رئیس‌جمهوری با اشاره به ایرادات ساختار مدیریتی و موانع اصلاح رویه‌های نادرست اعلام کرد
گفت‌وگو با رهبری درباره چارچوب انتخاب مدیران
مراسم آغاز سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها، فرصتی بود که رئیس‌جمهوری با اشاره به برخی از مشکلات کشور، از دانشگاهیان برای کمک به دولت و کشور استمداد بطلبد و همزمان برخی واقعیت‌ها را نیز یادآوری کند. اینکه او و دولتش وارث مشکلات انباشته شده هستند و با وجود این، همه تلاش خود را برای اصلاح برخی ساختارهای مدیریتی به کار بسته‌اند. این مسیر اصلاح البته به گفته مسعود پزشکیان مسیر همواری هم نیست چنانکه او اشاره کرد: «وقتی می‌خواهیم به هر بخشی دست بزنیم، ممکن است از جایی برای ما مسأله و مانع ایجاد شود.» از جمله مواردی که دیروز رئیس‌جمهوری به صراحت درباره آن صحبت کرد وضعیت شرکت‌های دولتی زیان‌ده بود که البته مسأله آنها به همین زیان‌ده بودنشان ختم نمی‌شود بلکه آنچه آزار دهنده‌تر است، اینکه به گفته پزشکیان پاداش‌های چند صد میلیونی هم به مدیران همین شرکت‌های زیان‌ده اختصاص می‌یابد. از همین جا بود که رئیس‌جمهوری به ضرورت اصلاح نظام پرداخت‌ها بر اساس عملکرد گریزی زد. او البته از چالش ها و موانع موجود بر سر راه انتخاب مدیران بر اساس ملاک های شایسته سالاری هم گفت و خبر داد که در دیدار 7 ساعته خود با رهبر انقلاب اسلامی همین موضوع را نیز با ایشان در میان گذاشته است. رئیس‌جمهوری در نهایت با بیان اینکه به دانشگاهیان اعتماد دارد از آنان خواست که از مرحله تولید علم به مسیر حل مسائل جامعه حرکت کنند و وارد میدان شوند البته با این توضیح که دولت هم زمینه این نقش آفرینی را فراهم خواهد کرد.
ظرفیت اداره کشور به فرد یا گروهی محدود نیست
رئیس‌جمهوری در سخنان خود با ادای احترام به همه شهدای کشور، رهبری شهید و کودکان بی‌گناهی که در مدرسه میناب جان خود را از دست دادند، این واقعه را دلیل و مستندی بر جنایتکار بودن مدعیان دموکراسی، حقوق بشر عنوان کرد و گفت: «آنچه مشاهده کردید، خود مستندی است برای سنجش میزان واقعیت این ادعاها و اینکه این افراد تا چه اندازه به آنچه بر زبان می‌آورند، پایبند هستند.»
رئیس‌جمهوری با ابراز خرسندی از حضور در جمع دانشگاهیان، با اشاره به شرایط کشور و برنامه‌های پیش‌رو اظهار کرد: «شما به‌خوبی می‌دانید که ما در چه شرایطی قرار داریم. اعتقاد من این است که راه برون‌رفت از وضعیتی که در آن گرفتار شده‌ایم، از مسیر دانشگاه و به دست دانشگاهیان امکان‌پذیر است.»
پزشکیان با تأکید بر اینکه ظرفیت اداره کشور به فرد یا گروهی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: «باور و تصور من این است که همه شما و تمام کسانی که در جایگاه‌های مدیریتی قرار دارند، می‌توانید روزی رئیس‌جمهوری یا وزیر شوید. نباید تصور کنیم که در این مملکت فقط یک نفر می‌تواند رئیس‌جمهوری باشد.من چنین باوری ندارم که اگر ما را به شهادت برسانند، دیگر افراد شایسته‌ای وجود ندارند که بتوانند بیایند و برای حفظ و آبادانی این مملکت بایستند و برای عزت و سربلندی مردم از جان خود مایه بگذارند. قطعاً افرادی توانمندتر و شایسته‌تر وجود دارند که می‌توانند مسئولیت‌ها را بر عهده بگیرند و برای سربلندی کشور تلاش کنند.»
