داروهای ساخته‌شده، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های مرتبط با تولید و واردات دارو گفت: «بخش قابل توجهی از منابع ارزی صرف پوشش افزایش هزینه‌ها می‌شود، به همین دلیل رشد مبلغ ارز تخصیصی الزاماً به معنای دسترسی به داروی بیشتر نیست.»
سخنگوی سازمان غذا و دارو همچنین بر ضرورت تفکیک میان ارز تخصیص‌یافته و ارز تأمین‌شده و پرداخت‌شده تأکید کرد. به گفته هاشمی، «برای استمرار تولید و واردات دارو، صرف تخصیص ارز کافی نیست و منابع باید در زمان مناسب در اختیار شرکت‌ها قرار گیرد تا امکان خرید مواد اولیه، برنامه‌ریزی تولید و انجام واردات فراهم شود. بر این اساس، ارزیابی وضعیت تأمین دارو تنها با استناد به رقم ارز تخصیصی امکان‌پذیر نیست و باید زمان تأمین و پرداخت ارز، تغییرات هزینه‌ها و میزان داروی قابل تهیه نیز در نظر گرفته شود.» هاشمی گفت: «معیار اصلی، صرفاً افزایش مبلغ ارز نیست، بلکه میزان تأثیر آن بر استمرار تولید و واردات، پایداری عرضه و دسترسی مردم به داروست. به بیان ساده، امسال ممکن است برای تأمین دارو ارز بیشتری پرداخت شود، اما به دلیل افزایش هزینه‌های تأمین، این موضوع لزوماً به معنای تأمین داروی بیشتر نسبت به سال گذشته نیست.»