سینا حسینی / کاروان ورزشی ایران در پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی ناگویا ۲۰۲۶ با کسب ۲۶ مدال طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز و مجموع ۱۰۲ مدال، در جایگاه ششم جدول رده‌بندی قرار گرفت. این نتیجه در مقایسه با دو دوره گذشته، از کاهش شمار مدال‌های ایران و تنزل جایگاه کاروان ایران در رقابت‌های پاراآسیایی حکایت دارد.
ایران در بازی‌های جاکارتا ۲۰۱۸ با کسب ۵۱ مدال طلا، ۴۲ نقره و ۴۳ برنز و مجموع ۱۳۶ مدال، رتبه سوم را به دست آورده بود. کاروان کشور در هانگژو ۲۰۲۲ نیز با ۴۴ طلا، ۴۶ نقره و ۴۱ برنز و مجموع ۱۳۱ مدال، در جایگاه دوم ایستاد. مقایسه آمار سه دوره نشان می‌دهد شمار مدال‌های طلای ایران در ناگویا نسبت به هانگژو ۱۸ مدال و مجموع مدال‌ها ۲۹ مدال کمتر شده است. همچنین شمار مدال‌های طلا در مقایسه با جاکارتا ۲۵ مدال کمتر شده و مجموع مدال‌ها نیز ۳۴ مدال افت داشته است؛ آماری که ضرورت بررسی عملکرد رشته‌های مختلف و روند آماده‌سازی ورزشکاران را برجسته می‌کند.
البته این نتایج در شرایطی به دست آمد که ورزشکاران ایران در ماه‌های اخیر با دشواری‌هایی در مسیر آماده‌سازی مواجه بودند. پیامدهای دو جنگ تحمیلی اخیر، اختلال در برنامه‌های تمرینی و اردوها و فشارهای روانی و اجرایی ناشی از شرایط خاص کشور، از جمله عواملی هستند که در ارزیابی عملکرد کاروان باید مورد توجه قرار گیرند. در چنین شرایطی، تحلیل نتایج تنها بر پایه شمار مدال‌های کسب‌شده، تصویر کاملی از عملکرد ورزشکاران ارائه نمی‌دهد و بررسی کیفیت و استمرار اردوها، میزان آمادگی رقابت‌کنندگان و شرایط حضور آنان در مسابقات نیز اهمیت دارد. تعیین سهم هر یک از این عوامل در افت نتایج، به بررسی دقیق‌تر برنامه‌های تمرینی، امکانات در دسترس و عملکرد رشته‌های مختلف نیازمند
 است.
ایران در این دوره با ۱۶۶ ورزشکار، شامل ۱۰۴ مرد و ۶۲ زن، در ۱۵ رشته ورزشی در بازی‌های ناگویا شرکت کرد. ورزشکاران ایران در رشته‌های مختلف، از جمله پارادوومیدانی و پاراتکواندو، موفق به کسب مدال شدند. بر اساس آمار ثبت شده در جدول توزیع مدال‌ها، مردان ۶۷ مدال شامل ۲۱ طلا، ۲۰ نقره و ۲۶ برنز و زنان ۳۱ مدال شامل پنج طلا، ۱۶ نقره و ۱۰ برنز کسب کردند. یک مدال برنز نیز در بخش میکس به دست آمد و پرونده مدال‌آوری ایران با مجموع ۱۰۲ مدال بسته شد.
آمار مدال‌آوری زنان نشان می‌دهد ورزشکاران زن با کسب ۳۱ مدال، سهم قابل توجهی در نتیجه نهایی کاروان داشتند. پنج مدال طلای زنان در کنار ۱۶ نقره و ۱۰ برنز، بر اهمیت توسعه فرصت‌های تمرینی و رقابتی برای این گروه تأکید دارد. تأمین تجهیزات تخصصی، دسترسی به مربیان باتجربه، برگزاری اردوهای منظم و فراهم کردن فرصت حضور در رقابت‌های بین‌المللی می‌تواند به تقویت ظرفیت مدال‌آوری زنان در دوره‌های آینده کمک کند. کاهش مدال‌های ایران در ناگویا، در کنار دشواری‌های ماه‌های اخیر، ضرورت بازنگری در برنامه‌های حمایتی و آماده‌سازی ورزشکاران پاراآسیایی را مطرح می‌کند. شناسایی و پرورش استعدادها در استان‌ها، تأمین منابع مالی پایدار، برنامه‌ریزی منظم برای اردوها، بهره‌گیری از دانش روز علوم ورزشی و تأمین تجهیزات تخصصی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در ارتقای عملکرد کاروان مؤثر 
باشد. در کنار این اقدامات، ارزیابی دقیق عملکرد هر رشته باید بر پایه شاخص‌هایی همچون شمار ورزشکاران اعزامی، رکوردهای ثبت‌شده، تعداد فینالیست‌ها، مدال‌های کسب‌شده و فاصله عملکرد ورزشکاران ایران با رقبای آسیایی انجام شود. چنین ارزیابی‌ای امکان شناسایی رشته‌های دارای ظرفیت رشد، بررسی دلایل از دست رفتن فرصت‌های مدال‌آوری و هدایت هدفمند منابع مالی و فنی را فراهم می‌کند.
نتایج بازی‌های آسیایی ناگویا نشان می‌دهد بازگشت ایران به جایگاه‌های بالاتر در بازی‌های پاراآسیایی به برنامه‌ریزی بلندمدت، حمایت مستمر از ورزشکاران، بهبود امکانات تمرینی و توجه متوازن به ظرفیت‌های زنان و مردان نیاز دارد. پیگیری این موارد می‌تواند زمینه ارتقای عملکرد کاروان ایران در رقابت‌های آینده آسیا را فراهم کند.