رئیس‌جمهوری با اشاره به خاطرات دوران دانشجویی و شعرهایی که دانشجویان برای تقویت روحیه و انگیزه خود می‌خواندند، گفت: «زمانی که دانشجو بودیم، شعرهای مختلفی می‌خواندیم تا از نظر روحی تغذیه شویم و انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر پیدا کنیم. یکی از این شعرها چنین بود: گر مرد رهی میان خون باید رفت/ از پای فتاده، سرنگون باید رفت/ تو پای به راه در نه و هیچ مپرس/خود راه بگویدت که چون باید رفت».رئیس‌جمهوری با تأکید بر اینکه معیار شناخت افراد باید حق و حقیقت باشد، نه جایگاه و موقعیت آنان، تصریح کرد: «ما باید آدم‌ها را بر اساس حق بشناسیم، نه بر مبنای جایگاه، مقام و موقعیتشان. نمی‌توان گفت چون فلانی رئیس است، پس حق با اوست. کسی که در جایگاه ریاست قرار دارد نیز باید در برابر حق سر خم کند و آن را بپذیرد. این همان اصلی است که باید در رفتار فردی، اجتماعی و مدیریتی ما حاکم
باشد.»
آمادگی دولت برای بهره‌گیری
از ظرفیت تخصصی دانشگاه‌ها
پزشکیان در ادامه با اشاره به پیشنهادهای مطرح‌شده از آمادگی برای برگزاری جلسات مشترک با دانشگاهیان و استفاده از تخصص‌های مختلف در مسیر حل مسائل کشور خبر داد و گفت: «تشخیص راه‌حل به‌تنهایی برای حل مشکلات کافی نیست، تصور اینکه چون راه‌حلی ارائه کرده‌ایم، پس باید همان راهکار بدون توجه به شرایط اجرا شود، دقیقاً همان نقطه‌ای است که دچار اشتباه می‌شویم. ما سال‌هاست درباره بسیاری از این مسائل صحبت می‌کنیم و راه‌حل‌های مختلفی ارائه می‌دهیم، اما مسأله این است که چگونه باید آنها را به‌درستی اجرا کرد.»
رئیس‌جمهوری با اشاره به موضوع قیمت بنزین و ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی و اجتماعی تصمیمات، تصریح کرد: «هزینه حمل‌ونقل آن، به‌تنهایی، ممکن است به چهار تا پنج هزار تومان برسد اما آن را به قیمت هزار و پانصد تومان عرضه می‌کنیم. اکنون پرسش این است که چگونه باید این مسأله را مدیریت کنیم تا مردم دچار نگرانی نشوند، بتوانیم همراهی آنان را جلب کنیم، مشکل را حل کنیم و در عین حال، منافع و مزایای تصمیمات نیز بر اساس عدالت در اختیار همه مردم قرار گیرد؟»
پزشکیان با تأکید بر ضرورت تحول در رویکرد دانشگاه‌ها و حرکت به سمت نسل‌های جدید آموزش عالی، اظهار کرد:« این موضوعی است که باید به آن توجه کنیم. دانشگاه‌ها در کشورهای توسعه‌یافته دیگر صرفاً در چارچوب دانشگاه‌های نسل دوم و سوم فعالیت نمی‌کنند، بلکه به سمت دانشگاه‌های نسل چهارم و پنجم حرکت کرده‌اند. دانشگاه‌های امروز باید علاوه بر علم و پژوهش، به مهارت‌آموزی، خدمت به جامعه و آینده‌نگری نیز توجه کنند.»
وی با اشاره به وضعیت منابع آبی تهران و لزوم پیش‌بینی پیامدهای ادامه روند کنونی، گفت که اکنون باید بپرسیم که برای آینده چه باید کرد؟ یافتن پاسخ این پرسش، کار ساده‌ای نیست. باید نشست، اندیشید، ابعاد مختلف مسأله را بررسی کرد و برای آینده برنامه داشت. این همان وظیفه‌ای است که دانشگاه‌ها و مراکز علمی باید با نگاه تخصصی و آینده‌نگرانه بر عهده بگیرند.
