در حافظه موقت ذخیره شد...
جنگ جهانی دوم و فروپاشی یک‌روزه ارتش رضاخان
یکی از شرکت‌های خارجی که رضاخان نتوانست کنترل آن را به دست گیرد، شرکت نفت انگلیس و ایران بود؛ شرکتی که در استان خوزستان عملاً به مثابه یک دولت مستقل در داخل دولت عمل می‌کرد. نفوذ این شرکت به ویژه به این دلیل بود که بزرگ‌ترین کارفرمای صنعتی کشور محسوب می‌شد و بیش از ۳۰ هزار کارگر ایرانی را در فهرست حقوق خود داشت. سلطه مداوم بریتانیا بر منطقه نفت‌خیز و نفوذ مستمر آن در جنوب، منبع نارضایتی رضاخان بود و او تلاش کرد با گسترش روابط دیپلماتیک و تجاری با آلمان، این محدودیت‌ها را جبران کند. در اواخر دهه ۱۹۳۰، آلمان به بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران بدل شد و تکنسین‌ها و مأموران آلمانی در سرتاسر کشور فعالیت می‌کردند. با آغاز جنگ جهانی دوم، ایران اعلام بی‌طرفی کرد، اما همدلی آشکار رضاخان با آلمان باعث شد که اتحاد شوروی و بریتانیا ایران را با دیده شک و تردید بنگرند. پس از حمله آلمان به اتحاد شوروی در ژوئن ۱۹۴۱، ایران دوباره به مهره‌ای در رقابت قدرت‌های خارجی تبدیل شد. برای حفظ مسیر تأمین مواد به اتحاد شوروی، بریتانیا و اتحاد شوروی در آگوست ۱۹۴۱ به ایران حمله کردند. ارتش ایران که در شرایط ویژه‌ای قرار داشت، به سرعت فروپاشید و دولت یک روز پس از حمله تسلیم شد. در ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱، رضاخان در تلاشی ناامیدانه برای حفظ سلسله پهلوی، از قدرت کنار رفت و جانشینش، محمدرضا، بر تخت نشست. شاه سابق تحت نظارت بریتانیا ایران را ترک کرد، در نهایت در آفریقای جنوبی اقامت گزید و در سال ۱۹۴۴ درگذشت. ایران، همانند دوران جنگ جهانی اول، وارد جنگ جهانی دوم شد: تحت اشغال قدرت‌های خارجی.