پارادوومیدانی؛ صدرنشین مدال‌آوران

پارادوومیدانی با کسب ۴۷ مدال شامل ۱۴ طلا، ۲۰ نقره و ۱۳ برنز، موفق‌ترین رشته کاروان ورزشی ایران در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا بود. ملی‌پوشان این رشته ۴۶ درصد از مجموع ۱۰۲ مدال ایران را به دست آوردند و علاوه بر مدال‌آوری، چند رکورد جهانی، آسیایی و بازی‌های پاراآسیایی را جابه‌جا کردند. سعید افروز با ثبت رکورد ۴۲.۵۸ متر در پرتاب نیزه مردان کلاس ادغامی F33/34، با شکستن رکورد جهان به مدال طلا رسید.علیرضا زارع نیز با قهرمانی در دوی ۱۰۰ و ۲۰۰ متر کلاس T35، رکورد آسیا و بازی‌های پاراآسیایی را بهبود بخشید. در پرتاب دیسک مردان کلاس F11، مهدی اولاد، حسن باجولوند و امیرحسین علیپور هر سه مدال طلا، نقره و برنز را از آن خود کردند.در پرتاب وزنه مردان کلاس F34 نیز محمدطاها بیگ‌رضایی و مهران نکویی‌مجد به‌ترتیب به مدال‌های طلا و نقره رسیدند. الهام صالحی و شهلا حدیدی هم در پرتاب وزنه زنان کلاس F53/F54، طلا و نقره را کسب کردند. پاراشنا نیز با کسب 16 مدال، چهار طلا، چهار نقره و هشت برنز، در جایگاه دوم رشته‌های مدال‌آور ایران ایستاد. پاراتکواندو نیز با صید 11 مدال چهار طلا، یک نقره و شش برنز رتبه سوم را به خود اختصاص داد. این سه رشته در مجموع ۷۴ مدال کسب کردند؛ رقمی معادل حدود ۷۲.۵ درصد از کل مدال‌های کاروان ایران در ناگویا.

ضیغمی‌نژاد؛ صیاد طلا
سینا ضیغمی‌نژاد، شناگر ملی‌پوش ایران، با کسب سه مدال طلا و یک برنز، عنوان پرمدال‌ترین ورزشکار ایران در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا را به دست آورد. او در ماده‌های ۱۰۰ متر قورباغه کلاس SB9، ۵۰ متر آزاد کلاس S10 و ۱۰۰ متر آزاد به مدال طلا رسید و در ماده ۲۰۰ متر نیز با کسب مدال برنز، کارنامه‌ای درخشان از خود به جا گذاشت.
ضیغمی‌نژاد با سه مدال طلا، از نظر تعداد مدال‌های طلای کسب‌شده نیز در صدر ورزشکاران ایرانی این دوره قرار گرفت و جایگاه ویژه‌ای در میان مدال‌آوران کاروان ایران به دست آورد. الهام صالحی، پرتابگر وزنه ایران، نیز با کسب دو مدال طلا در کلاس‌های F53 و F54، از موفق‌ترین ورزشکاران زن کاروان بود. علیرضا زارع هم با قهرمانی در دوی ۱۰۰ و ۲۰۰ متر کلاس T35 و کسب دو مدال طلا، در جمع برترین‌های ایران از نظر ارزش رنگ مدال قرار گرفت. شاهین ایزدیار، دیگر شناگر مطرح ایران، با کسب سه مدال نقره و یک برنز، در شمار ورزشکاران پرمدال ناگویا ایستاد. هاجر صفرزاده، دونده ملی‌پوش ایران که به «دختر باد» شهرت دارد، نیز با یک مدال طلا و دو نقره، جایگاه خود را در میان چهره‌های شاخص کاروان تثبیت کرد.