رئیس‌جمهوری در ادامه با قدردانی از دانشگاهیان و ابراز اعتماد به توانمندی آنان، اظهار کرد:« از همه شما عزیزان تشکر می‌کنم و به شما افتخار می‌کنم. به شما اعتماد دارم و باورم این است که اگر دانشگاهیان و دانشجویان وارد میدان شوند و از محدوده دانشگاهِ صرفاً علمی و پژوهشی فراتر بروند و به دانشگاهی اهل عمل، اراده و اقدام تبدیل شوند، می‌توانیم مشکلات کشور را حل کنیم. دانشگاه باید از مرحله تولید علم و انجام تحقیقات عبور کند و ظرفیت‌های خود را برای اقدام عملی و حل مسائل جامعه به کار بگیرد. تاکنون جلسات متعددی با دانشگاه‌ها داشته‌ایم، اما مسأله اصلی این است که باید از مرحله گفت‌وگو فراتر برویم و مشخص کنیم چه کسانی می‌توانند وارد میدان شوند و کدام مشکلات را حل کنند.»
پاداش‌های چند صد میلیونی
برای مدیران شرکت‌های زیان ده!
رئیس‌جمهوری درباره برنامه دولت برای بررسی وضعیت شرکت‌های تحت اختیار دولت و چگونگی اصلاح عملکرد آنها تصریح کرد: «یکی از موضوعات مهم، وضعیت شرکت‌هایی است که در اختیار ما قرار دارند و در حال زیان‌دهی هستند. اداره چنین شرکت‌هایی و مواجهه با زیان‌های چند میلیاردی و چند هزار میلیاردی، مسأله‌ای جدی است. این پرسش مطرح است که چگونه ممکن است شرکتی با چنین حجم عظیمی از سرمایه، به زیان‌دهی ادامه دهد و در عین حال، افرادی که مدیریت آن را بر عهده دارند، پاداش‌ها و دریافتی‌های فوق‌العاده‌ای در حد چند صد میلیون یا حتی چند صد میلیارد تومان در سال دریافت کنند؟ ما حتی به کسانی که این شرکت‌ها را اداره می‌کنند، فوق‌العاده مدیریت پرداخت می‌کنیم؛ در حالی که عملکرد و نتایج کار آنها نیز باید به‌دقت ارزیابی شود.» پزشکیان با اشاره به انجام بررسی‌های کارشناسی برای تعیین تکلیف شرکت‌های تحت اختیار دولت، اظهار کرد: «گروهی از کارشناسان روی این موضوع کار کرده‌اند تا مشخص شود چه اقداماتی باید انجام دهیم و شرکت‌هایی را که در اختیار داریم، چگونه واگذار کنیم.»
وی اظهار کرد:« مصمم هستیم وضعیت شرکت‌هایی را که در اختیار داریم، اصلاح کنیم. ارزش این شرکت‌ها نزدیک به شش تا هفت هزار همت است؛ شرکت‌هایی که تحت مدیریت دولت یا مجموعه‌های به‌اصطلاح خصولتی قرار دارند. این رقم معادل هفت میلیون میلیارد تومان است، اما با وجود چنین حجم عظیمی از سرمایه، با مشکلات جدی مواجه هستیم. در برخی از این مجموعه‌ها، افرادی مستقر شده‌اند که تصمیمات و اقداماتی را مطابق منافع خود دنبال می‌کنند؛ هرچند فعلاً نمی‌خواهم درباره جزئیات این مسائل صحبت کنم.»
رئیس‌جمهوری با انتقاد از موانع موجود بر سر راه اصلاح مدیریت‌ها تصریح کرد: «واقعیت این است که ما نیز در حال مدیریت این مجموعه‌ها هستیم، اما وقتی می‌خواهیم مدیری را در یک مجموعه تغییر دهیم، می‌گویند این فرد به رئیس‌جمهوری وصل است و نباید او را کنار گذاشت. سراغ فرد دیگری می‌رویم، گفته می‌شود او به شخص یا مجموعه دیگری وابسته است. در نتیجه، اجازه داده نمی‌شود تصمیمات را بر اساس کارآمدی، دانش و توانایی افراد اتخاذ کنیم. این یکی از مشکلات اساسی ماست.»
پزشکیان با اشاره به گفت‌وگوهای خود با رهبر شهید درباره مشکلات مدیریتی کشور، اظهار کرد: «زمانی که خدمت رهبر عزیزمان رسیدم، هفت ساعت و نیم با ایشان گفت‌وگو کردم و این مسائل را با ایشان در میان گذاشتم. درخواست من این بود که اجازه دهند مدیران بر اساس توانایی‌ها، تجربه و شایستگی‌هایشان انتخاب شوند و از مداخله‌های غیرمرتبط در این فرآیند جلوگیری شود. نباید چنین باشد که بخواهیم فردی را برای مسئولیتی انتخاب کنیم، اما ناگهان از سوی دستگاه یا مجموعه دیگری، از جمله قوه قضائیه، با طرح ایرادها و مسائل مختلف مواجه شویم. ایراد گرفتن و ایجاد مانع کار دشواری نیست؛ مسأله این است که آیا می‌توانیم اجازه دهیم افراد شایسته بر اساس صلاحیت‌های واقعی خود مسئولیت بپذیرند و برای حل مشکلات کشور اقدام کنند؟»
اصلاح ساختارها نیازمند همکاری است
پزشکیان با بیان اینکه انتقادها را می‌شنودافزود: «اما پرسش این است که آیا من به‌تنهایی مقصر شکل‌گیری چنین وضعیتی هستم؟ آیا من وارث شرایطی نیستم که طی سال‌ها به وجود آمده است؟ اکنون که مسئولیت بر عهده ما قرار گرفته، باید بپرسیم چگونه می‌توانیم این وضعیت را اصلاح کنیم؟ واقعیت این است که وقتی می‌خواهیم به هر بخشی دست بزنیم، ممکن است از جایی برای ما مسأله و مانع ایجاد شود.» رئیس‌جمهوری با تأکید بر ضرورت ایجاد سازوکاری مشخص برای انتخاب مدیران شایسته و پاسخگو تصریح کرد: «من خدمت رهبر عزیزمان نیز عرض کردم که گروهی از افراد مشخص شوند تا مسئولیت انتخاب مدیران مجموعه‌های مختلف را بر اساس لیاقت، شایستگی، تجربه و توانایی پاسخگویی بر عهده بگیرند. کسی که مسئولیتی را می‌پذیرد، باید در برابر عملکرد خود پاسخگو باشد. نمی‌توان مسئولیتی را به فردی سپرد، اما او را در قبال نتایج کارش مسئول ندانست.»
انتقاد از نظام پرداخت‌های
غیرمتناسب با میزان کار
رئیس‌جمهوری با انتقاد از پرداخت‌های نامتناسب با عملکرد افراد افزود: «هرچه درباره این وضعیت فکر می‌کنم، برایم قابل‌باور نیست که چنین پرداخت‌های اضافی و فوق‌العاده‌هایی در نظر گرفته شود، در حالی که حقوق افراد بدون توجه کافی به میزان کار و عملکردشان پرداخت می‌شود.» وی با اشاره به ضرورت برقراری عدالت در نظام پرداخت‌ها، خاطرنشان کرد: «امروز در همین دانشگاه، در ادارات یا هر مجموعه دیگری، ممکن است فردی 24 ساعت کار کند و همان حقوقی را دریافت کند که فرد دیگری با وجود انجام ندادن کار مؤثر دریافت می‌کند؛ حتی گاهی کسانی که کار کمتری انجام می‌دهند، دریافتی بیشتری دارند. این وضعیت با منطق عدالت، کارآمدی و مسئولیت‌پذیری سازگار نیست و باید برای اصلاح آن چاره‌اندیشی کرد».
پزشکیان در پایان سخنان خود با قدردانی از حاضران و درخواست همراهی جامعه دانشگاهی برای رفع مشکلات کشور، اظهار کرد:« از همه شما کمک می‌خواهم. بیایید دست در دست یکدیگر بگذاریم و برای خارج کردن کشور از مشکلاتی که به دلایل مختلف به وجود آمده‌اند، تلاش کنیم. باور دارم که این کار امکان‌پذیر است و شما دانشگاهیان می‌توانید در تحقق این هدف نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشید.»
در بخشی از این مراسم، با حضور رئیس‌جمهوری از مهندس فهیمه سادات هاشمی‌تبار، دکتر علی قنبری، دکتر طیبه زراعی، دکتر سینا سلیمی کوچی و ندا سگوند، در بخش سرآمدان اثرگذار در جنگ 12 روزه و رمضان، تجلیل شد.همچنین در بخش تجلیل از برگزیدگان آزمون سراسری، نفرات برتر گروه‌های آزمایشی علوم انسانی، علوم تجربی، علوم ریاضی و فنی، هنر و زبان‌های خارجی تقدیر شدند.