افت مدال‌آوری در پاراتیروکمان

پاراتیروکمان ایران در بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا، با وجود هدایت زهرا نعمتی، قهرمان پارالمپیک، نتوانست درخشش دوره گذشته را تکرار کند. ملی‌پوشان این رشته با کسب یک مدال نقره و یک برنز، در مقایسه با عملکرد خود در هانگژو، افت محسوسی را تجربه کردند و بدون مدال طلا به کار خود پایان دادند. پاراتیروکمان از بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۱۰ گوانگژو یکی از رشته‌های ثابت کاروان ایران بوده، اما روند مدال‌آوری آن در دوره‌های مختلف با نوسان همراه شده است. کمانداران ایران در اولین حضور خود در این رقابت‌ها، پنج مدال شامل دو طلا، یک نقره و دو برنز کسب کردند تا شروعی امیدوارکننده داشته باشند. چهار سال بعد، در اینچئون ۲۰۱۴، ملی‌پوشان با چهار مدال طلا و یک برنز، مجموع مدال‌های خود را به پنج رساندند. در جاکارتا ۲۰۱۸ نیز حاصل تلاش آنها دو طلا، دو نقره و یک برنز بود؛ کارنامه‌ای که از کاهش تعداد مدال‌های طلا حکایت داشت. کمانداران ایران در هانگژو ۲۰۲۲ بار دیگر اوج گرفتند و با کسب ۹ مدال شامل پنج طلا، یک نقره و سه برنز، بهترین عملکرد خود در این رقابت‌ها را به ثبت رساندند. زهرا نعمتی نیز در آن دوره یکی از مدال‌آوران طلایی ایران بود.

زنان پاراتیرانداز؛ شکارچی مدال
پاراتیراندازی از رشته‌های پرمدال بازی‌های پاراآسیایی است، اما سهم ایران از این میدان رقابت همچنان محدود مانده است. در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا، از مجموع ۷۸ مدال توزیع‌شده میان زنان و مردان این رشته، سهم ایران تنها سه مدال بود؛ یک طلا، یک نقره و یک برنز که هر سه را زنان به دست آوردند. ایران در جدول مدالی پاراتیراندازی نیز پس از چین، کره‌جنوبی، هند و تایلند در جایگاه پنجم ایستاد.
فائزه احمدی و ساره جوانمردی در ماده تپانچه بادی ۱۰ متر کلاس SH1 به ترتیب مدال‌های طلا و نقره را کسب کردند. احمدی که تنها یک ماه پیش از این رقابت‌ها به طلای جهان رسیده بود، در ناگویا نیز برتری خود را به رخ رقبای آسیایی کشید. نسرین شاهی هم با کسب مدال برنز ماده تپانچه آزاد ۵۰ متر، شمار مدال‌های ایران را به سه رساند.
عملکرد زنان در این رشته نشان داد که بار اصلی مدال‌آوری پاراتیراندازی ایران بر دوش آنهاست. کارنامه ناگویا در مقایسه با هانگژو، یک مدال برنز بیشتر را ثبت کرد، اما در برابر جاکارتا، ایران دو مدال طلا کمتر به دست آورد. این نوسان در نتایج، ضرورت بازنگری در برنامه‌های آماده‌سازی و پشتیبانی از تیراندازان را برجسته می‌کند. کمیته پاراتیراندازی برای تثبیت جایگاه ایران در آسیا باید با بررسی عوامل افت‌وخیز عملکرد، مسیر دستیابی به نتایج پایدارتر را هموار کند.

رکابزنی با طعم طلسم‌شکنی

پارادوچرخه‌سواری ایران سرانجام در بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا از جمع رشته‌های تک‌مدالی خارج شد. رکابزنانی که از گوانگژو ۲۰۱۰ حضور در رقابت‌های پاراآسیایی را تجربه کردند، پس از چند دوره انتظار، این بار با دو مدال به کار خود پایان دادند تا طلسم تک‌مدالی این رشته شکسته شود. کارنامه پارادوچرخه‌سواری ایران در چهار دوره پیشین بازی‌ها، از محدودیت در کسب مدال حکایت داشت. رکابزنان ایران در گوانگژو ۲۰۱۰، جاکارتا ۲۰۱۸ و هانگژو ۲۰۲۲ تنها یک مدال برنز به دست آوردند و در اینچئون ۲۰۱۴ نیز از کسب مدال بازماندند. ناگویا اما نقطه عطفی در کارنامه رکابزنان ایران رقم زد. آنها علاوه بر کسب مدال برنز تایم‌تریل هزار متر کلاس B، در ماده تعقیبی ۴ هزار متر نیز به مدال نقره رسیدند و شمار مدال‌های خود را به دو افزایش دادند. به این ترتیب، پارادوچرخه‌سواری دو مدال از مجموع ۱۰۲ مدال کاروان ایران را در بازی‌های ناگویا به خود اختصاص داد. شکستن طلسم تک‌مدالی می‌تواند نقطه شروعی برای ارتقای جایگاه این رشته باشد. تداوم این روند به برنامه‌ریزی هدفمند، آماده‌سازی مستمر و توجه بیشتر به ظرفیت‌های رکابزنان نیاز دارد تا حضور ایران در دوره‌های آینده با مدال‌های بیشتری همراه شود.

پاراوزنه‌برداری؛ طلاهایی که از دست رفت
وزنه‌برداری ایران در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا با افت مدالی مواجه شد. مردان پولادین ایران که در ادوار گذشته از مدال‌آوران و رکوردداران این رشته بودند، در پنجمین دوره رقابت‌ها پایین‌تر از چین، ازبکستان، عراق و اردن قرار گرفتند و به رده پنجم جدول رده‌بندی بسنده کردند. درخشش ایران در دسته به ‌اضافه ۱۰۷ کیلوگرم رقم خورد؛ جایی که احمد امین‌زاده، مدافع عنوان قهرمانی، با ثبت رکورد ۲۶۰ کیلوگرم به مدال طلا رسید و مهدی صیادی با مهار وزنه ۲۴۰ کیلوگرمی نقره گرفت. روح‌الله رستمی، پرچمدار کاروان ایران و قهرمان پارالمپیک و جهان، نیز با رکورد ۲۳۹ کیلوگرم پس از وزنه‌بردار چینی به مدال نقره رسید. در بخش زنان هم زهرا آقایی‌سامانی و نیکو روزبهانی دو مدال نقره کسب کردند. تیم میکس ایران با ترکیب علی سیفی، محسن بختیار و نیکو روزبهانی و امتیاز ۱۱۶.۵۴ در جایگاه دهم ایستاد و به نیمه‌نهایی نرسید. تیم مردان ایران متشکل از محسن بختیار، علیرضا ایزدی و علی‌اصغر ابارقی نیز هفتم شد. گزارش‌هایی درباره تأثیر خطای اعلام‌شده از سوی داور قزاقستانی برای یکی از وزنه‌های ایزدی بر ناکامی ایران در صعود به جمع چهار تیم برتر منتشر شد.

والیبال نشسته؛ گل سرسبد کاروان
والیبال نشسته مردان ایران، طبق انتظار، با کسب عنوان قهرمانی در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا، بار دیگر درخشید و جایگاه خود را به‌ عنوان گل سرسبد کاروان ورزشی کشور تثبیت کرد. تیم هادی رضایی، با وجود نداشتن تورنمنت بین‌المللی و اردوی مشترک خارجی در یک سال گذشته، سه ماه پیش برای نهمین بار قهرمان جهان شد و سهمیه پارالمپیک ۲۰۲۸ را به دست آورد. ملی‌پوشان ایران پس از تداوم سلطه جهانی، در ناگویا برابر رقبای آسیایی صف‌آرایی کردند و پنجمین قهرمانی خود را در این بازی‌ها جشن گرفتند. این نتیجه، با تأیید پیش‌بینی‌ها، بار دیگر فاصله والیبال نشسته ایران با رقبای آسیایی و جایگاه ممتاز آن در سطح جهان را به نمایش گذاشت. تیم زنان ایران نیز با تکرار نتیجه دوره قبل، به مدال نقره رسید و نایب‌قهرمانی خود را در این رقابت‌ها حفظ کرد.

پاراتکواندو؛ روی نوار موفقیت

 پاراتکواندو در دومین حضور خود در بازی‌های پاراآسیایی نیز عملکردی درخشان داشت و با کسب ۱۱ مدال، روند موفقیت‌آمیز خود را ادامه داد. این رشته در روز اول رقابت‌ها با مدال‌آوری محمدطاها حسن‌پور، اولین مدال کاروان ایران را به ارمغان آورد و آیلار جامی نیز با کسب مدال طلا، اولین طلای کاروان را به نام خود ثبت کرد. پاراتکواندو از بازی‌های پاراآسیایی هانگژو به جمع رشته‌های اعزامی ایران اضافه شد و در اولین تجربه خود با کسب ۱۰ مدال شامل سه طلا، چهار نقره و سه برنز، جایگاه قابل‌توجهی در میان رشته‌های موفق کاروان به دست آورد. این رشته در ناگویا نیز با افزایش یک مدال نسبت به دوره گذشته، عملکرد بهتری به نمایش گذاشت. حاصل تلاش پاراتکواندوکاران ایران در این دوره، چهار مدال طلا، یک نقره و شش برنز بود؛ مجموعه‌ای ارزشمند که در ارتقای جایگاه ایران و دستیابی به رتبه ششم جدول رده‌بندی بازی‌ها سهم داشت.

پاراجودو؛ پنجم در جدول رده‌بندی

تیم ملی پاراجودوی ایران در ناگویا با کسب یک طلا، یک نقره و سه برنز، پس از قزاقستان، ازبکستان، چین و ژاپن در جایگاه پنجم ایستاد. علی نوایی با پیروزی برابر اسلامجون توختابوئف از ازبکستان با امتیاز ایپون، تنها طلای ایران را به دست آورد. محمدرضا خیرالله‌زاده نیز در وزن ۹۵+ کیلوگرم مغلوب حریف قزاقستانی شد. به‌جز مدال علی بروچلو در وزن ۸۱- کیلوگرم، سایر مدال‌های ایران در وزن ۹۵+ کیلوگرم و کلاس‌های مختلف به دست آمد.

پاراشنا؛ صید 16 مدال از آب

پاراشنای ایران با کسب ۱۶ مدال شامل چهار طلا، چهار نقره و هشت برنز، دو مدال بیشتر از هانگژو به دست آورد. شناگران ایران در گوانگژو و اینچئون ۱۳ مدال کسب کردند، اما در جاکارتا شمار مدال‌هایشان به هشت رسید. در هانگژو نیز ۱۴ مدال نصیب ایران شد. در ناگویا، درخشش سینا ضیغمی‌نژاد در افزایش شمار مدال‌های این رشته نقش  داشت.

خداحافظی ایزدیار و جوانمردی
 

شاهین ایزدیار، ملی‌پوش باسابقه پاراشنای ایران، پس از پنج دوره حضور در بازی‌های پاراآسیایی و کسب ۲۸ مدال، از دنیای شنا خداحافظی کرد. او که هشت مدال طلا در کارنامه پاراآسیایی خود داشت، در ناگویا سه نقره و یک برنز گرفت و با انتشار متنی در صفحه شخصی اینستاگرامش، پایان دوران ورزشی خود را اعلام کرد. ساره جوانمردی، ملی‌پوش پرافتخار پاراتیراندازی ایران نیز بار دیگر از خداحافظی گفت. او پیش‌تر پس از پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس از این رشته کناره‌گیری کرده بود، اما در ناگویا دوباره به میدان بازگشت و با تپانچه رقابت کرد.

برنز برای مسن‌ترین ورزشکار ایران

حسن جانفشان، ملی‌پوش ۶۰ ساله پاراتنیس روی میز ایران و مسن‌ترین ورزشکار کاروان کشور در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا، با پیروزی برابر حریف کره‌ای در کلاس ۲، مدال برنز این رقابت‌ها را  کسب کرد.

عقبگرد ۲۵ درصدی ورزش ایران در ناگویا
رده ششمی ایران در جدول نهایی مدال‌ها، حاصل سقوط چهارپله‌ای و واگذاری جایگاه به رقبایی چون هند و ازبکستان بود؛ دو کشوری که با رشد کمی و کیفی، فاصله خود را با رقبا کاهش دادند و از ایران پیش افتادند.
هند که در جاکارتا با ۷۲ مدال خارج از جمع ۱۰ تیم برتر بود، در ناگویا با ۳۰ طلا، ۳۵ نقره و ۴۹ برنز و مجموع ۱۱۴ مدال، دو پله صعود کرد و بهترین نتیجه تاریخ خود را رقم زد. ازبکستان نیز با ۴۵ طلا، ۴۹ نقره و ۵۱ برنز، از رتبه ششم جاکارتا به سکوی سوم ناگویا رسید؛ رشدی که با درخشش در شنا و دوومیدانی همراه بود. در سوی دیگر، ایران با ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز، مجموعاً ۱۰۲ مدال کسب کرد؛ کارنامه‌ای که از افت ۲۵ درصدی حکایت دارد. پیشی‌گرفتن هند و ازبکستان، زنگ هشداری برای ورزش پاراآسیایی ایران است؛ چراکه حفظ جایگاه گذشته، بدون برنامه‌ریزی هدفمند و ارتقای کیفیت مدال‌ها، دشوارتر خواهد شد.